ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม ธรรมศึกษาชั้นเอก พ.ศ. ๒๕๔๖

๑. ข้อความนี้ ใครกล่าว ?

1. พระเจ้าพิมพิสาร
2. พระเจ้าอุเทน
3. พระเจ้าอโศก
4. พระพุทธเจ้า

๒. คำว่า “ โลก ” หมายถึงข้อใด ?

1. แผ่นดินที่หมู่สัตว์อาศัย
2. หมู่สัตว์ผู้อาศัยแผ่นดิน
3. โลกที่พระเจ้าสร้างขึ้น
4. ข้อ 1 และ 2 ถูก

๓. คำว่า “ หมกอยู่ ” หมายถึงหมกอยู่ในอะไร ?

1. โลก
2. แผ่นดิน
3. กิเลสกาม
4. วัตถุกาม

๔. ที่ได้ชื่อว่า บ่วงแห่งมาร เพราะเหตุใด ?

1. เพราะเป็นประโยชน์
2. เพราะเป็นสิ่งหาได้ยาก
3. เพราะทำให้มนุษย์พอใจ
4. เพราะทุกคนต้องมี

๕. กิเลสกาม คือเจตสิกอันเศร้าหมอง จัดเป็นอะไร ?

1. บ่วงแห่งมาร
2. มาร
3. เสนามาร
4. มัจจุมาร

๖. คำว่า “ นิพพิทา ” หมายถึงข้อใด ?

1. เบื่อหน่ายสังขาร
2. เบื่อหน่ายการงาน
3. เบื่อหน่ายการเรียน
4. เบื่อหน่ายสังคม

๗. ญาณหยั่งเห็นว่าสังขารทั้งปวงไม่เที่ยง จัดเป็น…… ?

1. สมถะ
2. วิปัสสนา
3. วิมุตติ
4. สันติ

๘. อนิจจตานั้น คือข้อใด ?

1. สภาพที่ไม่มีเจ้าของ
2. สภาพที่ไม่อยู่ในอำนาจ
3. สภาพที่ทนอยู่ไม่ได้
4. สภาพที่เกิดขึ้นแล้วดับไป

๙. เพราะโกงเขา จึงต้องมานั่งเศร้าในตะราง เป็นลักษณะของ…… ?

1. สหคตทุกข์
2. วิวาทมูลกทุกข์
3. สันตาปทุกข์
4. วิปากทุกข์

๑๐. ข้อใด ไม่ใช่สภาวทุกข์ ?

1. ชาติคือความเกิด
2. ชราคือความแก่
3. พยาธิคือความเจ็บป่วย
4. มรณะคือความตาย

๑๑. ความหิว ร้อน หนาว เป็นต้น จัดเป็นทุกข์อะไร ?

1. สภาวทุกข์
2. ปกิณกทุกข์
3. นิพัทธทุกข์
4. พยาธิทุกข์

๑๒. ข้อใด เป็นสันตาปทุกข์ ?

1. ทุกข์เพราะแดดเผา
2. ทุกข์เพราะไฟเผา
3. ทุกข์เพราะกิเลสเผา
4. ทุกข์เพราะความหิวเผา

๑๓. ทุกสิ่งมีสภาพ “ สูญ ” หมายถึงข้อใด ?

1. ไม่มีอัตตา
2. มีความล้มเหลว
3. ค้นหาไม่พบ
4. ไม่มีนิพพาน

๑๔. ความหน่ายที่เกิดด้วยปัญญา คือข้อใด ?

1. ภังคานุปัสสนาญาณ
2. สัจจานุโลมิกญาณ
3. สังขารุเปกขาญาณ
4. นิพพิทาญาณ

๑๕. ข้อใด จัดเป็นยอดแห่งธรรมทั้งปวง ?

1. วิราคะ
2. นิพพิทา
3. นิพพิทาญาณ
4. ปฏิปทาแห่งนิพพิทา

๑๖. คำใด ไม่ใช่ไวพจน์ของวิราคะ ?

1. ตัณหักขยะ
2. นิพพิทา
3. นิโรธะ
4. นิพพาน

๑๗. ตัณหา คืออะไร ?

1. ความปรารถนา
2. ความมุ่งมั่น
3. ความทะยานอยาก
4. ความต้องการ

๑๘. ตัณหามีอาการแส่ไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เรียกว่าอะไร ?

1. กามตัณหา
2. ภวตัณหา
3. วิภวตัณหา
4. กิเลสตัณหา

๑๙. ปฏิปทาแห่งพระอรหันต์ผู้เจริญวิปัสสนาฝ่ายเดียว เรียกว่าอะไร ?

1. เจโตวิมุตติ
2. ปัญญาวิมุตติ
3. ตทังควิมุตติ
4. สมุจเฉทวิมุตติ

๒๐. วิมุตติข้อใด จัดเป็นโลกิยะ ?

1. นิสสรณวิมุตติ
2. สมุจเฉทวิมุตติ
3. วิกขัมภนวิมุตติ
4. ปฏิปัสสัทธิวิมุตติ

๒๑. วิสุทธิ คือความหมดจด ใครบันดาลให้ได้ ?

1. พระพุทธเจ้า
2. พระอรหันต์
3. เทพเจ้า
4. ตนเอง

๒๒. ความเห็นว่า ความผิดที่บุคคลทำแล้ว เป็นของคนทำแต่ผู้เดียว ตรงกับหลักของศาสนาใด ?

1. ศาสนาพราหมณ์
2. ศาสนาคริสต์
3. ศาสนาพุทธ
4. ศาสนาอิสลาม

๒๓. ข้อใดเป็นทางสันติภาพแท้ ตามวิถีพุทธ ?

1. เคารพกฎหมายบ้านเมือง
2. ปฏิบัติตามสหประชาชาติ
3. ทำกาย วาจา ใจให้สงบ
4. เคารพสิทธิมนุษยชน

๒๔. ผู้ใด ชื่อว่าอยู่ใกล้พระนิพพาน ?

1. ผู้เห็นภัยในความประมาท
2. ผู้เคารพพระรัตนตรัย
3. ผู้เคารพในไตรสิกขา
4. ถูกทุกข้อ

๒๕. ผู้บรรลุอรหัตผลแล้ว แต่ยังมีชีวิตอยู่ ชื่อว่าได้….. ?

1. สอุปาทิเสสนิพพาน
2. อนุปาทิเสสนิพพาน
3. อยู่ใกล้นิพพาน
4. ถึงกระแสนิพพาน

๒๖. เพราะละตัณหาเสียได้ ท่านเรียกว่าอะไร ?

1. นิพพิทา
2. นิพพาน
3. จิตตวิสุทธิ
4. ทิฏฐิวิสุทธิ

๒๗. จุดมุ่งหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนานั้น คืออะไร ?

1. การเกิดในสวรรค์
2. การได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า
3. การได้เข้าสู่นิพพาน
4. การเข้าถึงพรหมโลก

๒๘. ความสุขที่เป็นสุดยอดของความสุขนั้น เกิดจากสิ่งใด ?

1. ความเอิบอิ่มใจ
2. ความมีทรัพย์
3. ความสงบ
4. ความไม่มีหนี้

๒๙. ความดับกิเลสได้สิ้นเชิง จัดเป็นอะไร ?

1. สอุปาทิเสสนิพพาน
2. อนุปาทิเสสนิพพาน
3. นิพพาน
4. ถูกทุกข้อ

๓๐. ข้อใด ไม่จัดเป็นสมถกัมมัฏฐาน ?

1. กำหนดรู้อิริยาบถ
2. บริกรรมกสิณ
3. ภาวนาพุทธานุสสติ
4. บริกรรมว่า เราต้องตาย

๓๑. ข้อใด จัดเป็นวิปัสสนากัมมัฏฐาน ?

1. กำหนดนับลมหายใจ
2. เจริญเมตตา
3. กำหนดรู้กายโดยความเป็นธาตุ
4. บริกรรมกสิณ

๓๒. ข้อใด เป็นลักษณะของคนราคจริต ?

1. ชอบความสวยงาม
2. ชอบของดีราคาแพง
3. แต่งตัวเรียบร้อย
4. ถูกทุกข้อ

๓๓. ผู้รักสวยรักงาม ควรเจริญกัมมัฏฐานข้อใด ?

1. อสุภะ
2. เมตตา
3. อนุสสติ
4. กสิณ

๓๔. คนมักโกรธ ต้องแก้ด้วยกัมมัฏฐานข้อใด ?

1. พรหมวิหาร
2. กายคตาสติ
3. วินีลกอสุภะ
4. สีลานุสสติ

๓๕. ข้อใด กล่าวถูกต้อง ?

1. คนโมหจริตต้องพิจารณาศพ
2. คนมักโกรธต้องพิจารณากาย
3. คนโมหจริตต้องเจริญอานาปานสติ
4. คนราคจริตต้องแผ่เมตตา

๓๖. ผู้ใด เจริญกัมมัฏฐานไม่ได้ผล ?

1. คนหนุ่มสาว
2. คนป่วย
3. เด็กนักเรียน
4. คนหลงลืมสติ

๓๗. ข้อใด เป็นความหมายแท้ของเทวตานุสสติ ?

1. การบูชาเทวดา
2. ระลึกถึงเทวดา
3. ทำตนเองให้เป็นเทวดา
4. ระลึกถึงคุณที่ทำให้เป็นเทวดา

๓๘. คนที่เจริญเมตตา ย่อมได้รับอานิสงส์อย่างไร ?

1. หลับอยู่ก็เป็นสุข
2. ตื่นอยู่ก็เป็นสุข
3. เทวดารักษา
4. ถูกทุกข้อ

๓๙. สมาธิที่เกิดได้เสมอ ๆ ในชีวิตประจำวัน คือข้อใด ?

1. ขณิกสมาธิ
2. สัมมาสมาธิ
3. อุปจารสมาธิ
4. อัปปนาสมาธิ

๔๐. เครื่องปิดกั้นจิตไม่ให้เป็นสมาธิ เรียกว่าอะไร ?

1. อกุศลมูล
2. อาสวะ
3. กิเลสกาม
4. นิวรณ์

๔๑. จิตที่เป็นสมาธิ เป็นจิตที่มีคุณสมบัติตามข้อใด ?

1. จิตไม่มีทุกข์
2. จิตไร้กังวล
3. จิตสงบเยือกเย็น
4. จิตแข็งกล้า

๔๒. ธรรมชาติของจิตเป็นเช่นไร ?

1. เหมือนน้ำไหล
2. เหมือนสายลม
3. กำหนดรู้ได้ยาก
4. ห้ามยากรักษายาก

๔๓. ข้อใด เป็นความง่วงจากถีนมิทธนิวรณ์ ?

1. อ่านหนังสือธรรมะก็ง่วง
2. อ่อนเพลียก็ง่วง
3. กินอิ่มมากก็ง่วง
4. อดนอนก็ง่วง

๔๔. เป้าหมายสูงสุดของการเจริญสมถกัมมัฏฐาน คือข้อใด ?

1. ข่มตัณหาได้
2. ข่มนิวรณ์ได้
3. ละกิเลสอย่างหยาบได้
4. ละกิเลสอย่างละเอียดได้

๔๕. เป้าหมายสูงสุดของการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐาน คือข้อใด ?

1. มนุษยสมบัติ
2. สวรรคสมบัติ
3. พรหมสมบัติ
4. นิพพานสมบัติ

๔๖. คำว่า “ สมถะ ” มีความหมายว่าอย่างไร ?

1. อยู่ตามลำพัง
2. ยินดีตามมีตามได้
3. สงบจากกิเลส
4. สงบจากนิวรณ์

๔๗. คำว่า “ วิปัสสนา ” มีความหมายว่าอย่างไร ?

1. เห็นแจ้งรูปนาม
2. เห็นแจ้งอวิชชา
3. เห็นแจ้งสังขาร
4. เห็นแจ้งพระนิพพาน

๔๘. อะไรเป็นกิจของวิปัสสนา ?

1. ความเห็นแจ้งรูปนาม
2. ความขจัดนิวรณ์
3. ความขจัดโมหะ
4. ความมีสมาธิ

๔๙. อะไรเป็นผลของวิปัสสนา ?

1. จิตถึงอัปปนา
2. จิตรู้เห็นตามความเป็นจริง
3. จิตผ่องใส
4. จิตรู้เห็นพระนิพพาน

๕๐. ข้อใด ไม่ใช่อารมณ์ของวิปัสสนา ?

1. กสิณ ๑๐
2. ขันธ์ ๕
3. อายตนะ ๑๒
4. ธาตุ ๑๘