อุฏฺฐาเนนปฺปมาเทน สญฺญเมน ทเมน จ ทีปํ กยิราถ เมธาวี ยํ โอโฆ นาภิกีรติ.
คนมีปัญญา พึงสร้างเกาะที่น้ำหลากมาท่วมไม่ได้ ด้วยความหมั่น ความไม่ประมาท ความสำรวม และความข่มใจ.
พุทธศาสนสุภาษิต อัปปมาทวรรค (หมวดไม่ประมาท) รวมพุทธศาสนสุภาษิตในหมวดอัปปมาทวรรค ว่าด้วยความไม่ประมาท พร้อมคำแปลและคำอธิบายความหมายที่ชัดเจน เน้นการปลูกฝังสติ ความรอบคอบ และความเพียรในการดำเนินชีวิต เหมาะสำหรับผู้เรียนธรรมะ ครู นักเรียน และผู้สนใจทั่วไป ในการนำไปใช้พัฒนาตนเอง
คนมีปัญญา พึงสร้างเกาะที่น้ำหลากมาท่วมไม่ได้ ด้วยความหมั่น ความไม่ประมาท ความสำรวม และความข่มใจ.
ภิกษุผู้มีธรรมเป็นเครื่องอยู่อย่างนี้ มีสติ ไม่ประมาท ละความถือมั่นว่าของเราได้แล้วเที่ยวไป เป็นผู้รู้ พึงละชาติ ชรา โสกะ ปริเทวะ และทุกข์ ในโลกนี้ได้.
ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท เป็นผู้ไม่ควรเพื่อจะเสื่อม (ชื่อว่า) อยู่ใกล้พระนิพพานทีเดียว.
ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.
ท่านทั้งหลาย จงยินดีในความไม่ประมาท คอยรักษาจิตของตน จงถอนตนขึ้นจากหล่ม เหมือนช้างที่ตกหล่มถอนตนขึ้นฉะนั้น.
ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงเป็นผู้ไม่ประมาท มีสติ มีศีลดีงาม ตั้งความดำริไว้ให้ดี คอยรักษาจิตใจของตน.
อย่ามัวแต่ประมาท อย่ามัวแต่สนิทชิดชอบในกาม เพราะผู้ไม่ประมาท พิจารณาอยู่ ย่อมถึงความสุขอย่างยิ่ง.
ยศย่อมเจริญ แก่ผู้มีความหมั่น มีสติ มีการงานสะอาด ใคร่ครวญแล้วทำ ระวังดีแล้ว เป็นอยู่โดยธรรม และไม่ประมาท.
คนมีปัญญาดี ไม่ประมาทในเมื่อผู้อื่นประมาท มักตื่นในเมื่อผู้อื่นหลับ ย่อมละทิ้ง (คนโง่) เหมือนม้าฝีเท้าเร็วทิ้งม้าไม่มีกำลังไปฉะนั้น.
ความไม่ประมาทช่วยให้เรามองเห็นสรรพสิ่งตามความเป็นจริงอย่างที่มันเป็น ไม่หลง ไม่มัวเมา ทำให้เรามองเห็นทุกข์เห็นโทษของการเกิดแล้วตายบ่อย ๆ
พึงใช้ชีวิตด้วยความไม่ประมาท หมั่นสร้างคุณงามความดีให้ได้มากที่สุด ในขณะที่ยังมีกำลังพอ และสามารถที่จะทำได้
เมื่อไม่ประมาทในการบำเพ็ญทิฏฐธัมมิกัตถะ อันเป็นประโยชน์ในโลกนี้ ประกอบด้วย การขยันประกอบการงาน การรู้จักรักษาทรัพย์สินมิให้สูญเปล่า
ผู้ที่จะถึงสุขอันไพบูลย์คือพระนิพพานได้ จะต้องเป็นผู้ที่ไม่ประมาท คอยขัดเกลากิเลสในจิตใจตนเองให้จางลงทีละน้อย และหมดไปในที่สุด
สาธุชนคนดีทั้งหลาย พึงบำเพ็ญความไม่ประมาทนี้ให้มาก ๆ ฝึกตนให้เป็นคนไม่ประมาท เร่งสร้างคุณงามความดีให้มาก ๆ ในขณะที่ยังสามารถทำได้
ผู้เป็นบัณฑิตย่อมพยายามปฏิบัติตามมรรคาที่จะนำพาตนไปสู่เส้นทางแห่งอมตธรรม คือพระนิพพาน อันเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา
ความประมาทนี่แหละที่เป็นตัวชักนำให้สรรพสัตว์ต้องพบกับความหายนะที่ยิ่งใหญ่ ต้องเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในมหรรณพภพสงสารอยู่ไม่รู้จักจบสิ้นเสียที
ผู้ฉลาดจึงรักษาความไม่ประมาทไว้เหมือนทรัพย์อันประเสริฐที่สุดที่ตนเองมีอยู่ คือพยายามใช้ชีวิต คิด พูด ทำ ด้วยความไม่ประมาทเลินเล่อ
บุคคลที่ลุ่มหลงมัวเมาดังกล่าวข้างต้น ย่อมไม่เห็นความจริงของชีวิต ไม่เห็นสัจธรรม ไม่สามารถเข้าถึงธรรมได้ ย่อมละประโยชน์ทั้ง 3 ประการ