ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  ธรรมศึกษาชั้นเอก พ.ศ. ๒๕๔๖

๑. ข้อความนี้ ใครกล่าว ?

  1. พระเจ้าพิมพิสาร
  2. พระเจ้าอุเทน
  3. พระเจ้าอโศก
  4. พระพุทธเจ้า

๒. คำว่า “ โลก ” หมายถึงข้อใด ?

  1. แผ่นดินที่หมู่สัตว์อาศัย
  2. หมู่สัตว์ผู้อาศัยแผ่นดิน
  3. โลกที่พระเจ้าสร้างขึ้น
  4. ข้อ 1 และ 2 ถูก

๓. คำว่า “ หมกอยู่ ” หมายถึงหมกอยู่ในอะไร ?

  1. โลก
  2. แผ่นดิน
  3. กิเลสกาม
  4. วัตถุกาม

๔. ที่ได้ชื่อว่า บ่วงแห่งมาร เพราะเหตุใด ?

  1. เพราะเป็นประโยชน์
  2. เพราะเป็นสิ่งหาได้ยาก
  3. เพราะทำให้มนุษย์พอใจ
  4. เพราะทุกคนต้องมี

๕. กิเลสกาม คือเจตสิกอันเศร้าหมอง จัดเป็นอะไร ?

  1. บ่วงแห่งมาร
  2. มาร
  3. เสนามาร
  4. มัจจุมาร

๖. คำว่า “ นิพพิทา ” หมายถึงข้อใด ?

  1. เบื่อหน่ายสังขาร
  2. เบื่อหน่ายการงาน
  3. เบื่อหน่ายการเรียน
  4. เบื่อหน่ายสังคม

๗. ญาณหยั่งเห็นว่าสังขารทั้งปวงไม่เที่ยง จัดเป็น…… ?

  1. สมถะ
  2. วิปัสสนา
  3. วิมุตติ
  4. สันติ

๘. อนิจจตานั้น คือข้อใด ?

  1. สภาพที่ไม่มีเจ้าของ
  2. สภาพที่ไม่อยู่ในอำนาจ
  3. สภาพที่ทนอยู่ไม่ได้
  4. สภาพที่เกิดขึ้นแล้วดับไป

๙. เพราะโกงเขา จึงต้องมานั่งเศร้าในตะราง เป็นลักษณะของ…… ?

  1. สหคตทุกข์
  2. วิวาทมูลกทุกข์
  3. สันตาปทุกข์
  4. วิปากทุกข์

๑๐. ข้อใด ไม่ใช่สภาวทุกข์ ?

  1. ชาติคือความเกิด
  2. ชราคือความแก่
  3. พยาธิคือความเจ็บป่วย
  4. มรณะคือความตาย

๑๑. ความหิว ร้อน หนาว เป็นต้น จัดเป็นทุกข์อะไร ?

  1. สภาวทุกข์
  2. ปกิณกทุกข์
  3. นิพัทธทุกข์
  4. พยาธิทุกข์

๑๒. ข้อใด เป็นสันตาปทุกข์ ?

  1. ทุกข์เพราะแดดเผา
  2. ทุกข์เพราะไฟเผา
  3. ทุกข์เพราะกิเลสเผา
  4. ทุกข์เพราะความหิวเผา

๑๓. ทุกสิ่งมีสภาพ “ สูญ ” หมายถึงข้อใด ?

  1. ไม่มีอัตตา
  2. มีความล้มเหลว
  3. ค้นหาไม่พบ
  4. ไม่มีนิพพาน

๑๔. ความหน่ายที่เกิดด้วยปัญญา คือข้อใด ?

  1. ภังคานุปัสสนาญาณ
  2. สัจจานุโลมิกญาณ
  3. สังขารุเปกขาญาณ
  4. นิพพิทาญาณ

๑๕. ข้อใด จัดเป็นยอดแห่งธรรมทั้งปวง ?

  1. วิราคะ
  2. นิพพิทา
  3. นิพพิทาญาณ
  4. ปฏิปทาแห่งนิพพิทา

๑๖. คำใด ไม่ใช่ไวพจน์ของวิราคะ ?

  1. ตัณหักขยะ
  2. นิพพิทา
  3. นิโรธะ
  4. นิพพาน

๑๗. ตัณหา คืออะไร ?

  1. ความปรารถนา
  2. ความมุ่งมั่น
  3. ความทะยานอยาก
  4. ความต้องการ

๑๘. ตัณหามีอาการแส่ไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เรียกว่าอะไร ?

  1. กามตัณหา
  2. ภวตัณหา
  3. วิภวตัณหา
  4. กิเลสตัณหา

๑๙. ปฏิปทาแห่งพระอรหันต์ผู้เจริญวิปัสสนาฝ่ายเดียว เรียกว่าอะไร ?

  1. เจโตวิมุตติ
  2. ปัญญาวิมุตติ
  3. ตทังควิมุตติ
  4. สมุจเฉทวิมุตติ

๒๐. วิมุตติข้อใด จัดเป็นโลกิยะ ?

  1. นิสสรณวิมุตติ
  2. สมุจเฉทวิมุตติ
  3. วิกขัมภนวิมุตติ
  4. ปฏิปัสสัทธิวิมุตติ

๒๑. วิสุทธิ คือความหมดจด ใครบันดาลให้ได้ ?

  1. พระพุทธเจ้า
  2. พระอรหันต์
  3. เทพเจ้า
  4. ตนเอง

๒๒. ความเห็นว่า ความผิดที่บุคคลทำแล้ว เป็นของคนทำแต่ผู้เดียว ตรงกับหลักของศาสนาใด ?

  1. ศาสนาพราหมณ์
  2. ศาสนาคริสต์
  3. ศาสนาพุทธ
  4. ศาสนาอิสลาม

๒๓. ข้อใดเป็นทางสันติภาพแท้ ตามวิถีพุทธ ?

  1. เคารพกฎหมายบ้านเมือง
  2. ปฏิบัติตามสหประชาชาติ
  3. ทำกาย วาจา ใจให้สงบ
  4. เคารพสิทธิมนุษยชน

๒๔. ผู้ใด ชื่อว่าอยู่ใกล้พระนิพพาน ?

  1. ผู้เห็นภัยในความประมาท
  2. ผู้เคารพพระรัตนตรัย
  3. ผู้เคารพในไตรสิกขา
  4. ถูกทุกข้อ

๒๕. ผู้บรรลุอรหัตผลแล้ว แต่ยังมีชีวิตอยู่ ชื่อว่าได้….. ?

  1. สอุปาทิเสสนิพพาน
  2. อนุปาทิเสสนิพพาน
  3. อยู่ใกล้นิพพาน
  4. ถึงกระแสนิพพาน

๒๖. เพราะละตัณหาเสียได้ ท่านเรียกว่าอะไร ?

  1. นิพพิทา
  2. นิพพาน
  3. จิตตวิสุทธิ
  4. ทิฏฐิวิสุทธิ

๒๗. จุดมุ่งหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนานั้น คืออะไร ?

  1. การเกิดในสวรรค์
  2. การได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า
  3. การได้เข้าสู่นิพพาน
  4. การเข้าถึงพรหมโลก

๒๘. ความสุขที่เป็นสุดยอดของความสุขนั้น เกิดจากสิ่งใด ?

  1. ความเอิบอิ่มใจ
  2. ความมีทรัพย์
  3. ความสงบ
  4. ความไม่มีหนี้

๒๙. ความดับกิเลสได้สิ้นเชิง จัดเป็นอะไร ?

  1. สอุปาทิเสสนิพพาน
  2. อนุปาทิเสสนิพพาน
  3. นิพพาน
  4. ถูกทุกข้อ

๓๐. ข้อใด ไม่จัดเป็นสมถกัมมัฏฐาน ?

  1. กำหนดรู้อิริยาบถ
  2. บริกรรมกสิณ
  3. ภาวนาพุทธานุสสติ
  4. บริกรรมว่า เราต้องตาย

๓๑. ข้อใด จัดเป็นวิปัสสนากัมมัฏฐาน ?

  1. กำหนดนับลมหายใจ
  2. เจริญเมตตา
  3. กำหนดรู้กายโดยความเป็นธาตุ
  4. บริกรรมกสิณ

๓๒. ข้อใด เป็นลักษณะของคนราคจริต ?

  1. ชอบความสวยงาม
  2. ชอบของดีราคาแพง
  3. แต่งตัวเรียบร้อย
  4. ถูกทุกข้อ

๓๓. ผู้รักสวยรักงาม ควรเจริญกัมมัฏฐานข้อใด ?

  1. อสุภะ
  2. เมตตา
  3. อนุสสติ
  4. กสิณ

๓๔. คนมักโกรธ ต้องแก้ด้วยกัมมัฏฐานข้อใด ?

  1. พรหมวิหาร
  2. กายคตาสติ
  3. วินีลกอสุภะ
  4. สีลานุสสติ

๓๕. ข้อใด กล่าวถูกต้อง ?

  1. คนโมหจริตต้องพิจารณาศพ
  2. คนมักโกรธต้องพิจารณากาย
  3. คนโมหจริตต้องเจริญอานาปานสติ
  4. คนราคจริตต้องแผ่เมตตา

๓๖. ผู้ใด เจริญกัมมัฏฐานไม่ได้ผล ?

  1. คนหนุ่มสาว
  2. คนป่วย
  3. เด็กนักเรียน
  4. คนหลงลืมสติ

๓๗. ข้อใด เป็นความหมายแท้ของเทวตานุสสติ ?

  1. การบูชาเทวดา
  2. ระลึกถึงเทวดา
  3. ทำตนเองให้เป็นเทวดา
  4. ระลึกถึงคุณที่ทำให้เป็นเทวดา

๓๘. คนที่เจริญเมตตา ย่อมได้รับอานิสงส์อย่างไร ?

  1. หลับอยู่ก็เป็นสุข
  2. ตื่นอยู่ก็เป็นสุข
  3. เทวดารักษา
  4. ถูกทุกข้อ

๓๙. สมาธิที่เกิดได้เสมอ ๆ ในชีวิตประจำวัน คือข้อใด ?

  1. ขณิกสมาธิ
  2. สัมมาสมาธิ
  3. อุปจารสมาธิ
  4. อัปปนาสมาธิ

๔๐. เครื่องปิดกั้นจิตไม่ให้เป็นสมาธิ เรียกว่าอะไร ?

  1. อกุศลมูล
  2. อาสวะ
  3. กิเลสกาม
  4. นิวรณ์

๔๑. จิตที่เป็นสมาธิ เป็นจิตที่มีคุณสมบัติตามข้อใด ?

  1. จิตไม่มีทุกข์
  2. จิตไร้กังวล
  3. จิตสงบเยือกเย็น
  4. จิตแข็งกล้า

๔๒. ธรรมชาติของจิตเป็นเช่นไร ?

  1. เหมือนน้ำไหล
  2. เหมือนสายลม
  3. กำหนดรู้ได้ยาก
  4. ห้ามยากรักษายาก

๔๓. ข้อใด เป็นความง่วงจากถีนมิทธนิวรณ์ ?

  1. อ่านหนังสือธรรมะก็ง่วง
  2. อ่อนเพลียก็ง่วง
  3. กินอิ่มมากก็ง่วง
  4. อดนอนก็ง่วง

๔๔. เป้าหมายสูงสุดของการเจริญสมถกัมมัฏฐาน คือข้อใด ?

  1. ข่มตัณหาได้
  2. ข่มนิวรณ์ได้
  3. ละกิเลสอย่างหยาบได้
  4. ละกิเลสอย่างละเอียดได้

๔๕. เป้าหมายสูงสุดของการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐาน คือข้อใด ?

  1. มนุษยสมบัติ
  2. สวรรคสมบัติ
  3. พรหมสมบัติ
  4. นิพพานสมบัติ

๔๖. คำว่า “ สมถะ ” มีความหมายว่าอย่างไร ?

  1. อยู่ตามลำพัง
  2. ยินดีตามมีตามได้
  3. สงบจากกิเลส
  4. สงบจากนิวรณ์

๔๗. คำว่า “ วิปัสสนา ” มีความหมายว่าอย่างไร ?

  1. เห็นแจ้งรูปนาม
  2. เห็นแจ้งอวิชชา
  3. เห็นแจ้งสังขาร
  4. เห็นแจ้งพระนิพพาน

๔๘. อะไรเป็นกิจของวิปัสสนา ?

  1. ความเห็นแจ้งรูปนาม
  2. ความขจัดนิวรณ์
  3. ความขจัดโมหะ
  4. ความมีสมาธิ

๔๙. อะไรเป็นผลของวิปัสสนา ?

  1. จิตถึงอัปปนา
  2. จิตรู้เห็นตามความเป็นจริง
  3. จิตผ่องใส
  4. จิตรู้เห็นพระนิพพาน

๕๐. ข้อใด ไม่ใช่อารมณ์ของวิปัสสนา ?

  1. กสิณ ๑๐
  2. ขันธ์ ๕
  3. อายตนะ ๑๒
  4. ธาตุ ๑๘