ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับประถมศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๓

๑. นิพพิทาความหน่าย หมายถึงหน่ายอะไร ?

1. โลก
2. สังคม
3. เบญจขันธ์
4. เพื่อน

๒. โลกโดยตรง หมายถึงข้อใด ?

1. มนุษย์
2. สัตว์นรก
3. แผ่นดิน
4. หมู่สัตว์

๓. คนเขลา ในคำว่า “พวกคนเขลาหมกอยู่” หมายถึงใคร ?

1. คนไร้ความสามารถ
2. คนไร้ปัญญา
3. คนไร้สติ
4. คนไร้การศึกษา

๔. คำว่า “หมกอยู่ในโลก” หมายถึงอาการเช่นใด ?

1. เพลินสิ่งให้โทษ
2. หลงสิ่งอาจให้โทษ
3. ติดสิ่งล่อใจ
4. ถูกทุกข้อ

๕. ผู้รู้ในคำว่า “ผู้รู้หาข้องอยู่ไม่” หมายถึงใคร ?

1. คนมีความสามารถ
2. คนมีการศึกษา
3. คนมีสติ
4. คนมีปัญญา

๖. ผู้รู้ในคำว่า “ผู้รู้หาข้องอยู่ไม่” หมายถึงรู้อะไร ?

1. ข่าวสาร
2. สถานการณ์
3. จักรวาล
4. โลกตามเป็นจริง

๗. อาการสํารวมจิตมีกี่วิธี ?

1. ๒
2. ๓
3. ๔
4. ๕

๘. ข้อใด เป็นอาการสํารวมจิต ?

1. ให้ทาน
2. รักษาศีล
3. เจริญภาวนา
4. ถูกทุกข้อ

๙. ผู้ใดสํารวมจิต ผู้นั้นจักพ้นจากบ่วงแห่งมาร คําว่า “มาร” ได้แก่อะไร ?

1. กิเลสกาม
2. วัตถุกาม
3. รูปเสียง
4. กลิ่นรส

๑๐. คําว่า “บ่วงแห่งมาร” ได้แก่อะไร ?

1. กิเลสกาม
2. วัตถุกาม
3. ตัณหา
4. ราคะ

๑๑. เห็นสังขารด้วยอะไร จึงหน่ายในทุกข์ ?

1. สติ
2. สมาธิ
3. ปัญญา
4. วิริยะ

๑๒. เห็นสังขารด้วยอาการอย่างไร จัดเป็นทางแห่งวิสุทธิ ?

1. ไม่เที่ยง
2. เป็นทุกข์
3. เป็นอนัตตา
4. ถูกทุกข้อ

๑๓. ความไม่เที่ยงแห่งสังขาร เรียกว่าอะไร ?

1. อนิจจตา
2. ทุกขตา
3. อนัตตตา
4. สุญญตา

๑๔. ความเป็นทุกข์ เป็นลักษณะประจําของอะไร ?

1. รูป
2. เวทนา
3. สัญญา
4. สังขาร

๑๕. ทุกขตา กําหนดเห็นได้ด้วยทุกข์กี่อย่าง ?

1. ๕
2. ๘
3. ๑๐
4. ๑๒

๑๖. สภาวทุกข์ คือทุกข์ประจําสังขาร หมายถึงข้อใด ?

1. ชาติ
2. ชรา
3. มรณะ
4. ถูกทุกข้อ

๑๗. ปกิณณกทุกข์ คือทุกข์ที่จรมาในชีวิต หมายถึงข้อใด ?

1. โสกะ
2. ปริเทวะ
3. ทุกขะ
4. ถูกทุกข้อ

๑๘. ความหิว จัดเป็นทุกข์ประเภทใด ?

1. สภาวทุกข์
2. ปกิณณกทุกข์
3. นิพัทธทุกข์
4. วิปากทุกข์

๑๙. ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ เป็นการกล่าวถึงความไม่มีทุกข์ใด ?

1. สภาวทุกข์
2. ปกิณณกทุกข์
3. นิพัทธทุกข์
4. พยาธิทุกข์

๒๐. ความกระวนกระวายใจจัดเป็นทุกข์ประเภทใด ?

1. สันตาปทุกข์
2. วิปากทุกข์
3. สหคตทุกข์
4. วิวาทมูลกทุกข์

๒๑. ผู้ก่อวิวาทมูลกทุกข์ ย่อมต้องประสบกับอะไร ?

1. ความไม่สบายใจ
2. ความกลัวแพ้
3. ความหวาดระแวง
4. ถูกทุกข้อ

๒๒. คนรู้และเข้าใจในเรื่องอะไร จึงจะไม่ถือตัวถือตน ?

1. อนิจจตา
2. ทุกขตา
3. อนัตตตา
4. ถูกทุกข้อ

๒๓. ความเป็นอนัตตาแห่งสังขาร กําหนดรู้ได้ด้วยอาการกี่อย่าง ?

1. ๓
2. ๔
3. ๕
4. ๖

๒๔. ความสิ้นกําหนัด เรียกว่าอะไร ?

1. นิพพิทา
2. วิราคะ
3. วิมุตติ
4. วิสุทธิ

๒๕. วิราคะในระดับสังคม เป็นเหตุให้บุคคลไม่ล่วงละเมิดศีลข้อใด ?

1. ๑
2. ๒
3. ๓
4. ๕

๒๖. ความเมาในข้อว่า “มทนิมฺมทโน” หมายถึงเมาในเรื่องใด ?

1. ลาภยศ
2. สุรา
3. สิ่งเสพติด
4. อาหาร

๒๗. ตัณหาในคําว่า “ตณฺหกฺขโย” หมายถึงตัณหาประเภทใด?

1. กามตัณหา
2. ภวตัณหา
3. วิภวตัณหา
4. ถูกทุกข้อ

๒๘. นิโรโธ ความดับ หมายถึงอะไรดับหรือดับอะไร ?

1. โมหะ
2. ตัณหา
3. มานะ
4. ทิฏฐิ

๒๙. วิมุตติ ความหลุดพ้นหมายถึงหลุดพ้นจากอะไร ?

1. อาสวะ
2. ตัณหา
3. ราคะ
4. นิวรณ์

๓๐. อะไรเป็นเครื่องยืนยันว่าบุคคลได้หลุดพ้นจากกิเลสแล้ว ?

1. ปัญญา
2. ปรีชา
3. ญาณ
4. ปริญญา

๓๑. ผู้หลุดพ้นด้วยบําเพ็ญสมถะและวิปัสสนา ชื่อว่าหลุดพ้นด้วยวิมุตติใด ?

1. เจโตวิมุตติ
2. ปัญญาวิมุตติ
3. สมุจเฉทวิมุตติ
4. นิสสรณวิมุตติ

๓๒. ผู้หลุดพ้นด้วยเจริญวิปัสสนาอย่างเดียวชื่อว่าหลุดพ้นด้วยวิมุตติใด ?

1. เจโตวิมุตติ
2. ปัญญาวิมุตติ
3. สมุจเฉทวิมุตติ
4. นิสสรณวิมุตติ

๓๓. ตทังควิมุตติ ความหลุดพ้นด้วยองค์นั้น ๆ หมายถึงหลุดพ้นอย่างไร ?

1. ชั่วคราว
2. ถาวร
3. เด็ดขาด
4. สงบราบ

๓๔. วิกขัมภนวิมุตติ ความหลุดพ้นด้วยการข่มไว้ ถามว่าใช้อะไรข่ม ?

1. ศีล
2. สมาธิ
3. ปัญญา
4. ฌาน

๓๕. สมุจเฉทวิมุตติ ความหลุดพ้นด้วยตัดขาดถามว่าใช้อะไรตัด ?

1. อริยมรรค
2. อริยผล
3. ปัญญา
4. ฌาน

๓๖. ข้อความใด เป็นคําแปลของวิสุทธิ ?

1. ความหมดจด
2. ความหลุดพ้น
3. ความสิ้นกําหนัด
4. ความสงบ

๓๗. วิสุทธิ จะมีได้ด้วยอะไร ?

1. ศีล
2. สมาธิ
3. ปัญญา
4. ฌาน

๓๘. พิจารณาเห็นสังขารในเรื่องใด จัดเป็น ภังคญาณ ?

1. ความเกิด
2. ความแก่
3. ความเจ็บ
4. ความดับ

๓๙. พิจารณาเห็นสังขารในเรื่องใด จัดเป็น อาทีนวญาณ ?

1. คุณ
2. โทษ
3. ประโยชน์
4. ความดี

๔๐. อะไรจัดเป็นทางแห่งวิสุทธิ ?

1. มรรค ๔
2. ผล ๔
3. นิพพาน ๑
4. มรรค ๘

๔๑. กายสุจริต จัดเข้าในมรรคใด ?

1. สัมมาวาจา
2. สัมมากัมมันตะ
3. สัมมาวายามะ
4. สัมมาสติ

๔๒. สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สงเคราะห์เข้าในวิสุทธิใด ?

1. สีลวิสุทธิ
2. จิตตวิสุทธิ
3. ทิฏฐิวิสุทธิ
4. ญาณทัสสนวิสุทธิ

๔๓. สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ สงเคราะห์เข้าในวิสุทธิใด ?

1. สีลวิสุทธิ
2. จิตตวิสุทธิ
3. ทิฏฐิวิสุทธิ
4. ญาณทัสสนวิสุทธิ

๔๔. ข้อใด จัดเป็นสันติภายนอก ?

1. สงบกาย
2. สงบใจ
3. สงบกิเลส
4. สงบสุข

๔๕. ข้อใด จัดเป็นสันติภายใน ?

1. สงบกาย
2. สงบวาจา
3. สงบใจ
4. ถูกทุกข้อ

๔๖. ผู้เพ่งความสงบ พึงละโลกามิสเสีย โลกามิสได้แก่อะไร ?

1. กามคุณ
2. ตัณหา
3. กิเลสกาม
4. นิวรณ์

๔๗. อะไร เป็นสุขอย่างยิ่ง ?

1. วิราคะ
2. นิพพาน
3. วิมุตติ
4. วิสุทธิ

๔๘. สอุปาทิเสสนิพพานธาตุ ย่อมมีแก่พระอริยบุคคลในข้อใด ?

1. พระโสดาบัน
2. พระสกทาคามี
3. พระอนาคามี
4. พระอรหันต์

๔๙. คําว่า “อุปาทิ” ในนิพพานธาตุทั้ง ๒ หมายถึงข้อใด ?

1. เบญจขันธ์
2. เบญจศีล
3. เบญจธรรม
4. ถูกทุกข้อ

๕๐. พระอรหันต์ดับขันธ์ เรียกว่าบรรลุนิพพานใด ?

1. นิพพาน
2. สอุปาทิเสสนิพพาน
3. อนุปาทิเสสนิพพาน
4. ถูกทุกข้อ