นตฺถิ ขนฺธสมา ทุกฺขา “ทุกข์เสมอด้วยขันธ์ไม่มี”
ท่านกล่าวว่า ทุกข์ที่เสมอด้วยขันธ์ไม่มี ก็เพราะว่า ในการใช้ชีวิตประจำวัน เราต้องคอยบริหารขันธ์นี้อยู่ตลอดเวลา หิวเราก็ต้องกิน
พุทธศาสนสุภาษิต ทุกขวรรค (หมวดทุกข์)
พุทธศาสนสุภาษิต ทุกขวรรค (หมวดทุกข์) รวมพุทธศาสนสุภาษิตในหมวดทุกขวรรค ว่าด้วยทุกข์ พร้อมคำแปล ความหมาย และคำอธิบายอย่างละเอียด แสดงหลักธรรมที่ช่วยให้เข้าใจความจริงของชีวิต และแนวทางการดับทุกข์ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า เหมาะสำหรับใช้ในการเรียน การสอน และการพัฒนาตนเอง
สงฺขารา ปรมา ทุกฺขา “สังขาร เป็นทุกข์อย่างยิ่ง”
สังขารทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นสังขารที่มีใจครอง เช่น คน สัตว์ หรือสังขารที่ไม่มีใจครอง เช่น สิ่งของต่าง ๆ บนโลกใบนี้
ทุราวาสา ฆรา ทุกฺขา “เหย้าเรือนที่ปกครองไม่ดี นำทุกข์มาให้”
ผู้ครองเรือน ต้องมีธรรมะ 4 ข้อนี้เป็นตัวนำ จึงจะสามารถครองเรือนอยู่ได้ด้วยความสงบร่มเย็น คือคนในครอบครัว มีความซื่อสัตย์ต่อกัน ไม่โกหกกัน
ทฬิทฺทิยํ ทุกฺขํ โลเก “ความจน เป็นทุกข์ในโลก”
เมื่อไม่มีธรรมะแล้ว ย่อมไม่รู้จักวิธีจัดการกับอารมณ์ของตัวเอง ไม่รู้จักโลกตามความเป็นจริง เมื่อต้องประสบกับปัญหาใด ๆ ในการใช้ชีวิต
อิณาทานํ ทุกฺขํ โลเก “การกู้หนี้ เป็นทุกข์ในโลก”
เราควรหัดเป็นคนประหยัดมัธยัสถ์ตั้งแต่ต้น พยายามอย่าไปกู้ยืมเงินหรือทรัพย์สินอื่นใดของใครเขามาใช้เป็นดีที่สุด เพราะการใช้ชีวิตโดยปราศจากหนี้
ทุกฺขํ อนาโถ วิหรติ “คนไม่มีที่พึ่ง ย่อมอยู่เป็นทุกข์”
มีแต่ตัวเราเองนี่แหละที่จะเป็นที่พึ่งชั้นยอดให้เราเองได้ตลอดไปจนวันตาย โดยเราจะต้องอบรมจิตใจของตนเองให้มีธรรมะ มีศีลเป็นปราการป้องกันบาป
ทุกฺขํ เสติ ปราชิโต “ผู้แพ้ ย่อมอยู่เป็นทุกข์”
ในทางคดีธรรมนั้น ความพ่ายแพ้ หมายถึง แพ้ต่อกิเลส คือถูกกิเลสครอบงำสั่งการ จนต้องทำทุกสิ่งทุกอย่างตามอำนาจของกิเลสเป็นเหตุให้ทำผิดศีลธรรมบ้าง
อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ ทุกฺขา “ทุกข์ ย่อมไม่ตกถึงผู้หมดกังวล”
สาเหตุที่ทำให้เกิดความทุกอย่างหนึ่งก็คือ ความกังวล คือความห่วงหาอาวรณ์ ห่วงโน่นห่วงนี่ ห่วงตัวเอง ห่วงคนรอบข้าง ห่วงทรัพย์สินเงินทอง