พุทธศาสนสุภาษิต อัตตวรรค (หมวดตน)

ผู้ใด มีความไร้ศีลธรรมครอบคลุม เหมือนย่านทรายคลุมไม้สาละ ผู้นั้น ชื่อว่าทำตนเหมือนถูกผู้ร้ายคุมตัว.

สิ่งที่รัก (อื่น) เสมอด้วยตน ไม่มี, ทรัพย์ (อื่น) เสมอด้วยข้าวเปลือก ไม่มี, แสงสว่าง (อื่น) เสมอด้วยปัญญา ไม่มี, ฝนแลเป็นสระอย่างยิ่ง.

ตนแล เป็นที่พึ่งแห่งตน คนอื่น ใครเล่าจะเป็นที่พึ่งได้ ก็บุคคลมีตนฝึกฝนดีแล้ว ย่อมได้ที่พึ่งที่ได้ยาก.

บัณฑิต พึงตั้งตนไว้ในคุณธรรมอันสมควรก่อน สอนผู้อื่นภายหลังจึงไม่มัวหมอง

ถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น ผู้ฝึกตนดีแล้ว ควรฝึกผู้อื่น ได้ยินว่า ตนแลฝึกได้ยาก.

บุคคล ไม่ควรพร่าประโยชน์ของตน เพราะประโยชน์ของผู้อื่นแม้มาก รู้จักประโยชน์ของตนแล้ว พึงขวนขวายในประโยชน์ของตน.

การที่เราหมั่นพิจารณาการกระทำของตนเองและเลิกทำสิ่งที่ไม่ดีนั้น เป็นเส้นทางที่นำพาเราไปสู่การเป็นคนที่ดีขึ้น

พึงจำไว้เสมอว่า อย่าทำความชั่ว ไม่ว่าจะเป็นทางกาย ทางวาจา หรือทางใจก็ตาม เมื่อรักตัวเอง พึงพาตัวเองทำแต่สิ่งดี ๆ เถิด

ถ้าหากจะปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานเพื่อความพ้นทุกข์นั้น ท่านถือว่าสิ่งนี้เป็นประโยชน์อย่างยอดเยี่ยมของตน ถึงแม้ว่าจะต้องละทิ้งประโยชน์ส่วนรวมก่อน

การไม่ลืมตนเองเป็นการรักษาความเป็นตัวตนในเชิงจิตวิญญาณและคุณธรรม ซึ่งสามารถนำไปสู่ความสงบสุขและความเจริญก้าวหน้าในชีวิต

สุภาษิตนี้เป็นสุภาษิตที่ให้ข้อคิดลึกซึ้งเกี่ยวกับการไม่ละทิ้งตนเอง การรักษาสุขภาพกาย จิตใจ และคุณธรรมจริยธรรมเป็นสิ่งที่ทุกคนควรให้ความสำคัญ

การ "ไม่ให้ซึ่งตน" คือการรู้จักตัวเอง เข้าใจคุณค่าและอุดมคติของตน และยึดมั่นในสิ่งเหล่านั้น แม้จะเผชิญกับแรงกดดันจากภายนอกหรือความยากลำบา

จงอย่าฆ่าตัวเองทางอ้อมโดยการทำความชั่วช้าสามานย์ แต่จงคุ้มครองรักษาตัวเองให้ดี ด้วยการบำเพ็ญบุญกุศลให้พร้อมสรรพอยู่ตลอดเวลา

การคุ้มครองตนเองจากความเดือดร้อนที่เกิดจากบาปนั้นทำได้ด้วยการละเว้นจากการทำบาป การฝึกฝนจิตใจให้มีสติ รู้จักระงับการทำบาปเป็นสิ่งที่สำคัญ

การนำตนออกจากหล่มแห่งกิเลสคือสิ่งที่ทุกคนควรทำอย่างจริงจัง เราควรพยายามทุกวิถีทางในการฝึกฝนจิตใจและพัฒนาคุณงามความดี

ผู้ที่สามารถพิจารณาตนเองและแก้ไขข้อบกพร่องของตนเองได้จะกลายเป็นคนที่มีความเข้มแข็งและมีคุณค่าในสายตาของคนอื่น

การเตือนตนเองในสิ่งที่ถูกและผิดทำให้เราเป็นคนที่มีคุณค่าต่อสังคม การที่เรามีจิตสำนึกในการเตือนตัวเองทำให้เราสามารถพัฒนาความประพฤติ

ความน่าเชื่อถือในคำสอนของเราขึ้นอยู่กับการกระทำของเราเอง การทำตนตามคำสอน หรือการทำตัวเป็นตัวอย่างที่ดี เป็นการแสดงถึงความซื่อสัตย์