พุทธศาสนสุภาษิต โกธวรรค (หมวดความโกรธ)

ถ้าคิดอยากจะฆ่าอะไรสักอย่าง ให้ฆ่าความโกรธ แล้วทุกอย่างจะดีขึ้น เพราะเมื่อฆ่าความโกรธเสียได้แล้ว เราก็ไม่ต้องไปทำกรรมไม่ดีทั้งหลาย

ควรฝึกบรรเทาความโกรธ และกำจัดความโกรธออกจากใจให้ได้มากที่สุด เพื่อเปิดทางให้ปัญญาทำงานได้อย่างเต็มที่ การใช้ชีวิตจะได้ราบรื่น

เมื่อใดก็ตามที่ความโกรธเกิดขึ้น เราต้องฝึกใช้ขันติคือความอดทนอดกลั้นมาข่มความโกรธนั้นไว้ ไม่ให้มันลุกลามใหญ่โต ไม่ให้มันบงการจิตของเรา

เมื่อความโกรธเกิดขึ้น ให้แก้ด้วยการอดทน ใช้ขันติธรรมมาข่มมันเอาไว้ ไม่ให้กำเริบ และใช้เมตตาธรรมมาคุ้มครองจิตไว้ ไม่ให้เผลอไปทำความชั่ว

ความโกรธ จะทำให้บุคคลกล้าที่จะทำความผิดนานาประการ ซึ่งโดยสามัญแล้วจะไม่กล้าทำเมื่อยังไม่เกิดความโกรธ แต่พอความโกรธเกิดขึ้นมาแล้วก็กล้าทำ

เมื่อความโกรธเกิดขึ้น เราต้องตั้งสติให้ดี รู้ให้เท่าทันว่าเรากำลังโกรธ เมื่อรู้ว่ากำลังโกรธแล้ว ต้องพิจารณาผลเสียที่จะเกิดจากความโกรธนั้น

ถ้าเราเป็นคนฉลาด จะสามารถพิจารณาอารมณ์ต่าง ๆ ได้ จะไม่ปล่อยให้ความโกรธเกิดขึ้นครอบงำจิตใจ ถึงแม้ว่าจะพลาดให้ความโกรธเกิดขึ้น

การที่จะป้องกันความโกรธได้นั้น เราควรเจริญเมตตาบ่อย ๆ ฝึกแผ่เมตตาไปในสรรพสัตว์ทั้งหลาย ฝึกจิตให้มีความปรารถนาดีต่อผู้อื่นให้มาก ๆ

ถ้าอยากหลุดพ้นจากอาการดังว่ามา จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสลัดให้หลุดจากอำนาจของโทสะที่คอยควบคุมจิตใจของเราเอาไว้ ด้วยการเจริญเมตตาธรรมบ่อย ๆ

คนทำร้ายกันก็เพราะความโกรธนี่แหละเป็นตัวการ ใครทำอะไรไม่ถูกใจเข้าก็เกิดความโกรธขึ้นมา ความโกรธมันก็สั่งให้ทำร้ายเขา ถ้าขาดสติ ขาดการพิจารณา

ผู้ที่กำจัดความโกรธเสียได้ คือฆ่าความโกรธออกจากจิตใจเสียได้ ย่อมไม่มีความร้อนรุ่มกลุ้มใจ ไม่ฉุนเฉียว ไม่ขุ่นเคือง ไม่มีความหงุดหงิดรำคาญใจ

ถ้าเราฆ่าความโกรธเสียได้ ไม่มีความโกรธครอบงำจิตใจ คือกำจัดความโกรธออกจากใจเสียได้ ไม่ตกอยู่ภายใต้อำนาจของความโกรธนั้น

คนที่มักโกรธ คือมีความโกรธเป็นเจ้าเรือน ถูดความโกรธครอบงำจิตใจ จะเป็นผู้ที่มีจิตใจเกรี้ยวกราด มุ่งแต่จะทำกรรมที่เป็นอกุศลฝ่ายเดียว

กายกับจิตนั้นเชื่อมโยงถึงกัน มีผลต่อกัน ความสดใสที่เกิดกับจิตใจภายใน ย่อมส่งผลให้ผิวกายภายนอกผ่องใสตามไปด้วย ความขุ่นมัวที่เกิดกับจิตใจภายใน

พระพุทธเจ้าทรงสอนให้พวกเราเหล่าสาวก หมั่นเจริญเมตตา หมั่นแผ่เมตตาไปในสรรพสัตว์ทั้งหลายทุกหมู่เหล่า ปรารถนาให้สรรพสัตว์มีความสุข

คนมักโกรธ ถือเอาประโยชน์แล้ว กลับประพฤติไม่เป็นประโยชน์

บุคคลผู้ถูกความโกรธครอบงำ ย่อมถึงความเสื่อมทรัพย์

ผู้มึนเมาด้วยความโกรธ ย่อมถึงความไร้ยศศักดิ์