ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับอุดมศึกษาและประชาชนทั่วไป พ.ศ. ๒๕๖๓

๑. นิพพิทา ความหน่าย เกิดจากปัญญาพิจารณาเห็นสังขารอย่างไร ?

1. ไม่เที่ยง
2. เป็นทุกข์
3. เป็นอนัตตา
4. ถูกทุกข้อ

๒. ในคำว่า “เอถ ปสฺสถิมํ โลกํ” โลกโดยอ้อม หมายถึงอะไร ?

1. หมู่สัตว์
2. แผ่นดินที่อาศัย
3. มหาสมุทร
4. จักรวาล

๓. ข้อใด เป็นอาการสำรวมจิต ?

1. สำรวมอินทรีย์
2. มนสิการกัมมัฏฐาน
3. เจริญวิปัสสนา
4. ถูกทุกข้อ

๔. ตัณหา ราคะ จัดว่าเป็นมาร เพราะเหตุใด ?

1. ทำให้เสียคน
2. ทำให้เสียงาน
3. ทำให้เสียการเรียน
4. ทำให้เสียชีวิต

๕. วัตถุกาม จัดว่าเป็นบ่วงแห่งมาร เพราะเหตุใด ?

1. ผูกมัดกาย
2. ผูกมัดวาจา
3. ผูกมัดจิตใจ
4. ถูกทุกข้อ

๖. เห็นสังขารไม่เที่ยงเป็นทุกข์ด้วยอะไร จึงหน่ายในทุกข์ ?

1. สติ
2. ปัญญา
3. สมาธิ
4. ฌาน

๗. เห็นสังขารอย่างไร เป็นทางแห่งวิสุทธิ ?

1. ไม่เที่ยง
2. เป็นทุกข์
3. เป็นอนัตตา
4. ถูกทุกข้อ

๘. คําว่า “สังขาร”ในปฏิปทาแห่งนิพพิทา หมายถึงอะไร ?

1. ขันธ์ ๑
2. ขันธ์ ๔
3. ขันธ์ ๕
4. ขันธ์ ๘

๙. ระยะกาลระหว่างเกิดและดับแห่งสังขารมนุษย์ ท่านกําหนดเกณฑ์ไว้กี่ปี ?

1. ๘๐ ปี
2. ๙๐ ปี
3. ๑๐๐ ปี
4. ๑๒๐ ปี

๑๐. ทุกขตา กําหนดเห็นได้ด้วยทุกข์กี่อย่าง ?

1. ๔
2. ๖
3. ๘
4. ๑๐

๑๑. สภาวทุกข์ คือทุกข์ประจําสังขาร หมายถึงทุกข์ในข้อใด ?

1. เกิดแก่ตาย
2. หนาวร้อนหิว
3. เศร้าโศกเสียใจ
4. เจ็บป่วยไข้

๑๒. ปกิณณกทุกข์ คือทุกข์จรหมายถึงทุกข์ในข้อใด ?

1. ความเศร้าโศก
2. ความหิว
3. ความร้อนใจ
4. การทะเลาะวิวาท

๑๓. นิพัทธทุกข์ คือทุกข์เนืองนิตย์ หมายถึงทุกข์ในข้อใด ?

1. ความเศร้าโศก
2. ความหิว
3. ความร้อนใจ
4. การทะเลาะวิวาท

๑๔. ทุกข์เพราะถูกไฟกิเลสเผา หมายถึงข้อใด ?

1. สภาวทุกข์
2. พยาธิทุกข์
3. วิปากทุกข์
4. สันตาปทุกข์

๑๕. อนัตตตา กําหนดรู้ได้ด้วยอาการอย่างไร ?

1. ไม่อยู่ในอํานาจ
2. หาเจ้าของมิได้
3. เป็นสภาพสูญ
4. ถูกทุกข้อ

๑๖. เนโสหมสฺมิ นั่นมิใช่เรา เป็นลักษณะของสังขารที่เรียกว่าอะไร ?

1. อนิจจัง
2. ทุกขัง
3. อนัตตา
4. ถูกทุกข้อ

๑๗. ภาวะที่จิตปราศจากความกําหนัดยินดีในกาม เรียกว่าอะไร ?

1. นิพพิทา
2. วิราคะ
3. วิสุทธิ
4. วิมุตติ

๑๘. ความกระหายในคําว่า ปิปาสวินโยมีสาเหตุมาจากอะไร ?

1. ตัณหา
2. ราคะ
3. โทสะ
4. โมหะ

๑๙. วัฏฏะ ในคําว่า วฏฺฏูปจฺเฉโท หมายถึงความเวียนเกิดในภูมิใด ?

1. กามาวจรภูมิ
2. รูปาวจรภูมิ
3. อรูปาวจรภูมิ
4. ถูกทุกข้อ

๒๐. การระงับอกุศลที่เกิดขึ้นในจิตได้เป็นคราว ๆ จัดเป็นวิมุตติใด ?

1. ตทังควิมุตติ
2. วิกขัมภนวิมุตติ
3. สมุจเฉทวิมุตติ
4. นิสสรณวิมุตติ

๒๑. วิสุทธิ ความหมดจดจะเกิดขึ้นได้ด้วยอาศัยธรรมใด ?

1. สติ
2. ขันติ
3. ปัญญา
4. สัจจะ

๒๒. พูดดีทําดี จัดเป็นวิสุทธิใด ?

1. สีลวิสุทธิ
2. จิตตวิสุทธิ
3. ทิฏฐิวิสุทธิ
4. กังขาวิตรณวิสุทธิ

๒๓. ผู้มุ่งสันติ ควรละอะไร ?

1. ลาภ
2. ยศ
3. สรรเสริญ
4. โลกามิส

๒๔. นิพพาน มีกี่ประเภท ?

1. ๑
2. ๒
3. ๓
4. ๕

๒๕. ธรรมที่เป็นทางไม่ตาย หมายถึงข้อใด ?

1. ความไม่โกรธ
2. ความไม่ประมาท
3. ความไม่ริษยา
4. ความไม่โลภ

๒๖. คําตอบในข้อใด เป็นความหมายของอนุปาทิเสสนิพพาน ?

1. สิ้นกิเลส
2. สิ้นชีวิต
3. สิ้นกิเลสชีวิตยัง
4. สิ้นกิเลสสิ้นชีวิต

๒๗. คําว่า “เรือ” ในพระพุทธดํารัสว่า ภิกษุเธอจงวิดเรือนี้… หมายถึงอะไร ?

1. อัตภาพ
2. สังคม
3. โลก
4. หมู่สัตว์

๒๘. ภูมิเป็นที่ไปเกิดของผู้ประกอบอกุศลกรรม โดยรวมเรียกว่าอะไร ?

1. ทุคติ
2. อบาย
3. นิรยะ
4. วินิบาต

๒๙. เปรตที่ได้เสวยสุขเพียงชั่วครู่แล้วเสวยทุกข์สลับกันไป เรียกว่าอะไร ?

1. วันตาสเปรต
2. เวมานิกเปรต
3. สุจิมุขเปรต
4. ปรทัตตูปชีวีเปรต

๓๐. ในเทวทูตสูตร เด็กวัยใดจัดเป็นเทวทูต ?

1. เด็กแรกเกิด
2. เด็ก ๒ ขวบ
3. เด็ก ๓ ขวบ
4. เด็ก ๗ ขวบ

๓๑. กามาพจรสวรรค์ มีกี่ชั้น ?

1. ๕
2. ๖
3. ๗
4. ๘

๓๒. พรหมโลก มีกี่ชั้น ?

1. ๑๖
2. ๒๐
3. ๓๐
4. ๔๐

๓๓. พระอนาคามีละสังขารแล้วไปเกิดในพรหมโลกชั้นใด ?

1. มหาพรหมา
2. อาภัสสรา
3. ปริตตสุภา
4. สุทธาวาส

๓๔. การถูกตัดสินประหารชีวิตตายตกตามกัน จัดเป็นกรรมอะไร ?

1. ทิฏฐธรรมเวทนียกรรม
2. อโหสิกรรม
3. ชนกกรรม
4. พหุลกรรม

๓๕. กรรมที่จะต้องได้รับเมื่อไปเกิดในภพหน้า เรียกว่าอะไร ?

1. อโหสิกรรม
2. อุปปัชชเวทนียกรรม
3. ชนกกรรม
4. พหุลกรรม

๓๖. กรรมดีที่นําไปสู่สุคติ เรียกว่าอะไร ?

1. อโหสิกรรม
2. ครุกรรม
3. ชนกกรรม
4. พหุลกรรม

๓๗. อนันตริยกรรมและสมาบัติ ๘ จัดเป็นกรรมประเภทใด ?

1. ชนกกรรม
2. ครุกรรม
3. อุปปีฬกกรรม
4. อุปฆาตกรรม

๓๘. ความในข้อใด เป็นความหมายของกตัตตากรรม ?

1. กรรมหนัก
2. กรรมสนับสนุน
3. กรรมบีบคั้น
4. กรรมสักว่าทํา

๓๙. กายคตาสติกัมมัฏฐานคือการพิจารณาอะไร ?

1. อาการ ๓๒
2. กสิณ ๑๐
3. อสุภะ ๑๐
4. ธาตุ ๔

๔๐. ข้อใด เป็นอานิสงส์ของการเจริญเมตตากัมมัฏฐาน ?

1. ศัตราวุธไม่กล้ำกราย
2. จิตสงบเร็ว
3. เทวดารักษา
4. ถูกทุกข้อ

๔๑. ผู้บรรลุจตุตถฌาน ต้องมีองค์ธรรมใด ?

1. วิจาร
2. ปีติ
3. สุข
4. อุเบกขา

๔๒. คนมีความประมาทในวัย ควรพิจารณาถึงเรื่องใดบ่อยๆ ?

1. ความแก่
2. ความเจ็บป่วย
3. ความตาย
4. ความพลัดพราก

๔๓. การพิจารณาอะไร ไม่จัดเป็นสติปัฏฐาน ?

1. กาย
2. เวทนา
3. จิต
4. โลก

๔๔. การเพ่ง ดิน น้ำ ไฟ ลม เป็นอารมณ์กัมมัฏฐาน เรียกอะไร ?

1. กสิณ
2. อสุภะ
3. อานาปานัสสติ
4. จตุธาตุววัตถาน

๔๕. การพิจารณาซากศพ เป็นอารมณ์กัมมัฏฐาน เรียกอะไร ?

1. กสิณ
2. อสุภะ
3. อานาปานัสสติ
4. จตุธาตุววัตถาน

๔๖. การระลึกถึงความตายโดยอุบายที่ชอบ ควรประกอบด้วยองค์ธรรมใด ?

1. สติ
2. ญาณ
3. เกิดสังเวช
4. ถูกทุกข้อ

๔๗. บริกรรมว่า สัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นของตน… เป็นการเจริญกัมมัฏฐานใด ?

1. เมตตา
2. กรุณา
3. มุทิตา
4. อุเบกขา

๔๘. คนมีนิสัยเชื่อง่าย จัดเป็นคนจริตใด ?

1. โทสจริต
2. โมหจริต
3. สัทธาจริต
4. วิตักกจริต

๔๙. พุทธคุณบทใด เป็นปรหิตคุณ ?

1. อรหํ
2. สุคโต
3. โลกวิทู
4. สตฺถา เทวมนุสฺสานํ

๕๐. อะไรเป็นต้นสายแห่งปฏิจจสมุปบาท ?

1. อวิชชา
2. ตัณหา
3. อุปาทาน
4. ชาติ