ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม ธรรมศึกษาชั้นเอก พ.ศ. ๒๕๔๔

๑. ข้อใด จัดเป็นโลกโดยอ้อม ?

1. โลกคือแผ่นดิน
2. โลกสวรรค์
3. พรหมโลก
4. โลกคือหมู่สัตว์ผู้อาศัยแผ่นดิน

จงอ่านข้อความต่อไปนี้แล้วตอบคำถาม ข้อ ๒-๕

” สูทั้งหลายจงมาดูโลกนี้ อันตระการดุจราชรถ ที่พวกคนเขลาหมกอยู่ แต่พวกผู้รู้หาข้องอยู่ไม่ “

๒. คำว่า ” สูทั้งหลาย ” หมายถึงใคร ?

1. หมู่พุทธบริษัท
2. หมู่สัตว์
3. หมู่ฆราวาส
4. หมู่พระภิกษุ

๓. คำว่า ” โลกนี้ ” หมายถึงข้อใด ?

1. แผ่นดิน น้ำ อากาศ
2. แผ่นดิน และหมู่สัตว์
3. หมู่สัตว์
4. แผ่นดิน และสิ่งก่อสร้าง

๔. คำว่า ” คนเขลา ” หมายถึงใคร ?

1. คนไร้การศึกษา
2. คนดื้อรั้น
3. คนมีความเห็นผิด
4. คนกลับกลอก

๕. คำว่า ” ผู้รู้ ” ข้อใดกล่าวได้ถูกต้อง ?

1. คนมีการศึกษา
2. คนมีวิสัยทัศน์
3. คนที่เคยเรียนธรรมะ
4. คนเห็นโลกตามเป็นจริง

จงอ่านข้อความต่อไปนี้แล้วตอบคำถามข้อ ๖-๘

” ผู้ใด จักระวังจิต ผู้นั้นจักพ้นจากมารและบ่วงแห่งมาร “

๖. คำว่า ” ระวังจิต ” ข้อใดกล่าวถูกต้อง ?

1. สำรวมจิต
2. ระวังความคิด
3. สำรวมร่างกาย
4. ระวังอันตราย

๗. คำว่า ” มาร ” คืออะไร ?

1. สิ่งชั่วร้าย
2. อุปสรรค
3. วัตถุกาม
4. กิเลสกาม

๘. คำว่า ” บ่วงแห่งมาร ” หมายถึงข้อใด ?

1. กิเลสกาม
2. วัตถุกาม
3. กามฉันท์
4. ตัณหา

๙. รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เรียกว่าอะไร ?

1. ธรรมขันธ์ ๕
2. มูลกัมมัฏฐาน ๕
3. ขันธ์ ๕
4. อินทรีย์ ๕

๑๐. ความเห็นสังขารว่า ” ไม่เที่ยง ” จัดเป็นอะไร ?

1. สมถกัมมัฏฐาน
2. ทิฏฐิวิปัลลาส
3. ความสิ้นไปแห่งทุกข์
4. ปฏิปทาแห่งนิพพิทา

๑๑. ความเสวยอารมณ์ สุข ทุกข์ อุเบกขา คืออะไร ?

1. เวทนา
2. สัญญา
3. วิญญาณ
4. โผฏฐัพพะ

๑๒. ข้อใด กล่าวลักษณะแห่งสังขารมนุษย์ ไม่ถูกต้อง ?

1. อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา
2. มีรูปร่างจับต้องได้
3. เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป
4. นิจจัง นิททุกขัง อัตตา

๑๓. อนิจจลักษณะ ครอบงำสังขารใด ?

1. อุปาทินนกสังขาร
2. อนุปาทินนกสังขาร
3. วิสังขาร
4. ข้อ 1 และ 2 ถูก

๑๔. สภาวทุกข์ หมายถึงข้อใด ?

1. ชาติ ชรา มรณะ
2. ราคะ โทสะ โมหะ
3. กาม ภพ อวิชชา
4. อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา

๑๕. ความเศร้าโศกและความคร่ำครวญ จัดเป็นทุกข์ชนิดใด ?

1. สภาวทุกข์
2. ปกิณกทุกข์
3. นิพัทธทุกข์
4. สันตาปทุกข์

๑๖. เด็กคลอดจากครรภ์มารดา จัดเป็นทุกข์ประเภทใด ?

1. วิปากทุกข์
2. ชราทุกข์
3. มรณทุกข์
4. ชาติทุกข์

๑๗. ไม่อยู่ในอำนาจ หาเจ้าของมิได้ เป็นสภาพสูญ ตรงกับข้อใด ?

1. อนิจจัง
2. ทุกขัง
3. อนัตตา
4. สังขาร

๑๘. ข้อใดเป็นอาการของนิพัทธทุกข์ ?

1. หนาว ร้อน เป็นต้น
2. โรคเครียด
3. ความร้อนรุ่มเพราะกิเลส
4. ความเสียใจ

๑๙. คนหรือสัตว์ที่เรียกกันว่า ตาย นั้น กำหนดด้วยอะไร ?

1. ความขาดสติ
2. ความขาดสันตติ
3. ความสิ้นลม
4. ความสิ้นใจ

๒๐. ข้อใด แย้งต่ออัตตา ?

1. ไม่อยู่ในอำนาจ
2. ไม่มีเจ้าของ
3. เป็นไปตามเหตุปัจจัย
4. ถูกทุกข้อ

๒๑. ธรรมที่เป็นยอดแห่งธรรมทั้งปวง เรียกว่าอะไร ?

1. วิโสกะ
2. วิรัติ
3. วิราคะ
4. วิวัฏฏ์

๒๒. สันตาปทุกข์ ทุกข์คือความร้อนรุ่ม เกิดจากอะไร ?

1. ผลกรรมในอดีต
2. หนาว ร้อน หิว
3. ราคะ โทสะ โมหะ
4. ชาติ ชรา มรณะ

๒๓. จิตเศร้าหมองเพราะอะไร ทุคติจึงเป็นอันหวังได้ ?

1. กิเลส
2. อุปกิเลส
3. ความโกรธ
4. ความหลง

๒๔. ความบริสุทธิ์ภายใน ย่อมมีได้ด้วยอะไร ?

1. ศีล
2. สมาธิ
3. ปัญญา
4. วิมุตติ

๒๕. วิสุทธิ คือความหมดจด เป็นจุดหมายปลายทางของอะไร ?

1. นิพพิทา
2. นิพพาน
3. นิรามิสสุข
4. นิสสรณวิมุตติ

๒๖. ข้อใด กล่าวถึงความหมายของอุทยัพพยญาณ ?

1. พิจารณาเห็นย่อยยับ
2. พิจารณาเห็นเกิดดับ
3. พิจารณาเห็นโทษ
4. พิจารณาเห็นน่ากลัว

๒๗. อะไรปิดบังไว้ จึงไม่เห็นอนิจจตา ความเป็นของไม่เที่ยง ?

1. ภารกิจต่าง ๆ
2. อิริยาบถ
3. สันตติ
4. ฆนสัญญา

๒๘. ปฏิบัติอย่างไร จึงจะเข้าใกล้พระนิพพาน ?

1. ฝึกสมาธิ
2. เห็นภัยในความประมาท
3. ฟังธรรมสม่ำเสมอ
4. รักษาศีล ๕ ประจำ

๒๙. ข้อใด ไม่ใช่ความหมายของพระนิพพาน ?

1. ความดับอาสวกิเลส
2. หาของเสียบแทงมิได้
3. ความสุขอย่างยิ่งยวด
4. ไม่มีข้อถูก

๓๐. อุปมาว่า ” ดุจไฟสิ้นเชื้อแล้วย่อมดับไปเอง ” กล่าวถึงเรื่องใด ?

1. ฌาน
2. สมาบัติ
3. อภิญญา
4. นิพพาน

๓๑. ข้อใด กล่าวถึงสอุปาทิเสสนิพพานธาตุได้ถูกต้อง ?

1. ปฏิบัติเพื่อละกิเลส
2. สิ้นกิเลส แต่ยังมีชีวิตอยู่
3. สิ้นกิเลส สิ้นชีวิต
4. สิ้นชีวิต แต่ยังมีกิเลสอยู่

๓๒. จุติอย่างไร สุคติจึงเป็นอันหวังได้ ?

1. นึกถึงพระอรหันต์
2. เจริญเทวตานุสสติ
3. อธิษฐานจิตไปสวรรค์
4. ทำจิตไม่ให้เศร้าหมอง

๓๓. วิมุตติ ความหลุดพ้น มีลำดับต่อจากอะไร ?

1. นิพพิทา
2. วิราคะ
3. วิสุทธิ
4. สันติ

๓๔. ” จงพอกพูนทางแห่งสันติ ” อะไรเรียกว่า ทาง ?

1. ทวาร ๓
2. วิชชา ๓
3. สุจริต ๓
4. กุศลมูล ๓

๓๕. กายคตาสติกัมมัฏฐาน เป็นคู่ปรับนิวรณ์อะไร ?

1. พยาบาท
2. กามฉันท์
3. วิจิกิจฉา
4. ถีนมิทธะ

๓๖. ใครบ้าง ที่ไม่ถูกนินทา และสรรเสริญ ?

1. พระอรหันต์
2. พระพุทธเจ้า
3. พระอินทร์
4. ไม่มีเลยสักคน

๓๗. คนมีอารมณ์ฟุ้งซ่าน หงุดหงิดง่าย ควรเจริญกัมมัฏฐาน ข้อใด ?

1. กายคตาสติ
2. เมตตากัมมัฏฐาน
3. พุทธานุสสติ
4. กสิณ

๓๘. จิตที่เป็นสมาธิ มีลักษณะอย่างไร ?

1. มีอารมณ์เดียว
2. ปราศจากนิวรณ์
3. มีจิตตั้งมั่น
4. ถูกทุกข้อ

๓๙. สมาธิ เกิดขึ้นได้ในกัมมัฏฐานอะไรบ้าง ?

1. อนุสสติ ๑๐
2. กสิณ ๑๐
3. อสุภะ ๑๐
4. กัมมัฏฐานทั้งหมด

๔๐. ข้อใด เป็นมูลกัมมัฏฐาน ?

1. ดิน น้ำ ลม ไฟ
2. ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง
3. อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา
4. กาย เวทนา จิต ธรรม

๔๑. ข้อใด เป็นลักษณะของคนมีโทสจริต ?

1. ฉุนเฉียว โกรธง่าย
2. รักสวยรักงาม
3. เจ้าระเบียบ
4. เชื่อคนง่าย

๔๒. คนที่มีสติไม่มั่นคง หลงๆ ลืมๆ ผิดๆ พลาดๆ ตรงกับจริตใด ?

1. วิตกจริต
2. ศรัทธาจริต
3. โมหจริต
4. พุทธิจริต

๔๓. คนมีสติไม่มั่นคง หลงๆ ลืมๆ ควรแก้ด้วยกัมมัฏฐานอะไร ?

1. มรณัสสติ
2. อานาปานัสสติ
3. ภูตกสิณ
4. พุทธานุสสติ

๔๔. พระพุทธคุณข้อว่า ” วิชชาจรณสัมปันโน ” จัดเข้าในข้อใด ?

1. พระปัญญาคุณ
2. พระบริสุทธิคุณ
3. พระมหากรุณาคุณ
4. ถูกทั้งข้อ 1 และ 2

๔๕. อนิจจตา ความไม่เที่ยงปรากฏที่ไหน ?

1. ที่กายสังขาร
2. ที่วจีสังขาร
3. ที่จิตตสังขาร
4. ที่สังขารทั้งปวง

๔๖. วิปัลลาส คืออะไร ?

1. มีสติฟั่นเฟือน
2. ถือผิดจากความเป็นจริง
3. อาการโรคจิต
4. ความเสียใจอย่างแรง

๔๗. เป้าหมายของการเจริญจิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน คืออะไร ?

1. เพื่อรู้เท่าทัน
2. เพื่อไม่ยึดมั่น
3. เพื่อปล่อยวาง
4. ถูกทุกข้อ

๔๘. ผู้เจริญวิปัสสนา ย่อมได้รับผลสูงสุดอย่างไร ?

1. แสดงฤทธิ์ได้
2. ระงับนิวรณ์
3. เห็นนรกสวรรค์
4. บรรลุอริยผล

๔๙. พระพุทธเจ้าทรงแสดงคิริมานนทสูตร แก่ใคร ?

1. พระอานนท์
2. พระคิริมานนท์
3. พระสารีบุตร
4. พระราหุล

๕๐. ใจความสำคัญในคิริมานนทสูตรนั้น ว่าด้วยเรื่องอะไร ?

1. กสิณ ๑๐
2. อสุภะ ๑๐
3. สัญญา ๑๐
4. อนุสสติ ๑๐