กระทู้ธรรม นักธรรมชั้นเอก

อปฺปมาทรตา โหถ     สจิตฺตมนุรกฺขถทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ    ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร. ท่านทั้งหลาย จงยินดีในความไม่ประมาท คอยรักษาจิตของตนจงถอนตนขึ้นจากหล่ม เหมือนช้างที่ตกหล่มถอนตนขึ้นฉะนั้น. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน แต่จะซ้ำคัมภีร์ได้ไม่ห้าม…

โกสชฺชํ ภยโต ทิสฺวา     วิริยารมฺภญฺจ เขมโตอารทฺธวิริยา โหถ    เอสา พุทฺธานุสาสนี. ท่านทั้งหลาย จงเห็นความเกียจคร้านเป็นภัย และเห็นการปรารภความเพียรเป็นความปลอดภัย แล้วปรารภความเพียรเถิด นี้เป็นพุทธานุศาสนี. (พุทฺธ) ขุ. จริยา. ๓๓         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย…

วิวาทํ ภยโต ทิสฺวา     อวิวาทญฺจ เขมโตสมคฺคา สขิลา โหถ     เอสา พุทฺธานุสาสนี. ท่านทั้งหลาย จงเห็นความวิวาทโดยความเป็นภัย และความไม่วิวาทโดยความปลอดภัยแล้ว เป็นผู้พร้อมเพรียง มีความประนีประนอมกันเถิดนี้เป็นพระพุทธานุศาสนี. (พุทฺธ) ขุ. จริยา. ๓๓         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓ ข้อ…

ปรสฺส วา อตฺตโน วาปิ เหตุน ภาสติ อลิกํ ภูริปญฺโญโส ปูชิโต โหติ สภาย มชฺเฌปจฺฉาปิ โส สุคติคามิ โหติ. ผู้มีภูมิปัญญา ย่อมไม่พูดพล่อย ๆ เพราะเหตุแห่งคนอื่นหรือตนเองผู้นั้นย่อมมีผู้บูชาในท่ามกลางชุมชน แม้ภายหลัง…

มูฬฺโห อตฺถํ น ชานาติ     มูฬฺโห ธมฺมํ น ปสฺสติอนฺธตมํ ตทา โหติ     ยํ โมโห สหเต นรํ. ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรมความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น (พุทฺธ) ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๖, ขุ.…

อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ     อปฺปมตฺโต วิจกฺขโณสุสํวิหิตกมฺมนฺโต     ส ราชวสตึ วเส. ผู้หมั่นในการงาน ไม่ประมาท เป็นผู้รอบคอบจัดการงานเรียบร้อย จึงควรอยู่ในราชการ. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน แต่จะซ้ำคัมภีร์ได้ไม่ห้าม…

อจินฺติตมฺปิ ภวติ     จินฺติตมฺปิ วินสฺสติน หิ จินฺตามยา โภคา    อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา. สิ่งที่ไม่ได้คิดไว้ ย่อมมีได้, สิ่งที่คิดไว้ ก็เสียหายได้, โภคะของสตรีหรือบุรุษ ที่สำเร็จได้ด้วยนึกเอา ไม่มีเลย. (มหาชนกโพธิสตฺต) ขุ. ชา. มหา. ๒๘…

ชยํ เวรํ ปสวติ     ทุกฺขํ เสติ ปราชิโตอุปสนฺโต สุขํ เสติ     หิตฺวา ชยปราชยํ. ผู้ชนะย่อมก่อเวร ผู้แพ้ย่อมนอนเป็นทุกข์ คนละความชนะและความแพ้ได้แล้ว สงบใจได้ ย่อมนอนเป็นสุข. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓…

อุฏฺฐานวโต สตีมโต     สุจิกมฺมสฺส นิสมฺมการิโนสญฺญตสฺส จ ธมฺมชีวิโน     อปฺปมตฺตสฺส ยโสภิวฑฺฒติ. เกียรติยศย่อมเจริญแก่ผู้ขยัน มีสติ มีการงานสะอาด ใคร่ครวญแล้วจึงทำสำรวมแล้ว เป็นอยู่โดยธรรม และไม่ประมาท. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓ ข้อ…

ขนฺติ ธีรสฺส ลงฺกาโร     ขนฺติ ตโป ตปสฺสิโนขนฺติ พลํ ว ยตีนํ     ขนฺติ หิตสุขาวหา. ขันติเป็นเครื่องประดับของนักปราชญ์ ขันติเป็นตบะของผู้พากเพียรขันติเป็นกำลังของนักพรต ขันตินำประโยชน์สุขมาให้. ส. ม. ๒๒๒.         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย…

อุปนียติ ชีวิตมปฺปมายุํชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณาเอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโนโลกามิสํ ปชเห สนฺติเปกฺโข. ชีวิตคืออายุอันน้อยนี้ ถูกชรานำเข้าไป เมื่อสัตว์ถูกชรานำเข้าไปแล้วย่อมไม่มีเครื่องต้านทาน ผ้เล็งเห็นภัยในมรณะนั้นมุ่งความสงบ พึงละโลกามิสเสีย. (พุทฺธ) สํ. ส. ๑๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร…

นิทฺทาสีลี สภาสีลี     อนุฏฺฐาตา จ โย นโรอลโส โกธปญฺญาโณ     ตํ ปราภวโต มุขํ. คนใดมักหลับ มักคุย และไม่ขยัน เกียจคร้าน มีความมุทะลุข้อนั้นเป็นเหตุของผู้ฉิบหาย. (พุทฺธ) ขุ. สุ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓…

อนฺนโท พลโท โหติ     วตฺถโท โหติ วณฺณโทยานโท สุขโท โหติ     ทีปโท โหติ จกฺขุโท. ผู้ให้ข้าว ชื่อว่าให้กำลัง ผู้ให้ผ้า ชื่อว่าให้ผิวพรรณ ผู้ให้ยานพาหนะชื่อว่าให้ความสุข ผู้ให้ประทีปโคมไฟ ชื่อว่าให้จักษุ. (พุทฺธ) สํ. ส. ๑๕…

วิวาทํ ภยโต ทิสฺวา     อวิวาทญฺจ เขมโตสมคฺคา สขิลา โหถ     เอสา พุทฺธานุสาสนี. ท่านทั้งหลายจงเห็นความวิวาทโดยความเป็นภัย และความไม่วิวาทโดยความปลอดภัยแล้ว เป็นผู้พร้อมเพรียง มีความประนีประนอมกันเถิดนี้เป็นพระพุทธานุศาสนี. (พุทฺธ) ขุ. จริยา. ๓๓         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๓ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย…

กระทู้ธรรม นักธรรมชั้นเอก สอบในสนามหลวง วันพุธ ที่ ๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ น ปเรสํ วิโลมานิ     น ปเรสํ กตากตํอตฺตโน ว อเวกฺเขยฺย     กตานิ อกตานิ จ. ไม่ควรฟังคำก้าวร้าวของคนอื่น ไม่ควรมองดูการงานของคนอื่นที่เขาทำแล้วและยังไม่ได้ทำ…

กระทู้ธรรม นักธรรมชั้นเอก สอบในสนามหลวง วันศุกร์ ที่ ๒๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑ วิวาทํ ภยโต ทิสฺวา     อวิวาทญฺจ เขมโตสมคฺคา สขิลา โหถ     เอส พุทฺธานุสาสนี. ท่านทั้งหลายเห็นความวิวาทโดยความเป็นภัยและความไม่วิวาทโดยความเป็นธรรมอันเกษม (จากภัย) แล้วจงเป็นผู้พร้อมเพรียง มีความประนีประนอมกันเถิด…

กระทู้ธรรม นักธรรมชั้นเอก สอบในสนามหลวง วันจันทร์ ที่ ๒๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ โอวเทยฺยานุสาเสยฺย     อสพฺภา จ นิวารเยสตํ หิ โส ปิโย โหติ     อสตํ โหติ อปฺปิโย. บุคคลควรเตือนกัน ควรแนะนำสั่งสอนกัน…

กระทู้ธรรม นักธรรมชั้นเอก สอบในสนามหลวง วันพฤหัสบดี ที่ ๑๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๙ เย จ สีเลน สมฺปนฺนา     ปญฺญายูปสเม รตาอารกา วิรตา ธีรา     น โหนฺติ ปรปตฺติยา. ผู้มีปัญญาเหล่าใด ประกอบด้วยศีล…