ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นโท พ.ศ. 2561

ถาม บูชา 2 คืออะไรบ้าง ? การสมาทานศีล 5 เป็นประจำ จัดเป็นบูชาประเภทใด ?

ตอบ บูชา 2 คือ อามิสบูชา บูชาด้วยอามิสสิ่งของ 1 ปฏิบัติบูชา บูชาด้วยการปฏิบัติตาม 1 ฯ การสมาทานศีล 5 เป็นประจำ จัดเป็นปฏิบัติบูชา ฯ


ถาม ญาณ 3 ที่เป็นไปในทุกขสมุทัยมีอธิบายอย่างไร ?

ตอบ ญาณ 3 ที่เป็นไปในทุกขสมุทัยมีอธิบายอย่างนี้

  1. ปรีชาหยั่งรู้ว่า นี้ทุกขสมุทัย จัดเป็นสัจจญาณ
  2. ปรีชาหยั่งรู้ว่า ทุกขสมุทัย เป็นสภาพที่ควรละ จัดเป็นกิจจญาณ
  3. ปรีชาหยั่งรู้ว่า ทุกขสมุทัย เป็นสภาพที่ละได้แล้ว จัดเป็นกตญาณ

ถาม เมตตา มีความหมายว่าอย่างไร ? เมตตาในพรหมวิหารและในอัปปมัญญา ต่างกันอย่างไร ?

ตอบ

เมตตา มีความหมายว่า ปรารถนาความสุขความเจริญต่อผู้อื่นด้วยความจริงใจ ฯ

เมตตาในพรหมวิหารและในอัปปมัญญาต่างกันโดยวิธีแผ่ คือ แผ่โดยเจาะจงก็ดี โดยไม่เจาะจงก็ดี จัดเป็นพรหมวิหาร ถ้าแผ่โดยไม่เจาะจงไม่จำกัด จัดเป็นอัปปมัญญา ฯ


ถาม มาร 5 คืออะไรบ้าง ? กิเลสได้ชื่อว่ามารเพราะเหตุไร ?

ตอบ มาร 5 คือ ปัญจขันธ์ กิเลส อภิสังขาร มรณะ และ เทวบุตร ฯ กิเลสได้ชื่อว่ามาร เพราะผู้ที่ตกอยู่ในอำนาจแห่งกิเลสแล้วกิเลสย่อมผูกรัดไว้บ้าง ย่อมทำให้เสียคนบ้าง ฯ


ถาม ในธรรมคุณบทว่า “พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดีแล้ว” พระธรรมนั้น หมายถึงอะไร ?

ตอบ หมายถึง ปริยัติธรรม กับ ปฏิเวธธรรม (หรือโดยพิสดารได้แก่ สัทธรรม 10 คือ โลกุตรธรรม 9 กับ ปริยัติธรรม 1) ฯ


ถาม วิญญาณฐิติต่างจากสัตตาวาสอย่างไร ?

ตอบ ต่างกันอย่างนี้ ภูมิเป็นที่ตั้งแห่งวิญญาณ เรียกว่า วิญญาณฐิติ ภพเป็นที่อยู่แห่งสัตว์ เรียกว่า สัตตาวาส ฯ


ถาม ในอวิชชา 8 ข้อที่ว่า ไม่รู้จักอนาคต มีอธิบายว่าอย่างไร ?

ตอบ มีอธิบายว่า ไม่รู้จักคิดล่วงหน้า ไม่อาจปรารภการที่ทำหรือเหตุอันเกิดขึ้นในปัจจุบันว่าจักมีผลเป็นอย่างนั้นๆ ฯ


ถาม คำว่า “อุชุปฏิปนฺโน เป็นผู้ปฏิบัติตรง” คือปฏิบัติเช่นไร ?

ตอบ คือ ไม่ปฏิบัติลวงโลก ไม่มีมายาสาไถย ประพฤติตรงต่อพระศาสดาและเพื่อนสาวกด้วยกัน ไม่อำพรางความในใจ ฯ


ถาม สังโยชน์ คืออะไร ? พระโสดาบันละสังโยชน์อะไรได้เด็ดขาด ?

ตอบ สังโยชน์ คือ กิเลสอันผูกใจสัตว์ไว้ ฯ พระโสดาบันละสังโยชน์ 3 เบื้องต้น คือ

  1. สักกายทิฏฐิ
  2. วิจิกิจฉา
  3. สีลัพพตปรามาส

ถาม ครุกรรม คืออะไร ? ในฝ่ายอกุศลและฝ่ายกุศลได้แก่อะไร ?

ตอบ ครุกรรมคือ กรรมหนัก ฯ ครุกรรมในฝ่ายอกุศล ได้แก่ อนันตริยกรรม 5 ครุกรรมในฝ่ายกุศล ได้แก่ สมาบัติ 8 ประการ ฯ