แนวข้อสอบวิชาธรรม นักธรรมชั้นโท รวมข้อสอบเก่าวิชาธรรม สำหรับนักเรียนนักธรรมชั้นโท ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน พร้อมเฉลย เหมาะสำหรับใช้อ่านทบทวนก่อนสอบธรรมสนามหลวง เพื่อศึกษาแนวข้อสอบและแนวการเขียนคำตอบให้ได้คะแนนดี
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม ปุคคลาธิฏฐานาเทศนา เทศนามีบุคคลเป็นที่ตั้ง มีอธิบายว่าอย่างไร ? ตอบ มีอธิบายว่า การสอนที่ยกบุคคลมาเป็นตัวอย่าง เช่น ในมหาชนกชาดก สอนเรื่องความเพียร โดยกล่าวถึงพระมหาชนกโพธิสัตว์ว่า ทรงมีความเพียรอย่างยิ่ง พยายามว่ายน้ำในท่ามกลางมหาสมุทรที่กว้างใหญ่มองไม่เห็นฝั่งอย่างไม่ย่อท้อ ด้วยความมุ่งมั่นที่จะถึงฝั่งให้ได้ ฯ ปัญหาข้อที่ 2…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม การพิจารณาสังขารทั้งหลายโดยความเป็นไตรลักษณ์ จัดเป็นกัมมัฏฐานอะไร ? มีประโยชน์อย่างไร ? ตอบ การพิจารณาสังขารทั้งหลายโดยความเป็นไตรลักษณ์ จัดเป็น วิปัสสนากัมมัฏฐาน ฯ มีประโยชน์ คือทำให้รู้จักสภาพที่เป็นจริงแห่งสังขารทั้งหลายว่า ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา แล้วเกิดความเบื่อหน่ายในสังขารทั้งหลายเหล่านั้น ฯ…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม สังขตธรรมคืออะไร ? มีลักษณะอย่างไร ? ตอบ สังขตธรรม คือธรรมอันปัจจัยปรุงแต่ง ฯ มีลักษณะคือ มีความเกิดขึ้นในเบื้องต้น มีความแปรปรวน ในท่ามกลาง มีความดับไปในที่สุด ฯ ปัญหาข้อที่ 2 ถาม…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม ตจปัญจกกรรมฐาน มีอะไรบ้าง ? เป็นอารมณ์ของสมถกัมมัฏฐาน หรือของวิปัสสนากัมมัฏฐาน ? ตอบ ตจปัญจกกรรมฐาน มี เกสา ผม โลมา ขน นขา เล็บ ทนฺตา ฟัน…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม สมถกรรมฐาน และ วิปัสสนากรรมฐาน มุ่งผลแห่งการปฏิบัติอย่างไร ? ตอบ สมถกรรมฐานมุ่งผลคือความสงบใจ วิปัสสนากรรมฐานมุ่งผลคือความเรืองปัญญา ฯ ปัญหาข้อที่ 2 ถาม ราคะ โลภะ อิสสา กลิ่น รส…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม บุคคลาธิฏฐานาเทศนา เทศนามีบุคคลเป็นที่ตั้ง มีอธิบายว่าอย่างไร ? ตอบ มีอธิบายว่า การสอนที่ยกบุคคลมาเป็นตัวอย่าง เช่น ในมหาชนกชาดก สอนเรื่องความเพียรโดยกล่าวถึงพระมหาชนกโพธิสัตว์ว่าทรงมีความเพียรอย่างยิ่ง พยายามว่าย น้ำในท่ามกลางมหาสมุทรที่กว้างใหญ่ มองไม่เห็นฝั่งอย่างไม่ย่อท้อ ด้วยความมุ่งมั่นที่จะถึงฝั่งให้ได้ และทรงถึงฝั่งได้ดังประสงค์ ฯ ปัญหาข้อที่…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม บูชา 2 คืออะไรบ้าง ? การสมาทานศีล 5 เป็นประจำ จัดเป็นบูชาประเภทใด ? ตอบ บูชา 2 คือ อามิสบูชา บูชาด้วยอามิสสิ่งของ 1 ปฏิบัติบูชา…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม ปฏิสันถาร มีอะไรบ้าง ? มีประโยชน์อย่างไร ? ตอบ ปฏิสันถาร มี มีประโยชน์อย่างนี้ คือ ปัญหาข้อที่ 2 ถาม การพิจารณาสังขารทั้งหลายโดยความเป็นไตรลักษณ์ จัดเป็นกัมมัฏฐานอะไร ? มีประโยชน์อย่างไร…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม เจโตวิมุตติ กับ ปัญญาวิมุตติ ต่างกันอย่างไร ? ตอบ เจโตวิมุตติ เป็นวิมุตติของท่านผูได้บรรลุฌานมาก่อนแล้ว จึงบำเพ็ญวิปัสสนาต่อ ส่วนปัญญาวิมุตติ เป็นวิมุตติของท่านผูได้บรรลุด้วยลำพังบำเพ็ญวิปัสสนาล้วน อีกนัยหนึ่ง เรียกเจโตวิมุตติเพราะพ้นจากราคะ เรียกปัญญาวิมุตติเพราะพ้นจากอวิชชา ฯ ปัญหาข้อที่ 2…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม สมถกรรมฐาน และวิปัสสนากรรมฐาน มุ่งผลแห่งการปฏิบัติอย่างไร ? ตอบ สมถกรรมฐานมุ่งผลคือความสงบใจ ส่วนวิปัสสนากรรมฐานมุ่งผลคือความเรืองปัญญา ฯ ปัญหาข้อที่ 2 ถาม ปาพจน์ 2 คือธรรมและวินัย นั้นทราบแล้ว อยากทราบว่าความปฏิบัติอย่างไรจัดเป็นธรรม ความปฏิบัติอย่างไรจัดเป็นวินัย…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม ตจปัญจกกัมมัฏฐาน มีอะไรบ้าง? เรียกอีกอย่างหนึ่งว่าอย่างไร? เป็นอารมณ์ของสมถกัมมัฏฐานหรือของวิปัสสนากัมมัฏฐาน? ตอบ ตจปัญจกกัมมัฏฐาน มี เกสา ผม โลมา ขน นขา เล็บ ทนฺตา ฟัน และ ตโจ…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม ทิฏฐิ ที่หมายถึงความเห็นผิด 2 อย่าง มีอะไรบ้าง ? ตอบ มี ปัญหาข้อที่ 2 ถาม กุศลวิตก มีอะไรบ้าง ? สงเคราะห์เข้าในมรรคมีองค์ 8 ข้อไหนได้…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม กัมมัฏฐานที่พระอุปัชฌาย์สอนแก่ผู้ขอบรรพชาอุปสมบทว่า เกสา โลมา นขา ทนฺตา ตโจ ตโจ ทนฺตา นขา โลมา เกสา นั้น เรียกชื่อว่าอะไร ? เป็นสมถกัมมัฏฐานหรือวิปัสสนากัมมัฏฐาน ? ตอบ…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม ในอริยบุคคล 2 พระเสขะผู้ยังต้องศึกษา คือศึกษาเรื่องอะไร ? ผู้ศึกษากำลังสอบธรรมอยู่นี้เรียกว่าพระเสขะได้หรือไม่ ? ตอบ พระเสขะผู้ยังต้องศึกษา คือศึกษา ในอธิสีล ในอธิจิต และในอธิปัญญา อีกอย่างหนึ่งหมายถึง ต้องศึกษาและต้องปฏิบัติเพื่อมรรคผลเบื้องสูงขึ้นไป ฯ ผู้ศึกษากำลังสอบธรรมอยู่นี้…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม สังขตธรรม คืออะไร ? มีลักษณะอย่างไร ? ตอบ คือธรรมอันปัจจัยปรุงแต่ง ฯ มีลักษณะ คือ มีความเกิดขึ้นในเบื้องต้น มีความดับไปในที่สุด เมื่อยังตั้งอยู่ความแปรปรากฏ ฯ ปัญหาข้อที่ 2 ถาม…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม ตจปัญจกกัมมัฏฐานเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าอะไร มีอะไรบ้าง จัดเป็นสมถกัมมัฏฐานหรือวิปัสสนากัมมัฏฐาน? ตอบ เรียกอีกอย่างหนึ่งว่ามูลกัมมัฏฐาน มีเกสา ผม, โลมา ขน, นขา เล็บ, ทันตา ฟัน และตโจ หนัง เป็นได้ทั้งสมถกัมมัฏฐานและวิปัสสนากรรมฐาน ฯ…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม รูปในขันธ์ 5 แบ่งเป็น 2 ได้แก่อะไรบ้าง ? จงอธิบายมาสั้น ๆ พอเข้าใจ ตอบ ได้แก่ มหาภูตรูป และ อุปาทายรูป ปัญหาข้อที่ 2 ถาม…
ปัญหาข้อที่ 1 ถาม พระเสขะ ผู้ยังต้องศึกษา คือศึกษาอะไร ? ชื่อว่าพระอเสขะ เพราะอะไร ? ตอบ ศึกษาสิกขา 3 คือ 1. อธิสีลสิกขา 2. อธิจิตตสิกขา 3. อธิปัญญาสิกขา…