ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นโท พ.ศ. 2557

ถาม ตจปัญจกกัมมัฏฐาน มีอะไรบ้าง? เรียกอีกอย่างหนึ่งว่าอย่างไร? เป็นอารมณ์ของสมถกัมมัฏฐานหรือของวิปัสสนากัมมัฏฐาน?

ตอบ ตจปัญจกกัมมัฏฐาน มี เกสา ผม โลมา ขน นขา เล็บ ทนฺตา ฟัน และ ตโจ หนัง ฯ เรียกอีกอย่างว่ามูลกัมมัฏฐาน ฯ เป็นอารมณ์ได้ทั้งสมถกัมมัฏฐาน และ วิปัสสนากัมมัฏฐาน ฯ


ถาม สังขตธรรม และ อสังขตธรรม ต่างกันอย่างไร? สัตว์ ต้นไม้ ภูเขา เป็นสังขตธรรม เพราะมีลักษณะอย่างไร?

ตอบ สังขตธรรม คือธรรมอันปัจจัยปรุงแต่ง ส่วนอสังขตธรรม คือธรรมอันปัจจัยไม่ได้ปรุงแต่ง ฯ สัตว์ ต้นไม้ ภูเขา เป็นสังขตธรรม เพราะมีลักษณะ คือมีความเกิดขึ้นในเบื้องต้น มีความดับในที่สุด และเมื่อยังตั้งอยู่ ความแปรผันปรากฏ ฯ


ถาม มหาภูตรูป คืออะไร? มีความเกี่ยวเนื่องกับอุปาทายรูปอย่างไร?

ตอบ มหาภูตรูป คือรูปที่เป็นใหญ่เป็นประธาน อันประกอบด้วยธาตุ 4 ได้แก่ดิน น้ำ ไฟ ลม ฯ เป็นที่ตั้งอาศัยแห่งอุปาทายรูปหรือรูปย่อย เมื่อรูปใหญ่แตกทำลายไป อุปาทายรูปที่อิงอาศัยมหาภูตรูปนั้นก็แตกทำลายไปด้วย ฯ


ถาม กิเลส กรรม วิบาก ได้ชื่อว่า วัฏฏะ เพราะเหตุไร? จะตัดให้ขาดได้ด้วยอะไร?

ตอบ เพราะหมุนเวียนกันไป คือกิเลสเกิดขึ้นแล้วเป็นเหตุให้ทำกรรม ครั้นทำกรรมแล้ว ย่อมได้รับวิบากแห่งกรรม เมื่อได้รับวิบาก กิเลสเกิดขึ้นอีก วนกันไปอย่างนี้ ฯ จะตัดให้ขาดได้ด้วยอรหัตตมรรค ฯ


ถาม กตญาณ เป็นไปในอริยสัจ 4 อย่างไร?

ตอบ กตญาณ เป็นไปในอริยสัจ 4 อย่างนี้ คือ ปรีชาหยั่งรู้ว่า ทุกข์ควรกำหนดรู้ได้กำหนดรู้แล้ว ทุกขสมุทัยที่ควรละได้ละแล้ว ทุกขนิโรธที่ควรทำให้แจ้งได้ทำให้แจ้งแล้ว ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาที่ควรเจริญได้เจริญแล้ว ฯ


ถาม ความรู้สึกเฉยๆ ทางกาย กับความรู้สึกเฉยๆ ทางใจ จัดเข้าในเวทนา 5 อย่างไร?

ตอบ ความรู้สึกเฉยๆ ทางกาย จัดเป็นสุข ความรู้สึกเฉยๆ ทางใจ จัดเป็นอุเบกขา ฯ


ถาม กิเลส ชื่อว่าโอฆะ โยคะ และอาสวะ เพราะเหตุไร?

ตอบ

  • ชื่อว่าโอฆะ เพราะดุจเป็นกระแสน้ำอันท่วมใจสัตว์
  • ชื่อว่าโยคะ เพราะประกอบสัตว์ไว้ในภพ
  • ชื่อว่าอาสวะ เพราะเป็นสภาพหมักหมมอยู่ในสันดาน

ถาม การแผ่เมตตาในพรหมวิหาร กับในอัปปมัญญา ต่างกันอย่างไร?

ตอบ ในพรหมวิหาร เป็นการแผ่เมตตาโดยเจาะจงตัว หรือเจาะจงหมู่คณะ ส่วนในอัปปมัญญา เป็นการแผ่มเตตาโดยไม่เจาะจงตัวไม่มีจำกัด ฯ


ถาม ผู้บริจาคทานระดับใดจัดเป็นทานบารมี ทานอุปบารมี และทานปรมัตถบารมี?

ตอบ

  • บริจาคพัสดุภายนอก จัดเป็นทานบารมี
  • บริจาคอวัยวะ จัดเป็นทานอุปบารมี
  • บริจาคชีวิต จัดเป็นทานปรมัตถบารมี

ถาม บุคคลผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็นพหุสุต เพราะประกอบด้วยคุณสมบัติอะไรบ้าง?

ตอบ ประกอบด้วย

  1. ได้ยินได้ฟังมาก (พหุสสุตา)
  2. ทรงจำได้ (ธตา)
  3. ท่องไว้ด้วยวาจา (วจสา ปริจิตา)
  4. เอาใจจดจ่อ (มนสานุเปกขิตา)
  5. ขบด้วยทิฏฐิ (ทิฏฐิยา สุปฏิวิทธา)
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.