ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นโท พ.ศ. 2551

ถาม รูปในขันธ์ 5 แบ่งเป็น 2 ได้แก่อะไรบ้าง ? จงอธิบายมาสั้น ๆ พอเข้าใจ

ตอบ ได้แก่ มหาภูตรูป และ อุปาทายรูป

  • มหาภูตรูป คือ รูปใหญ่ อันได้แก่ ธาตุ 4 มีดิน น้ำ ไฟ ลม
  • อุปาทายรูป คือ รูปอาศัย เป็นอาการของมหาภูตรูป เช่น ประสาท 5 มีจักขุประสาทเป็นต้น โคจร 5 มีรูปารมณ์เป็นต้น ฯ

ถาม เจโตวิมุตติ กับ ปัญญาวิมุตติ ต่างกันอย่างไร ?

ตอบ

เจโตวิมุตติ เป็นวิมุตติของท่านผู้ได้บรรลุฌานมาก่อนแล้ว จึงบำเพ็ญวิปัสสนาต่อ ส่วนปัญญาวิมุตติ เป็นวิมุตติของท่านผู้ได้บรรลุด้วยลำพังบำเพ็ญวิปัสสนาล้วน

อีกนัยหนึ่ง เรียกเจโตวิมุตติเพราะพ้นจากราคะ เรียกปัญญาวิมุตติเพราะพ้นจากอวิชชา ฯ


ถาม กิจจญาณ คืออะไร ? เป็นไปในอริยสัจ 4 อย่างไร ?

ตอบ กิจจญาณ คือ ปรีชาหยั่งรู้กิจอันควรทำ ฯ

ปรีชาหยั่งรู้ว่า ทุกข์เป็นธรรมชาติที่ควรกำหนดรู้ ทุกขสมุทัยเป็นธรรมชาติที่ควรละ ทุกขนิโรธเป็นธรรมชาติที่ควรทำให้แจ้งทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาเป็นธรรมชาติที่ควรทำให้เกิด ฯ


ถาม ปาฏิหาริย์ 3 มีอะไรบ้าง ? อย่างไหนเป็นอัศจรรย์ที่สุด ?

ตอบ ปาฏิหาริย์ 3 มี

  • อิทธิปาฏิหาริย์ ฤทธิ์เป็นอัศจรรย์
  • อาเทสนาปาฏิหาริย์ ดักใจเป็นอัศจรรย์
  • อนุสาสนีปาฏิหาริย์ คำสอนเป็นอัศจรรย์ ฯ

อนุสาสนีปาฏิหาริย์ เป็นอัศจรรย์ที่สุด ฯ


ถาม กิเลส กรรม วิบาก เรียกว่าวัฏฏะ เพราะเหตุไร ? จงอธิบาย

ตอบ เพราะวน คือหมุนเวียนกันไป ฯ อธิบายว่า กิเลสเกิดขึ้นแล้วให้ทำกรรม ครั้นทำกรรมแล้ว ย่อมได้รับวิบากแห่งกรรม เมื่อได้รับวิบาก กิเลสก็เกิดขึ้นอีก วนกันไปอย่างนี้ ฯ


ถาม คำว่า พระโสดาบัน และ สัตตักขัตตุปรมะ มีอธิบายอย่างไร ?

ตอบ

  • พระโสดาบัน คือพระอริยบุคคลผู้ได้บรรลุอริยผลขั้นแรก ฯ
  • สัตตักขัตตุปรมะ คือพระโสดาบันผู้จะเกิดอีก 7 ชาติเป็นอย่างยิ่ง ฯ

ถาม อบาย ได้แก่อะไร ? มีอะไรบ้าง ?

ตอบ ได้แก่ ภูมิ กำเนิดหรือพวก อันหาความเจริญมิได้ ฯ มี นิรยะ คือนรก ติรัจฉานโยนิ คือกำเนิดดิรัจฉาน ปิตติวิสัย คือภูมิแห่งเปรต อสุรกาย คือพวกอสุระ ฯ


ถาม มานะ คืออะไร ? ว่าโดยย่อ 3 อย่าง ได้แก่อะไรบ้าง ?

ตอบ มานะ คือ ความสำคัญตัวว่าเป็นนั่นเป็นนี่ ฯ ว่าโดยย่อ 3 อย่าง ได้แก่

  1. สำคัญตัวว่าเลิศกว่าเขา
  2. สำคัญตัวว่าเสมอเขา
  3. สำคัญตัวว่าเลวกว่าเขา ฯ

ถาม สมุทัยวาร กับ นิโรธวาร ในปฏิจจสมุปบาท ต่างกันอย่างไร ?

ตอบ สมุทัยวาร คือการแสดงความเกิดแห่งผล เพราะเกิดแห่งเหตุ ส่วนนิโรธวาร คือการแสดงความดับแห่งผล เพราะดับแห่งเหตุ ฯ


ถาม ธุดงค์ คืออะไร ? ข้อใดของปัจจัย 4 ไม่มีในธุดงค์ ?

ตอบ คือ วัตตจริยาพิเศษอย่างหนึ่ง บัญญัติขึ้นด้วยหมายจะให้เป็นอุบาย ขัดเกลากิเลส และเป็นไปเพื่อความมักน้อยสันโดษ ฯ ข้อ ยารักษาโรค ไม่มีในธุดงค์ ฯ

Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.