ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันเสาร์ที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2568
เวลา 13.00 น.
1. พระศาสดาทรงบัญญัติพระวินัยไว้เพื่ออะไร ?
ตอบ เพื่อป้องกันความประพฤติเสียหายของภิกษุสงฆ์ และเพื่อชักนําความประพฤติของภิกษุสงฆ์ให้ดีงาม ฯ
2. นิสสัยคืออะไร ? มีอะไรบ้าง ?
ตอบ คือปัจจัยเครื่องอาศัยของบรรพชิต ฯ มี
- เที่ยวบิณฑบาต
- นุ่งห่มผ้าบังสุกุล
- อยู่โคนต้นไม้
- ฉันยาดองด้วยน้ามูตรเน่า ฯ
3. พุทธบัญญัติและอาบัติ คืออะไร ?
ตอบ พุทธบัญญัติ คือข้อที่พระพุทธเจ้าทรงตั้งไว้เป็นบทบังคับให้ภิกษุประพฤติ อาบัติ คือโทษที่เกิดเพราะความละเมิดในข้อที่พระพุทธเจ้าทรงห้าม ฯ
4. อาบัติที่เป็นโลกวัชชะและปัณณัตติวัชชะ ต่างกันอย่างไร ?
ตอบ
อาบัติที่เป็นโลกวัชชะ หมายถึง อาบัติที่ภิกษุล่วงละเมิดมีโทษ เป็นความผิดความเสียหาย คนสามัญทําก็มีโทษ เป็นความผิดความเสียหายเหมือนกัน เช่น ทําโจรกรรม เป็นต้น
อาบัติที่เป็นปัณณัตติวัชชะ หมายถึง อาบัติที่ภิกษุล่วงละเมิดมีโทษเฉพาะภิกษุผู้ทํา แต่คนสามัญทําไม่เป็นโทษ ไม่เป็นความผิดความเสียหาย เช่น ขุดดิน เป็นต้น ฯ
5. พูดอย่างไรเรียกว่า อวดอุตตริมนุสสธรรม ?
ตอบ พูดอวดคุณพิเศษอันยิ่งของมนุษย์ที่ไม่มีในตน เช่น มรรค ผล นิพพาน เรียกว่า อวดอุตตริมนุสสธรรม ฯ
6. เภสัช 5 ได้แก่อะไรบ้าง ?
ตอบ ได้แก่ เนยใส เนยข้น น้ํามัน น้ําผึ้ง น้ําอ้อย ฯ
7. ภิกษุซ่อนบาตร ซ่อนปากกาของภิกษุอื่นเพื่อล้อเล่น ต้องอาบัติอะไร ?
ตอบ ซ่อนบาตร ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ซ่อนปากกา ต้องอาบัติทุกกฏ ฯ
8. ข้อว่า ภิกษุพึงทําความศึกษาว่า เราจักฉันบิณฑบาตโดยเคารพ นั้น มีอธิบายอย่างไร ?
ตอบ มีอธิบายว่า แม้บิณฑบาตจะเป็นของประณีตหรือไม่ประณีต ก็ฉันโดยอาการปกติ และไม่พึงทํากิจอื่นในขณะฉัน ฯ
9. ภิกษุนั่งในบ้านด้วยอาการอย่างไร จึงจะถูกต้องตามพระวินัยในเสขิยวัตร ?
ตอบ ไม่เอามือค้ำกาย คือ ไม่นั่งเท้าแขนข้างเดียวหรือสองข้างในบ้าน ฯ
10. วิวาทาธิกรณ์กับอนุวาทาธิกรณ์ ต่างกันอย่างไร ?
ตอบ วิวาทาธิกรณ์ คือการเถียงว่า สิ่งนั้นเป็นธรรมเป็นวินัย สิ่งนี้ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่วินัย อนุวาทาธิกรณ์ คือการโจทกันด้วยอาบัติ ฯ
ให้เวลา ๓ ชั่วโมง