ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ  นักธรรมชั้นตรี พ.ศ. 2560

ถาม นิสสัย และ อกรณียกิจ คืออะไร ? ทั้ง 2 อย่างรวมเรียกว่าอะไร ?

ตอบ

  • นิสสัย คือปัจจัยเครื่องอาศัยของบรรพชิต
  • อกรณียกิจ คือกิจที่บรรพชิตไม่ควรทำ

ทั้ง 2 อย่าง รวมเรียกว่า อนุศาสน์ ฯ


ถาม อาบัติคืออะไร ? อาการที่ภิกษุจะต้องอาบัติ 6 อย่างนั้น อย่างไหนเสียหายมากที่สุด ?

ตอบ อาบัติคือโทษที่เกิดเพราะความละเมิดในข้อที่พระพุทธเจ้าห้าม ฯ ต้องด้วยไม่ละอาย จัดว่าเสียหายมากที่สุด ฯ


ถาม สิกขา กับ สิกขาบท ต่างกันอย่างไร ?

ตอบ ต่างกันอย่างนี้

  • สิกขา ได้แก่ข้อที่ควรศึกษา คือศีล สมาธิ และปัญญา
  • สิกขาบท ได้แก่พระบัญญัติมาตราหนึ่ง ๆ

ถาม พูดอย่างไรเรียกว่า อวดอุตตริมนุสสธรรม ?

ตอบ พูดอวดคุณพิเศษอันยิ่งของมนุษย์ คือพูดว่าข้าพเจ้าได้ฌาน วิโมกข์ สมาธิ สมาบัติ มรรค ผล เรียกว่า อวดอุตตริมนุสสธรรม ฯ


ถาม อาบัติไม่มีมูล กำหนดโดยอาการอย่างไร ? โจทด้วยอาบัติไม่มีมูลเป็นอาบัติอะไร ?

ตอบ กำหนดโดยอาการ 3 คือ ไม่ได้เห็นเอง 1 ไม่ได้ยิน 1 ไม่ได้รังเกียจ 1 ว่าภิกษุนั้นต้องอาบัติชื่อนั้น ฯ

  • โจทด้วยอาบัติปาราชิก ต้องสังฆาทิเสส
  • โจทด้วยอาบัติสังฆาทิเสส ต้องปาจิตตีย์
  • โจทด้วยอาบัติอื่นจากนี้ ต้องปาจิตตีย์ ในสัมปชานมุสาวาทสิกขาบท

ถาม คำว่า มาตุคาม ในสังฆาทิเสส สิกขาบทที่ 2 และ 3 ต่างกันอย่างไร ?

ตอบ

  • ในสิกขาบทที่ 2 หมายรวมทั้งหญิงที่รู้เดียงสาและไม่รู้เดียงสา โดยที่สุดแม้เกิดในวันนั้น
  • ในสิกขาบทที่ 3 หมายเฉพาะหญิงที่รู้เดียงสาแล้วเท่านั้น

ถาม ภิกษุต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ หรืออาบัติปาจิตตีย์ มีวิธีแสดงอาบัติ ต่างกันอย่างไร ?

ตอบ นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ต้องเสียสละวัตถุอันเป็นเหตุให้ต้องอาบัตินั้นเสียก่อน จึงแสดงอาบัติได้ ส่วนอาบัติปาจิตตีย์นั้น ภิกษุพึงแสดงอาบัติได้เลย ไม่มีวัตถุใด ๆ ที่ต้องสละ ฯ


ถาม ในปาจิตตีย์ ภิกษุต้องอาบัติเพราะพูดเรื่องจริง มีหรือไม่ ? เพราะเหตุใด ?

ตอบ มี ฯ เพราะบอกอุตตริมนุสสธรรมที่มีจริงแก่อนุปสัมบัน ตามสิกขาบทที่ 8 แห่งมุสาวาทวรรค และเพราะบอกอาบัติชั่วหยาบของภิกษุแก่อนุปสัมบัน เว้นไว้แต่ได้รับสมมติ ตามสิกขาบท ที่ 9 แห่งมุสาวาทวรรค ฯ


ถาม การนุ่งเป็นปริมณฑล คือการนุ่งอย่างไร ?

ตอบ การนุ่งเป็นปริมณฑล คือ นุ่งเบื้องบนปิดสะดือ แต่ไม่ถึงกระโจมอก เบื้องล่างปิดหัวเข่าทั้ง 2 ลงมาเพียงครึ่งแข้ง ไม่คลุมข้อเท้า ฯ


ถาม ภิกษุฉันพลางพูดพลาง จะต้องอาบัติอะไรหรือไม่ ?

ตอบ พูดทั้งที่ยังมีอาหารอยู่ในปาก ต้องอาบัติทุกกฏ พูดไม่มีอาหารอยู่ในปาก ไม่ต้องอาบัติ ฯ