ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันพฤหัสบดีที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2568
เวลา 13.00 น.
1. สติ คืออะไร ? เพราะเหตุไรจึงชื่อว่ามีอุปการะมาก ?
ตอบ
- สติ คือความระลึกได้ ฯ
- เพราะอุดหนุนให้สําเร็จกิจในทางทีดี ฯ
2. บุคคลประเภทใดพระพุทธเจ้าตรัสว่าหาได้ยากในโลกนี้ ?
ตอบ บุคคล ๒ ประเภท คือ
- บุพพการี บุคคลผู้ทําอุปการะก่อน
- กตัญญูกตเวที บุคคลผู้รู้อุปการะที่ท่านทําแล้ว และทําตอบแทนท่าน ฯ
3. พระโอวาทของพระพุทธเจ้าที่เป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา มี 3 ข้อ คืออะไรบ้าง ?
ตอบ คือ
- เว้นจากทุจริต คือเว้นจากประพฤติชั่วด้วยกาย วาจา ใจ
- ประกอบสุจริต คือประพฤติดีด้วยกาย วาจา ใจ
- ทําใจของตนให้หมดจดจากเครื่องเศร้าหมองใจ มีโลภ โกรธ หลง เป็นต้น ฯ
4. ความเห็นผิดจากคลองธรรม คือเห็นอย่างไร ? จัดเข้าในทุจริตข้อไหน ?
ตอบ คือเห็นผิดจากความเป็นจริง เช่น เห็นว่าบุญบาปไม่มี บิดามารดาไม่มี พระคุณ เป็นต้น ฯ จัดเข้าในมโนทุจริต ฯ
5. ปธานคือความเพียร 4 มีอะไรบ้าง ? รักษาศีล 5 ได้แล้ว ตั้งใจรักษาให้ได้นานที่สุด อนุโลมเข้าในปธานข้อไหน ?
ตอบ มี
- สังวรปธาน เพียรระวังไม่ให้บาปเกิดขึ้นในสันดาน
- ปหานปธาน เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว
- ภาวนาปธาน เพียรให้กุศลเกิดขึ้นในสันดาน
- อนุรักขนาปธาน เพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วมิให้เสื่อม ฯ
อนุโลมเข้าในอนุรักขนาปธาน ฯ
6. ความสํารวมในพระปาติโมกข์และความสํารวมอินทรีย์ในองค์แห่งภิกษุใหม่คือการทําอย่างไร ?
ตอบ สํารวมในพระปาติโมกข์ คือเว้นข้อที่พระพุทธเจ้าทรงห้าม ทําตามข้อที่ทรงอนุญาต สํารวมอินทรีย์ คือระวัง ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ไม่ให้ความยินดียินร้ายครอบงําได้ ในเวลาที่เห็นรูปด้วยตาเป็นต้น ฯ
7. ความเป็นผู้รู้จักเหตุในสัปปุริสธรรม คือรู้อะไร ?
ตอบ คือรู้ว่า สิ่งนี้เป็นเหตุแห่งสุข สิ่งนี้เป็นเหตุแห่งทุกข์ เป็นต้น ฯ
คิหิปฏิบัติ
8. ผู้หวังประโยชน์ปัจจุบันจะต้องปฏิบัติอย่างไร จึงจะสมหวังได้ ?
ตอบ ต้องปฏิบัติตามหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ 4 ประการ คือ
- อุฏฐานสัมปทา ถึงพร้อมด้วยความขยัน ในการศึกษาเล่าเรียน ในการประกอบอาชีพการงาน ในการทําความดี
- อารักขสัมปทา ถึงพร้อมด้วยการรักษาทั้งทรัพย์และการงานไม่ให้เสื่อมไป
- กัลยาณมิตตตา ความมีเพื่อนเป็นคนดี ไม่คบคนชั่ว
- สมชีวิตา ความเลี้ยงชีวิตตามสมควรแก่กําลังทรัพย์ที่หาได้ ฯ
9. การคบคนชั่วเป็นมิตร เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายอย่างไร ?
ตอบ มักจะถูกคนชั่วชักจูงไปในทางชั่ว เช่นคนไม่เคยเป็นนักเลงหญิง ไม่ติดสุรา ไม่เล่นการพนัน ไม่เป็นอันธพาล ก็ย่อมถูกชักจูงไปจนกลายเป็นนักเลงหญิงได้ เป็นต้น ฯ
10. ศิษย์ที่ดีพึงปฏิบัติต่อครูอาจารย์อย่างไร ?
ตอบ พึงปฏิบัติต่อท่านอย่างนี้ คือ
- ด้วยลุกขึ้นยืนรับ
- ด้วยเข้าไปยืนคอยรับใช้
- ด้วยเชื่อฟัง
- ด้วยอุปัฏฐาก
- ด้วยเรียนศิลปวิทยาโดยเคารพ ฯ
ให้เวลา 3 ชั่วโมง