ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นตรี พ.ศ. 2548

ปัญหาข้อที่ 1

ถาม ธรรมมีอุปการะมาก ได้แก่อะไรบ้าง ? บุคคลผู้ขาดธรรมนี้จะเป็นเช่นไร ?

ตอบ ได้แก่ สติ ความระลึกได้ และ สัมปชัญญะ ความรู้ตัว ฯ จะเป็นคนหลงลืม จะทำจะพูดหรือจะคิดอะไรมักผิดพลาด ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 2

ถาม บุพพการีและกตัญญูกตเวที คือบุคคลเช่นไร ? จัดเป็นคู่ไว้อย่างไรบ้าง ?

ตอบ บุพพการี คือบุคคลผู้ทำอุปการะก่อน กตัญญูกตเวที คือบุคคลผู้รู้อุปการะที่ท่านทำแล้ว และตอบแทน ฯ จัดเป็นคู่ไว้ดังนี้ บิดามารดา กับ บุตรธิดา, ครูอาจารย์ กับ ศิษย์, พระมหากษัตริย์ กับ ประชาราษฎร์, พระพุทธเจ้า กับ พุทธบริษัท, เป็นต้น ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 3

ถาม พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ได้ชื่อว่ารัตนะ เพราะเหตุไร ?

ตอบ เพราะเป็นของมีคุณค่าและหาได้ยาก เหมือนเพชรนิลจินดามีค่ามาก นำประโยชน์และความสุขมาให้แก่ผู้เป็นเจ้าของ ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 4

ถาม ธรรม 4 อย่าง ดุจล้อรถนำไปสู่ความเจริญ ข้อว่า “คบสัตบุรุษ คือคนดี” นั้น จะนำไปสู่ความเจริญได้อย่างไร ?

ตอบ เมื่อคบสัตบุรุษแล้วย่อมเป็นเหตุให้คิดดีพูดดีทำดี อันก่อให้เกิดความสุขความเจริญทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น พ้นจากความทุกข์ความเดือดร้อน ทั้งยังให้ถึงความเจริญอย่างที่สุดคือพระนิพพานได้ ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 5

ถาม ปัจจยปัจจเวกขณะ หมายความว่าอย่างไร ?

ตอบ หมายความว่า พิจารณา (ถึงคุณและโทษของปัจจัย 4) ก่อน จึงบริโภคปัจจัย 4 คือ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และเภสัช ไม่บริโภคด้วยตัณหา ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 6

ถาม ขันธ์ 5 ได้แก่อะไรบ้าง ? ย่อเป็น 2 ได้อย่างไร ?

ตอบ ได้แก่ รูปขันธ์ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และ วิญญาณขันธ์ ฯ รูปขันธ์จัดเป็นรูป ที่เหลือจัดเป็นนาม ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 7

ถาม อปริหานิยธรรม คืออะไร ? ข้อที่ 4 ความว่าอย่างไร ?

ตอบ คือ ธรรมไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อม เป็นไปเพื่อความเจริญฝ่ายเดียว ฯ ข้อที่ 4 ความว่า ภิกษุเหล่าใดเป็นผู้ใหญ่เป็นประธานในสงฆ์ เคารพนับถือภิกษุเหล่านั้น เชื่อฟังถ้อยคำของท่าน ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 8

ถาม ในมรรคมีองค์ 8 คำว่า “เพียรชอบ” คือเพียรอย่างไร ?

ตอบ คือ

• เพียรระวังไม่ให้บาปเกิดขึ้นในสันดาน
• เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว
• เพียรให้กุศลเกิดขึ้นในสันดาน
• เพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 9

ถาม บุคคลจะได้รับประโยชน์ปัจจุบัน จะต้องปฏิบัติตามหลักธรรมอะไร ?

ตอบ ต้องปฏิบัติตามหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ 4 ประการ คือ

1. อุฏฐานสัมปทา ถึงพร้อมด้วยความหมั่น ในการประกอบกิจการงาน ในการศึกษาเล่าเรียน ในการทำธุระหน้าที่ของตน
2. อารักขสัมปทา ถึงพร้อมด้วยการรักษา ทั้งทรัพย์และการงาน ไม่ให้เสื่อมไป
3. กัลยาณมิตตตา ความมีเพื่อนเป็นคนดี ไม่คบคนชั่ว
4. สมชีวิตา ความเลี้ยงชีวิตตามสมควรแก่กำลังทรัพย์ที่หาได้ ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 10

ถาม มนุษย์ทุกคนล้วนปรารถนาความสุข พระพุทธศาสนาแสดงความสุขของผู้ครองเรือนไว้อย่างไร ?

ตอบ แสดงไว้ 4 อย่าง คือ

1. สุขเกิดแต่ความมีทรัพย์
2. สุขเกิดแต่การจ่ายทรัพย์บริโภค
3. สุขเกิดแต่ความไม่ต้องเป็นหนี้
4. สุขเกิดแต่ประกอบการงานที่ปราศจากโทษ ฯ