ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นตรี พ.ศ. 2548

ถาม ธรรมมีอุปการะมาก ได้แก่อะไรบ้าง ? บุคคลผู้ขาดธรรมนี้จะเป็นเช่นไร ?

ตอบ ได้แก่ สติ ความระลึกได้ และ สัมปชัญญะ ความรู้ตัว ฯ จะเป็นคนหลงลืม จะทำจะพูดหรือจะคิดอะไรมักผิดพลาด ฯ


ถาม บุพพการีและกตัญญูกตเวที คือบุคคลเช่นไร ? จัดเป็นคู่ไว้อย่างไรบ้าง ?

ตอบ บุพพการี คือบุคคลผู้ทำอุปการะก่อน กตัญญูกตเวที คือบุคคลผู้รู้อุปการะที่ท่านทำแล้ว และตอบแทน ฯ จัดเป็นคู่ไว้ดังนี้ บิดามารดา กับ บุตรธิดา, ครูอาจารย์ กับ ศิษย์, พระมหากษัตริย์ กับ ประชาราษฎร์, พระพุทธเจ้า กับ พุทธบริษัท, เป็นต้น ฯ


ถาม พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ได้ชื่อว่ารัตนะ เพราะเหตุไร ?

ตอบ เพราะเป็นของมีคุณค่าและหาได้ยาก เหมือนเพชรนิลจินดามีค่ามาก นำประโยชน์และความสุขมาให้แก่ผู้เป็นเจ้าของ ฯ


ถาม ธรรม 4 อย่าง ดุจล้อรถนำไปสู่ความเจริญ ข้อว่า “คบสัตบุรุษ คือคนดี” นั้น จะนำไปสู่ความเจริญได้อย่างไร ?

ตอบ เมื่อคบสัตบุรุษแล้วย่อมเป็นเหตุให้คิดดีพูดดีทำดี อันก่อให้เกิดความสุขความเจริญทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น พ้นจากความทุกข์ความเดือดร้อน ทั้งยังให้ถึงความเจริญอย่างที่สุดคือพระนิพพานได้ ฯ


ถาม ปัจจยปัจจเวกขณะ หมายความว่าอย่างไร ?

ตอบ หมายความว่า พิจารณา (ถึงคุณและโทษของปัจจัย 4) ก่อน จึงบริโภคปัจจัย 4 คือ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และเภสัช ไม่บริโภคด้วยตัณหา ฯ


ถาม ขันธ์ 5 ได้แก่อะไรบ้าง ? ย่อเป็น 2 ได้อย่างไร ?

ตอบ ได้แก่ รูปขันธ์ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และ วิญญาณขันธ์ ฯ รูปขันธ์จัดเป็นรูป ที่เหลือจัดเป็นนาม ฯ


ถาม อปริหานิยธรรม คืออะไร ? ข้อที่ 4 ความว่าอย่างไร ?

ตอบ คือ ธรรมไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อม เป็นไปเพื่อความเจริญฝ่ายเดียว ฯ ข้อที่ 4 ความว่า ภิกษุเหล่าใดเป็นผู้ใหญ่เป็นประธานในสงฆ์ เคารพนับถือภิกษุเหล่านั้น เชื่อฟังถ้อยคำของท่าน ฯ


ถาม ในมรรคมีองค์ 8 คำว่า “เพียรชอบ” คือเพียรอย่างไร ?

ตอบ คือ

  • เพียรระวังไม่ให้บาปเกิดขึ้นในสันดาน
  • เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว
  • เพียรให้กุศลเกิดขึ้นในสันดาน
  • เพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม ฯ

ถาม บุคคลจะได้รับประโยชน์ปัจจุบัน จะต้องปฏิบัติตามหลักธรรมอะไร ?

ตอบ ต้องปฏิบัติตามหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ 4 ประการ คือ

  1. อุฏฐานสัมปทา ถึงพร้อมด้วยความหมั่น ในการประกอบกิจการงาน ในการศึกษาเล่าเรียน ในการทำธุระหน้าที่ของตน
  2. อารักขสัมปทา ถึงพร้อมด้วยการรักษา ทั้งทรัพย์และการงาน ไม่ให้เสื่อมไป
  3. กัลยาณมิตตตา ความมีเพื่อนเป็นคนดี ไม่คบคนชั่ว
  4. สมชีวิตา ความเลี้ยงชีวิตตามสมควรแก่กำลังทรัพย์ที่หาได้ ฯ

ถาม มนุษย์ทุกคนล้วนปรารถนาความสุข พระพุทธศาสนาแสดงความสุขของผู้ครองเรือนไว้อย่างไร ?

ตอบ แสดงไว้ 4 อย่าง คือ

  1. สุขเกิดแต่ความมีทรัพย์
  2. สุขเกิดแต่การจ่ายทรัพย์บริโภค
  3. สุขเกิดแต่ความไม่ต้องเป็นหนี้
  4. สุขเกิดแต่ประกอบการงานที่ปราศจากโทษ ฯ