ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นตรี พ.ศ. 2545

ปัญหาข้อที่ 1

ถาม คนที่ทำอะไรมักพลั้งพลาด เพราะขาดธรรมอะไร ?

ตอบ เพราะขาดสติ ความระลึกได้ก่อนแต่จะทำ และขาดสัมปชัญญะ ความรู้ตัวในขณะทำ ฯ

ถาม ผู้ได้ชื่อว่ากตัญญูกตเวทีบุคคล เพราะปฏิบัติตนอย่างไร ?

ตอบ เพราะเป็นผู้รู้อุปการะที่ท่านทำแล้ว และตอบแทน ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 2

ถาม พระรัตนตรัยมีอะไรบ้าง ?

ตอบ มีพระพุทธ 1 พระธรรม 1 พระสงฆ์ 1 ฯ

ถาม รัตนะที่ 1 หมายถึงใคร ? จงอธิบาย

ตอบ หมายถึงพระพุทธเจ้า ฯ ได้แก่ท่านผู้สอนให้ประชุมชนประพฤติชอบด้วยกาย วาจา ใจ ตามพระธรรมวินัยที่ท่านเรียกว่า พระพุทธศาสนา ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 3

ถาม โอวาทของพระพุทธเจ้า 3 อย่าง มีอะไรบ้าง ?

ตอบ

1. เว้นจากทุจริต คือ ประพฤติชั่วด้วยกาย วาจา ใจ
2. ประกอบสุจริต คือ ประพฤติชอบด้วยกาย วาจา ใจ
3. ทำใจของตนให้หมดจดจากเครื่องเศร้าหมองใจ มีโลภ โกรธ หลง เป็นต้น ฯ

ถาม บุคคลผู้หวังความเจริญ ควรตั้งอยู่ในธรรมอะไร ? มีอะไรบ้าง ?

ตอบ ควรตั้งอยู่ในวุฑฒิธรรม ฯ มี

1. คบสัตบุรุษ
2. ฟังคำสั่งสอนของท่านโดยเคารพ
3. ตริตรองให้รู้จักสิ่งที่ดีหรือชั่วโดยอุบายที่ชอบ
4. ประพฤติธรรมสมควรแก่ธรรมซึ่งได้ตรองเห็นแล้ว ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 4

ถาม ผู้ประกอบกิจการงานสำเร็จตามความประสงค์เพราะประพฤติธรรมอะไร ? มีอะไรบ้าง ?

ตอบ เพราะประพฤติอิทธิบาท 4 มี

1. ฉันทะ พอใจรักใคร่ในสิ่งนั้น
2. วิริยะ เพียรประกอบสิ่งนั้น
3. จิตตะ เอาใจฝักใฝ่ในสิ่งนั้น ไม่วางธุระ
4. วิมังสา หมั่นตริตรองพิจารณาเหตุผลในสิ่งนั้น ฯ

ถาม คำว่าทุกข์ได้แก่อะไร ? มีสาเหตุมาจากอะไร ?

ตอบ ได้แก่ความไม่สบายกายไม่สบายใจ ฯ มีสาเหตุมาจากตัณหา ความทะยานอยาก ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 5

ถาม ” รู้รักสามัคคี ” เกิดขึ้นเพราะปฏิบัติธรรมอะไร ?

ตอบ สาราณิยธรรม ฯ

ถาม อปริหานิยธรรม คืออะไร ? มีกี่ข้อ ? จงแสดงมา 1 ข้อ

ตอบ คือธรรมไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อม มี 7 ข้อ ฯ (ตอบข้อใดข้อหนึ่ง) คือ

1. หมั่นประชุมกันเนืองนิตย์
2. เมื่อประชุมก็พร้อมเพรียงกันประชุม เมื่อเลิกประชุมก็พร้อมเพรียงกันเลิกและพร้อมเพรียงกันช่วยทำกิจที่สงฆ์จะต้องทำ
3. ไม่บัญญัติสิ่งที่พระพุทธเจ้าไม่บัญญัติขึ้น ไม่ถอนสิ่งที่พระองค์ทรงบัญญัติไว้แล้ว สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบทตามที่พระองค์ทรงบัญญัติไว้
4. ภิกษุเหล่าใดเป็นผู้ใหญ่ เป็นประธานในสงฆ์ เคารพนับถือภิกษุเหล่านั้น เชื่อฟังถ้อยคำของท่าน
5. ไม่ลุอำนาจแก่ความอยากที่เกิดขึ้น
6. ยินดีในเสนาสนะป่า
7. ตั้งใจอยู่ว่า เพื่อนภิกษุสามเณรซึ่งเป็นผู้มีศีล ซึ่งยังไม่มาสู่อาวาส ขอให้มา ที่มาแล้ว ขอให้อยู่เป็นสุข ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 6

ถาม มัตตัญญุตา ความเป็นผู้รู้ประมาณ ในสัปปุริสธรรม มีอธิบายไว้อย่างไร ?

ตอบ ความเป็นผู้รู้ประมาณในการแสวงหาเครื่องเลี้ยงชีวิตแต่โดยทางที่ชอบและรู้จักประมาณในการบริโภคแต่พอควร ฯ

ถาม คำว่า เจรจาชอบ ในมรรคมีองค์ 8 นั้น คือเจรจาอย่างไร ?

ตอบ คือเว้นจากพูดเท็จ เว้นจากพูดส่อเสียด เว้นจากพูดคำหยาบ และเว้นจากพูดเพ้อเจ้อ ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 7

ถาม นาถกรณธรรมคืออะไร ?

ตอบ คือธรรมทำที่พึ่ง ฯ

ถาม นาถกรณธรรมข้อว่า กัลยาณมิตตตา หมายความว่าอย่างไร ?

ตอบ ความเป็นผู้มีเพื่อนดีงาม ไม่คบคนชั่ว ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 8

ถาม มิตรแท้ 4 จำพวก คือใครบ้าง ?

ตอบ คือ

1. มิตรมีอุปการะ
2. มิตรร่วมสุขร่วมทุกข์
3. มิตรแนะประโยชน์
4. มิตรมีความรักใคร่ ฯ

ถาม คำต่อไปนี้แปลว่าอย่างไร ?

• อติถิพลี
• ปุพพเปตพลี

ตอบ

• อติถิพลี แปลว่า การต้อนรับแขก
• ปุพพเปตพลี แปลว่า การทำบุญอุทิศให้ผู้ตาย ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 9

ถาม คำว่า อุบาสก อุบาสิกา แปลว่าอะไร ?

ตอบ

• อุบาสก แปลว่า ชายผู้เข้าถึงพระรัตนตรัย
• อุบาสิกา แปลว่า หญิงผู้เข้าถึงพระรัตนตรัย ฯ

ถาม การค้าขายยาเสพติดมียาบ้าเป็นต้นจัดเข้าในมิจฉาวณิชชาข้อไหน ?

ตอบ การค้าขายน้ำเมา ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 10

ถาม การถือมงคลตื่นข่าวคือถืออย่างไร ? พระพุทธศาสนาสอนให้ถืออย่างนั้นหรืออย่างไร ?

ตอบ ถือว่านี้ฤกษ์ดี ยามดี เป็นมงคลดี นี้ฤกษ์ไม่ดี ยามไม่ดี ไม่เป็นสวัสดิมงคล ฯ พระพุทธศาสนาสอนไม่ให้ถือเช่นนั้น สอนให้เชื่อว่า เรามีกรรมเป็นของของตน เราทำดีจักได้ดี ทำชั่วจักได้ชั่ว ฯ

ถาม สมณพราหมณ์ เมื่อได้รับการบำรุงแล้ว ย่อมอนุเคราะห์กุลบุตรอย่างไรบ้าง ?

ตอบ อย่างนี้ คือ

1. ห้ามไม่ให้กระทำความชั่ว
2. ให้ตั้งอยู่ในความดี
3. อนุเคราะห์ด้วยน้ำใจอันงาม
4. ให้ได้ฟังสิ่งที่ยังไม่เคยฟัง
5. ทำสิ่งที่เคยฟังแล้วให้แจ่ม
6. บอกทางสวรรค์ให้ ฯ