ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นตรี พ.ศ. 2546

ปัญหาข้อที่ 1

ถาม โลกเดือดร้อนวุ่นวาย เพราะขาดธรรมอะไร ?

ตอบ เพราะขาดธรรมคุ้มครองโลก 2 อย่าง คือ

1. หิริ ความละอายแก่ใจ
2. โอตตัปปะ ความเกรงกลัว ฯ

ถาม บุคคลมีกาย วาจา ใจ งดงาม เพราะปฏิบัติธรรมอะไร ?

ตอบ เพราะปฏิบัติธรรมอันทำให้งาม 2 อย่าง คือ

1. ขันติ ความอดทน
2. โสรัจจะ ความเสงี่ยม ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 2

ถาม รัตนะ 3 มีอะไรบ้าง ?

ตอบ มี พระพุทธ 1 พระธรรม 1 พระสงฆ์ 1 ฯ

ถาม รัตนะ 3 นั้น มีคุณอย่างไร ?

ตอบ มีคุณอย่างนี้ คือ

1. พระพุทธเจ้ารู้ดีรู้ชอบด้วยพระองค์เองก่อนแล้ว สอนผู้อื่นให้รู้ตาม
2. พระธรรมย่อมรักษาผู้ปฏิบัติไม่ให้ตกไปในที่ชั่ว
3. พระสงฆ์ปฏิบัติชอบตามคำสอนของพระพุทธเจ้าแล้วสอนผู้อื่นให้กระทำตาม ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 3

ถาม ธรรมเป็นดุจล้อรถนำไปสู่ความเจริญ เรียกว่าอะไร ?

ตอบ เรียกว่า จักรธรรม ฯ

ถาม ปุพฺเพกตปุญฺญตา หมายความว่าอย่างไร ?

ตอบ หมายความว่า ความเป็นผู้ได้ทำความดีไว้ในปางก่อน ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 4

ถาม ปธาน 4 มีอะไรบ้าง ?

ตอบ มี

1. สังวรปธาน เพียรระวังไม่ให้บาปเกิดขึ้นในสันดาน
2. ปหานปธาน เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว
3. ภาวนาปธาน เพียรให้กุศลเกิดขึ้นในสันดาน
4. อนุรักขนาปธาน เพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม ฯ

ถาม เพียรระวังตนให้ห่างไกลจากสิ่งเสพติด จัดเข้าในปธานข้อไหน ?

ตอบ จัดเข้าในสังวรปธาน ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 5

ถาม จงอธิบายความหมายของคำต่อไปนี้ ?

1. ปัจจยปัจจเวกขณะ
2. อภิณหปัจจเวกขณะ

ตอบ

1. ปัจจยปัจจเวกขณะ คือ พิจารณาเสียก่อนจึงบริโภคปัจจัย 4 คือ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และเภสัช ไม่บริโภคด้วยตัณหา ฯ
2. อภิณหปัจจเวกขณะ คือ พิจารณาทุก ๆ วันว่า เรามีความแก่ มีความเจ็บมีความตายเป็นธรรมดา ไม่ล่วงพ้นความแก่ เจ็บ ตายไปได้ เราต้องพลัดพรากจากของรักของชอบใจทั้งสิ้น เรามีกรรมเป็นของ ๆ ตน เราทำดี จักได้ดี ทำชั่ว จักได้ชั่ว ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 6

ถาม ธาตุกัมมัฏฐาน มีอะไรบ้าง ?

ตอบ มี 4 คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ ธาตุลม ฯ

ถาม กำหนดพิจารณาอย่างไร เรียกว่า ธาตุกัมมัฏฐาน ?

ตอบ กำหนดพิจารณากายนี้ ให้เห็นว่าเป็นแต่เพียงธาตุ 4 คือ ดิน น้ำ ไฟ ลม ประชุมกันอยู่ ไม่ใช่เรา ไม่ใช่ของเรา เรียกว่า ธาตุกัมมัฏฐาน ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 7

ถาม พาหุสัจจะ หมายความว่าอย่างไร ?

ตอบ หมายความว่า ความเป็นผู้เคยได้ยินได้ฟังมามาก ฯ

ถาม พาหุสัจจะ เป็นอริยทรัพย์อย่างหนึ่งนั้น อธิบายอย่างไร ?

ตอบ อธิบายว่า พาหุสัจจะ คือความเป็นผู้เคยได้ยินได้ฟังมามากนั้น ได้ชื่อว่าอริยทรัพย์ เพราะเป็นเหตุให้ได้อิฏฐผล มีลาภ ยศ สรรเสริญ สุข และไมตรี เป็นต้น ทั้งไม่เป็นภาระแก่เจ้าของ และที่ดีพิเศษกว่าทรัพย์สินเงินทองทั่วไป คือ ยิ่งใช้ยิ่งมี ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 8

ถาม สัมมาสังกัปปะ ดำริชอบ คือ ดำริอย่างไร ?

ตอบ คือ ดำริจะออกจากกาม 1 ดำริในอันไม่พยาบาท 1 ดำริในอันไม่เบียดเบียน 1 ฯ

ถาม มรรคมีองค์ 8 ข้อใดบ้างสงเคราะห์เข้าในสีลสิกขา ?

ตอบ วาจาชอบ การงานชอบ เลี้ยงชีวิตชอบ สงเคราะห์เข้าในสีลสิกขา ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 9

ถาม บุคคลผู้สามารถยึดเหนี่ยวน้ำใจคนอื่นไว้ได้ เพราะตั้งอยู่ในธรรมอะไร ?

ตอบ ในสังคหวัตถุ 4 ฯ

ถาม ธรรมในข้อบนนั้น มีอะไรบ้าง ?

ตอบ มี

1. ทาน ให้ปันสิ่งของของตนแก่ผู้อื่นที่ควรให้ปัน
2. ปิยวาจา เจรจาวาจาที่อ่อนหวาน
3. อัตถจริยา ประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น
4. สมานัตตตา ความเป็นคนมีตนเสมอไม่ถือตัว ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 10

ถาม อบายมุข คืออะไร ?

ตอบ คือ เหตุเครื่องฉิบหาย ฯ

ถาม ดื่มน้ำเมามีโทษอย่างไรบ้าง ?

ตอบ มีโทษ 6 อย่าง คือ

1. เสียทรัพย์
2. ก่อการทะเลาะวิวาท
3. เกิดโรค
4. ถูกติเตียน
5. ไม่รู้จักอาย
6. ทอนกำลังปัญญา ฯ