ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นตรี พ.ศ. 2549

ปัญหาข้อที่ 1

ถาม หิริกับโอตตัปปะ ต่างกันอย่างไร ?

ตอบ ต่างกันอย่างนี้ หิริ คือ ความละอายใจตนเองที่จะประพฤติชั่ว ส่วนโอตตัปปะ คือ ความเกรงกลัวผลของความชั่วที่ตนจะได้รับ ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 2

ถาม คำว่า พระธรรม ในรัตนะ 3 คืออะไร ? มีคุณอย่างไร ?

ตอบ คือคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ฯ มีคุณ คือ รักษาผู้ปฏิบัติไม่ให้ตกไปในที่ชั่ว ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 3

ถาม โอวาทของพระพุทธเจ้ามีกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?

ตอบ มี 3 อย่าง คือ

1. เว้นจากทุจริต คือ ประพฤติชั่วด้วยกาย วาจา ใจ
2. ประกอบสุจริต คือ ประพฤติชอบด้วยกาย วาจา ใจ
3. กระทำใจของตนให้หมดจดจากเครื่องเศร้าหมองใจมีโลภ โกรธ หลงเป็นต้น ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 4

ถาม คนเราจะประพฤติดีหรือประพฤติชั่วมีมูลเหตุมาจากอะไร ?

ตอบ คนประพฤติดีมีมูลเหตุมาจากอโลภะ อโทสะ อโมหะ ส่วนคนประพฤติชั่วมีมูลเหตุมาจากโลภะ โทสะ โมหะ ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 5

ถาม ปธานคือความเพียร 4 มีอะไรบ้าง ? งดเหล้าเข้าพรรษาอนุโลมเข้าในปธานข้อไหน ?

ตอบ มี

1. สังวรปธาน เพียรระวังไม่ให้บาปเกิดขึ้นในสันดาน
2. ปหานปธาน เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว
3. ภาวนาปธาน เพียรให้กุศลเกิดขึ้นในสันดาน
4. อนุรักขนาปธาน เพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วมิให้เสื่อม ฯ

งดเหล้าเข้าพรรษา อนุโลมเข้าในปหานปธาน ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 6

ถาม อุทธัจจกุกกุจจะ คือความฟุ้งซ่านและรำคาญ จัดเข้าในขันธ์ไหนในขันธ์ 5 ? เพราะเหตุไร ?

ตอบ จัดเข้าในสังขารขันธ์ ฯ เพราะความฟุ้งซ่านและรำคาญ เป็นเจตสิกธรรมที่เกิดขึ้นกับใจ ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 7

ถาม อริยทรัพย์ คือทรัพย์เช่นไร ? เมื่อเทียบกับทรัพย์สินมีเงินทอง เป็นต้น ดีกว่ากันอย่างไร ?

ตอบ คือ คุณงามความดีอย่างประเสริฐที่เกิดมีขึ้นในสันดาน มี ศรัทธา ศีล เป็นต้น ฯ

เมื่อเทียบกับทรัพย์สินมีเงินทอง ดีกว่ากัน เพราะเป็นคุณธรรมเครื่องบำรุงจิตให้อบอุ่น ไม่ต้องกังวลเดือดร้อน ใครจะแย่งชิงไปไม่ได้ ใช้เท่าใดก็ไม่ต้องกลัวหมดสิ้น ทั้งสามารถติดตามไปได้ถึงชาติหน้า เป็นที่พึ่งในสัมปรายภพได้ด้วย ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 8

ถาม คิหิปฏิบัติ คืออะไร ? หมวดธรรมต่อไปนี้ คือ

1. อิทธิบาท 4
2. สังคหวัตถุ 4
3. อธิษฐานธรรม 4
4. ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ 4
5. ปาริสุทธิศีล 4

หมวดไหนมีในคิหิปฏิบัติ ?

ตอบ คิหิปฏิบัติ คือ หลักปฏิบัติของคฤหัสถ์ ฯ ข้อ 2. และข้อ 4. มีในคิหิปฏิบัติ ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 9

ถาม ผู้อยู่ครองเรือนควรมีธรรมของฆราวาสเป็นหลักปฏิบัติจึงจะอยู่เป็นสุข ธรรมของฆราวาสนั้นมีอะไรบ้าง ?

ตอบ มี

1. สัจจะ สัตย์ซื่อต่อกัน
2. ทมะ รู้จักข่มจิตของตน
3. ขันติ อดทน
4. จาคะ สละให้ปันสิ่งของของตนแก่คนที่ควรให้ปัน ฯ

---

ปัญหาข้อที่ 10

ถาม นาย ก เป็นผู้ฉลาดในการเล่นพนันฟุตบอล เขาหวังให้นาย ข ผู้เป็นเพื่อน มีเงินทองไว้ก่อร่างสร้างตัว จึงชักชวน นาย ข ให้เล่นด้วย นาย ก จัดเข้าในประเภทมิตรแนะประโยชน์ได้หรือไม่ ? เพราะเหตุไร ?

ตอบ ไม่ได้ ฯ เพราะ นาย ก กำลังชักชวนในทางฉิบหาย ผิดลักษณะมิตรแนะประโยชน์ ฯ