ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชั้นโท
สอบในสนามหลวง
วันจันทร์ที่ ๑๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๘
เวลา ๑๓.๐๐ น.
๑. อภิสมาจารคืออะไร ? ภิกษุผู้ไม่เอื้อเฟื้อในอภิสมาจารมีโทษอย่างไรบ้าง ?
ตอบ คือขนบธรรมเนียมอันดีงามของภิกษุ ฯ ภิกษุผู้ไม่เอื้อเฟื้อในอภิสมาจาร มีโทษปรับอาบัติถุลลัจจัยเป็นอย่างสูง แต่มีน้อย ส่วนมากปรับอาบัติทุกกฏเป็นพื้น ฯ
๒. ภิกษุใช้เครื่องนุ่งห่มของคฤหัสถ์ปกปิดกายแทนจีวร จะผิดหรือไม่อย่างไร ?
ตอบ ในกรณีไม่มีจีวร เช่น จีวรถูกไฟไหม้ ถูกโจรชิงไปหมด นุ่งห่มผ้าของคฤหัสถ์ได้ ห้ามมิให้เปลือยกาย ถ้าไม่ปกปิด ต้องอาบัติทุกกฏ แต่ถ้าไม่มีเหตุแล้วนุ่งห่มต้องอาบัติทุกกฏ ฯ
๓. การผัดหน้า ไล้หน้า ทาหน้า ทรงห้ามและทรงอนุญาตไว้ในกรณีใด ?
ตอบ ทรงห้ามในกรณีทําเพื่อให้สวยงาม ทรงอนุญาตในกรณีอาพาธเป็นโรคผิวหนัง เป็นต้น ฯ
๔. ภิกษุเช่นไร เรียกว่า นวกะ มัชฌิมะ เถระ ?
ตอบ
- ภิกษุมีพรรษาไม่ถึง ๕ เรียกว่า นวกะ
- ภิกษุมีพรรษาตั้งแต่ ๕ ขึ้นไป แต่ยังไม่ถึง ๑๐ เรียกว่า มัชฌิมะ
- ภิกษุมีพรรษาตั้งแต่ ๑๐ ขึ้นไป เรียกว่า เถระ ฯ
๕. ภิกษุเมื่อจะนั่งลงบนอาสนะ ทรงให้ปฏิบัติอย่างไรก่อน ?
ตอบ ทรงให้พิจารณาก่อน อย่าผลุนผลันนั่งลงไป เพื่อว่าถ้ามีของอะไรวางอยู่บนนั้น จะทับหรือกระทบของนั้น ถ้าเป็นขันน้ําก็จะหก เสียมารยาท จึงตรวจดูหรือใช้มือลูบก่อนแล้ว จึงค่อยนั่งลง ฯ
๖. วัตรอันภิกษุควรประพฤติ ในคําว่า วตฺตสมฺปนฺโน นั้น คืออะไรบ้าง ?
ตอบ คือ
- กิจวัตร ว่าด้วยกิจอันควรทํา
- จริยาวัตร ว่าด้วยมารยาทอันควรประพฤติ
- วิธีวัตร ว่าด้วยแบบอย่าง ฯ
๗. ดิถีที่กําหนดให้เข้าจําพรรษาในบาลีกล่าวไว้เท่าไร ? อะไรบ้าง ?
ตอบ กล่าวไว้ ๒ คือ
- ปุริมิกาวัสสุปนายิกา วันเข้าพรรษาต้น วันแรม ๑ ค่ํา เดือน ๘
- ปัจฉิมิกาวัสสุปนายิกา วันเข้าพรรษาหลัง วันแรม ๑ ค่ํา เดือน ๙
๘. บุพกรณ์อันภิกษุจะพึงทําก่อนสวดปาฏิโมกข์มีกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?
ตอบ มี ๔ อย่าง คือ
- กวาดโรงอุโบสถ
- ตามประทีป
- ปูอาสนะ
- ตั้งน้ําฉันน้ําใช้ ฯ
๙. ปาปสมาจาร คืออะไร ? ประพฤติอย่างไร ชื่อว่า กุลปสาทโก ?
ตอบ ปาปสมาจาร คือความประพฤติเลวทราม เนื่องด้วยการคบคฤหัสถ์ด้วยการสมาคม อันมิชอบ ฯ กุลปสาทโก คือประพฤติพอดีพองาม ยังความเลื่อมใสนับถือของเขาให้เกิดในตน เป็นศรีพระศาสนา ฯ
๑๐. ภัตตุทเทสกะ จีวรภาชกะ หมายถึง ภิกษุผู้มีหน้าที่อะไร ?
ตอบ ภัตตุทเทสกะ หมายถึง ภิกษุผู้มีหน้าที่แจกภัตตาหาร ตลอดถึงรับนิมนต์ของทายกแล้ว นิมนต์พระสงฆ์ไปฉลองศรัทธา ฯ จีวรภาชกะ หมายถึง ภิกษุผู้มีหน้าที่แจกจีวร ฯ