ปัญหาข้อที่ 1
ถาม อุทเทสว่า “สูทั้งหลายจงมาดูโลกนี้” โลกในที่นี้ หมายถึงอะไร ?
ตอบ โดยตรง หมายถึง แผ่นดินเป็นที่อาศัย โดยอ้อม หมายถึง หมู่สัตว์ผู้อาศัย ฯ
ปัญหาข้อที่ 2
ถาม ทุกข์และทุกขลักขณะ เป็นอย่างเดียวกันหรือต่างกัน ? จงอธิบาย
ตอบ ต่างกันคือ ปัญจขันธ์เป็นตัวทุกข์ ปัญจขันธ์นั้นถูกเบียดเบียนถูกบีบคั้นจากผัสสะต่าง ๆ เป็นทุกขลักขณะ ฯ
ปัญหาข้อที่ 3
ถาม บุคคลจะพึงกําหนดรู้สังขารทั้งหลายโดยความเป็นอนัตตาด้วยอาการอย่างไร ? ตอบมา 2 ข้อ
ตอบ ด้วยอาการอย่างนี้ คือ (เลือกตอบ 2 ข้อ)
- ด้วยไม่อยู่ในอํานาจหรือด้วยฝืนความปรารถนา
- ด้วยแย้งต่ออัตตา
- ด้วยความเป็นสภาพหาเจ้าของมิได้
- ด้วยความเป็นสภาพสูญคือว่าง หรือหายไป
- ด้วยความเป็นสภาวธรรมเป็นไปตามเหตุปัจจัย
ปัญหาข้อที่ 4
ถาม ตัณหา เมื่อเกิดขึ้นย่อมเกิดที่ไหน และเมื่อดับย่อมดับที่ไหน ? และตัณหานั้นย่อมสิ้นไป เพราะธรรมอะไร ?
ตอบ เมื่อเกิดขึ้นย่อมเกิดในสิ่งเป็นที่รักที่ยินดีในโลก เมื่อดับย่อมดับในสิ่งเป็นที่รักที่ยินดีในโลกนั่นเอง ฯ ย่อมสิ้นไปเพราะวิราคะ คือพระนิพพาน ฯ
ปัญหาข้อที่ 5
ถาม ธรรมอะไรที่พระพุทธเจ้าตรัสว่าเป็นยอดแห่งสังขตธรรม ? เพราะเหตุไร ?
ตอบ อัฏฐังคิกมรรคเป็นยอด ฯ เพราะองค์ 8 ของอัฏฐังคิกมรรค ล้วนเป็นธรรมที่ดี รวมกันทั้ง 8 ย่อมเป็นธรรมดียิ่ง และเป็นทางเดียวอันนําไปถึงความดับทุกข์หรือถึงความหมดจดแห่งทัสสนะ ฯ
ปัญหาข้อที่ 6
ถาม สันติแปลว่าอะไร ? เป็นโลกิยะหรือโลกุตตระ ?
ตอบ สันติ แปลว่า ความสงบ ฯ เป็นได้ทั้งโลกิยะและโลกุตตระ ฯ
ปัญหาข้อที่ 7
ถาม พระบาลีว่า “จิตเต สงฺกิลิฏเฐ ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา เมื่อใจเศร้าหมอง ต้องประสบทุคติ” ทุคติ คืออะไร ? มีอะไรบ้าง ?
ตอบ ทุคติ คือ ภูมิเป็นที่ไปข้างชั่ว ฯ มี อบาย ทุคติ วินิบาต นรก ฯ
ปัญหาข้อที่ 8
ถาม จริต คืออะไร ? เพราะเหตุใดจึงต้องเจริญกัมมัฏฐานให้เหมาะกับจริตของตน ?
ตอบ จริต คือความประพฤติเป็นปกติของบุคคล ฯ เพราะกัมมัฏฐานแต่ละอย่างก็เป็นที่สบายของคนแต่ละจริต ถ้าเจริญไม่เหมาะกับจริต กรรมฐานก็จะสําเร็จได้โดยยาก จึงต้องเจริญกัมมัฏฐานให้เหมาะกับจริตของตน ฯ
ปัญหาข้อที่ 9
ถาม สติปัฏฐาน 4 คืออะไรบ้าง ? การกําหนดลมหายใจเข้าออก ชื่อว่า เจริญสติปัฏฐาน ข้อไหน ?
ตอบ สติปัฏฐาน 4 คือ กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน และธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน ฯ ชื่อว่าเจริญกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ฯ
ปัญหาข้อที่ 10
ถาม วิปัลลาสคืออะไร ? วัตถุที่วิปัลลาส มีอะไรบ้าง ?
ตอบ วิปัลลาส คือ กิริยาที่ถือเอาโดยอาการวิปริตผิดจากความจริง ๆ มี 4 อย่าง คือ
- วิปัลลาสในของที่ไม่เที่ยงว่าเที่ยง
- วิปัลลาสในของที่เป็นทุกข์ว่าเป็นสุข
- วิปัลลาสในของที่ไม่ใช่ตนว่าเป็นตน
- วิปัลลาสในของที่ไม่งามว่างาม