ปัญหาข้อที่ 1
ถาม อนิจจตา ความไม่เที่ยงแห่งสังขาร กําหนดรู้ในทางง่ายได้ด้วยอาการอย่างไร ?
ตอบ กําหนดรู้ในทางง่ายได้ด้วยความเกิดขึ้นในเบื้องต้น และความสิ้นในเบื้องปลาย ฯ
ปัญหาข้อที่ 2
ถาม คําว่า มาร และ บ่วงแห่งมาร หมายถึงอะไร ?
ตอบ
- คําว่า มาร หมายถึงกิเลสกาม คือเจตสิกอันเศร้าหมอง ได้แก่ ตัณหาราคะ และอรติ เป็นต้น
- คําว่า บ่วงแห่งมาร หมายถึงวัตถุกาม ได้แก่ รูป เสียง กลิ่น รสและโผฏฐัพพะ
ปัญหาข้อที่ 3
ถาม ไวพจน์แห่งวิราคะ ได้แก่อะไรบ้าง ? เลือกตอบมา 5 อย่าง
ตอบ ไวพจน์แห่งวิราคะ ได้แก่ (เลือกตอบเพียง 5 ข้อ)
- มทนิมฺมทโน แปลว่า ธรรมยังความเมาให้สร่าง
- ปิปาสวินโย แปลว่า ความนําเสียซึ่งความกระหาย
- อาลยสมุคฺฆาโต แปลว่า ความถอนขึ้นด้วยดีซึ่งอาลัย
- วฏฺฏูปจฺเฉโท แปลว่า ความเข้าไปตัดเสียซึ่งวัฏฏะ
- ตณฺหกฺขโย แปลว่า ความสิ้นแห่งตัณหา
- วิราโค แปลว่า ความสิ้นกําหนัด
- นิโรโธ แปลว่า ความดับ
- นิพฺพานํ แปลว่า ธรรมชาติหาเครื่องเสียบแทงมิได้
ปัญหาข้อที่ 4
ถาม สันติ ความสงบ หมายถึงสงบอะไร ? ผู้มุ่งสันติสุขอย่างแท้จริง ท่านสอนให้ละอะไร ?
ตอบ สันติ ความสงบ หมายถึง สงบกาย วาจา ใจ ฯ ท่านสอนให้ละโลกามิส คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าชอบใจ ฯ
ปัญหาข้อที่ 5
ถาม สอุปาทิเสสนิพพาน กับ อนุปาทิเสสนิพพาน ต่างกันอย่างไร ?
ตอบ ต่างกัน คือ
- สอุปาทิเสสนิพพาน เป็นความดับกิเลสที่ยังมีเบญจขันธ์เหลือ
- อนุปาทิเสสนิพพาน เป็นความดับกิเลสที่ไม่มีเบญจขันธ์เหลือ
ปัญหาข้อที่ 6
ถาม อบาย คืออะไร ? ในอรรถกถาแจกไว้เป็น 4 อย่าง อะไรบ้าง ?
ตอบ อบาย คือโลกที่ปราศจากความเจริญ ฯ ในอรรถกถาแจกไว้เป็น 4 อย่าง คือ นิรยะ ติรัจฉานโยนิ ปิตติวิสยะ อสุรกาย ฯ
ปัญหาข้อที่ 7
ถาม สติปัฏฐาน 4 คืออะไรบ้าง ? การกําหนดลมหายใจเข้าออก ชื่อว่าเจริญสติปัฏฐานข้อไหน ?
ตอบ สติปัฏฐาน 4 คือ กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน และธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน ฯ การกําหนดลมหายใจเข้าออก ชื่อว่าเจริญกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ฯ
ปัญหาข้อที่ 8
ถาม ในพระพุทธคุณ 9 ประการนั้น ส่วนไหนเป็นเหตุ ส่วนไหนเป็นผล ? เพราะเหตุไร ?
ตอบ พระพุทธคุณ ส่วนอัตตสมบัติ เป็นเหตุ ส่วนปรหิตปฏิบัติ เป็นผล ฯ เพราะทรงบริบูรณ์ด้วยพระพุทธคุณส่วนอัตตสมบัติก่อนแล้วจึงทรงบําเพ็ญพุทธกิจ ให้สําเร็จประโยชน์แก่เวไนยสัตว์ ฯ
ปัญหาข้อที่ 9
ถาม วิปัลลาสคืออะไร ? วัตถุที่วิปัลลาส มีอะไรบ้าง ?
ตอบ วิปัลลาส คือ กิริยาที่ถือเอาโดยอาการวิปริตผิดจากความจริง ฯ มี 4 อย่าง คือ
- วิปัลลาสในของที่ไม่เที่ยงว่าเที่ยง
- วิปัลลาสในของที่เป็นทุกข์ว่าเป็นสุข
- วิปัลลาสในของที่ไม่ใช่ตนว่าเป็นตน
- วิปัลลาสในของที่ไม่งามว่างาม
ปัญหาข้อที่ 10
ถาม ผู้เจริญมหาสติปัฏฐาน ต้องประกอบด้วยธรรมใดบ้าง จึงจะกําจัดอภิชฌาและโทมนัสออกได้ ?
ตอบ ต้องประกอบด้วยธรรม 3 คือ
- อาตาปี มีความเพียรเผากิเลสให้เร่าร้อน
- สัมปชาโน รู้ทั่วพร้อม
- สติมา มีสติ