ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นเอก พ.ศ. 2558

ถาม อนิจฺจตา ความไม่เที่ยงแห่งสังขาร กำหนดรู้ในทางง่ายได้ด้วยอาการอย่างไร ?

ตอบ ด้วยความเกิดขึ้นในเบื้องต้น และความสิ้นในเบื้องปลาย ฯ


ถาม ฆนสัญญา คืออะไร ? กำหนดเห็นสังขารอย่างไร จึงถอนสัญญานั้นได้ ?

ตอบ ฆนสัญญา คือความจำหมายว่าเป็นก้อน ได้แก่ความถือโดยนิมิตว่าเรา ว่าเขา ว่าผู้นั้น ว่าผู้นี้ ฯ กำหนดเห็นสังขารด้วยการพิจารณากำหนดเห็นสังขารกระจายเป็นส่วนย่อย ๆ จากฆนะ คือ ก้อน จนเห็นสังขารเป็นสภาพว่าง จึงถอนฆนสัญญาได้ ฯ


ถาม ไวพจน์แห่งวิราคะว่า มทนิมฺมทโน ธรรมยังความเมาให้สร่าง ความเมาในที่นี้ หมายถึงความเมาในอะไร ?

ตอบ หมายถึงความเมาในอารมณ์อันยั่วยวนให้เกิดความเมาทุกประการ เช่นความถึงพร้อมแห่งชาติ สกุล อิสริยะ และบริวาร หรือลาภ ยศ สรรเสริญ สุข หรือความเยาว์วัย ความหาโรคมิได้ และชีวิต ฯ


ถาม จงสงเคราะห์มรรคมีองค์ 8 เข้าในวิสุทธิ 7 มาดู ฯ

ตอบ สงเคราะห์มรรคมีองค์ 8 เข้าในวิสุทธิ 7 ดังนี้

  • สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ จัดเข้าในสีลวิสุทธิ
  • สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ จัดเข้าในจิตตวิสุทธิ
  • สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ จัดเข้าในทิฏฐิวิสุทธิ กังขาวิตรณวิสุทธิ มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ ญาณทัสสนวิสุทธิ

ถาม ในสมถกรรมฐาน 40 ประการ มีนิมิตและภาวนากี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?

ตอบ มีนิมิต 3 คือบริกรรมนิมิต อุคคหนิมิต และปฏิภาคนิมิต และมีภาวนา 3 คือบริกรรมภาวนา อุปจารภาวนา และอัปปนาภาวนา ฯ


ถาม ผู้เจริญเมตตาเป็นประจำ ย่อมได้รับอานิสงส์อะไรบ้าง ?

ตอบ ได้รับอานิสงส์อย่างนี้

  1. หลับอยู่ก็เป็นสุข
  2. ตื่นอยู่ก็เป็นสุข
  3. ไม่ฝันเห็นสิ่งลามก
  4. เป็นที่รักของมนุษย์ทั้งหลาย
  5. เป็นที่รักของอมนุษย์ทั้งหลาย
  6. เทวดาทั้งหลายย่อมรักษา
  7. ไฟไม่ไหม้ พิษหรือศัสตราวุธทั้งหลายไม่อาจประทุษร้าย
  8. จิตย่อมตั้งมั่นได้เร็วพลัน
  9. ผิวพรรณย่อมผ่องใสงดงาม
  10. ไม่หลงทำกาลกิริยา คือเมื่อจะตายย่อมได้สติ
  11. เมื่อตายแล้วแม้เกิดอีก ก็ย่อมเกิดในที่ดีเป็นที่เสวยสุข ถ้าไม่เสื่อมจากฌาน ก็ไปเกิดในพรหมโลก

ถาม สติปัฏฐาน 4 คืออะไรบ้าง ? การพิจารณาผม ขน เล็บ ฟัน หนัง โดยความเป็นของปฏิกูล จัดเข้าในสติปัฏฐานข้อไหน ?

ตอบ สติปัฏฐาน 4 คือ

  1. กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน
  2. เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน
  3. จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน
  4. ธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน

การพิจารณาผม ขน เล็บ ฟัน หนัง โดยความเป็นของปฏิกูล จัดเข้าในกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ฯ


ถาม พระพุทธองค์ทรงแสดงคิริมานนทสูตรที่ไหน ? แก่ใคร ? ว่าด้วยเรื่องอะไร ?

ตอบ ทรงแสดงที่พระเชตวัน เมืองสาวัตถี ฯ แก่พระอานนท์ ฯ ว่าด้วยสัญญา 10 ฯ


ถาม ท่านว่า ผู้ที่จะเจริญวิปัสสนาปัญญา พึงรู้ฐานะ 6 ก่อน ฐานะ 6 นั้น มีอะไรบ้าง ?

ตอบ ฐานะ 6 มี

  1. อนิจจะ ของไม่เที่ยง
  2. อนิจจลักขณะ เครื่องหมายที่จะให้กำหนดรู้ว่าไม่เที่ยง
  3. ทุกขะ ของสัตว์ทนได้ยาก
  4. ทุกขลักขณะ เครื่องหมายที่จะให้กำหนดรู้ว่าเป็นทุกข์
  5. อนัตตา สิ่งสภาพไม่ใช่ตัวตน
  6. อนัตตลักขณะ เครื่องหมายที่จะกำหนดรู้ว่าเป็นอนัตตา

ถาม บรรดาอาการ 32 ประการนั้น ส่วนที่เป็นอาโปธาตุมีอะไรบ้าง ?

ตอบ ส่วนที่เป็นอาโปธาตุในอาการ 32 ประกา คือ ดี เสมหะ น้าเหลือง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา มันเหลว น้ำลาย น้ำมูก ไขข้อ และมูตร ฯ