สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย.
การสั่งสมซึ่งบุญ นำสุขมาให้.
คัมภีร์ที่มา : ขุททกนิกาย ธรรมบท
แต่งอธิบายให้สมเหตุสมผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้จำนวน ๓ สุภาษิตข้างล่างนี้ มาประกอบอ้างอิงเพียง ๑ สุภาษิต และสุภาษิตที่อ้างมานั้น ควรอธิบายเชื่อมความให้สมกับเรื่องในกระทู้ตั้ง
ในชั้นนี้ กำหนดให้เขียนลงในใบตอบตั้งแต่ ๒ หน้า (เว้นบรรทัด) ขึ้นไป
สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดให้
สีลํ ยาว ชรา สาธุ.
ศีลยังประโยชน์ให้สำเร็จตราบเท่าชรา
คัมภีร์ที่มา : สังยุตตนิกาย สคาถวรรค
ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ.
บุญเป็นที่พึ่งของสัตว์ทั้งหลายในโลกหน้า.
คัมภีร์ที่มา : อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต
ทุกฺโข ปาปสฺส อุจฺจโย
การสั่งสมบาป นำทุกข์มาให้.
คัมภีร์ที่มา : ขุททกนิกาย ธรรมบท
เว็บไซต์ สถานีธรรม แต่งเป็นตัวอย่าง
สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย.
การสั่งสมซึ่งบุญ นำสุขมาให้.
บัดนี้ จักได้อธิบายขยายเนื้อความแห่งกระทู้ธรรมภาษิตที่ได้ลิขิตไว้ ณ เบื้องต้น พอเป็นแนวทางแห่งการศึกษาและประพฤติปฏิบัติ สำหรับผู้สนใจในทางธรรมเป็นลำดับสืบต่อไป
บุญเป็นสาเหตุแห่งความสุขที่สำคัญอย่างยิ่งในชีวิตของมนุษย์ บุญคือการกระทำความดีที่ส่งผลให้จิตใจผ่องใสและบริสุทธิ์ การทำบุญเป็นการสร้างเหตุแห่งความสุขภายในใจ เพราะเมื่อเราทำบุญแล้ว จิตใจจะได้รับความปีติและความสงบ การทำบุญจึงเป็นการหล่อเลี้ยงจิตใจด้วยพลังแห่งความดี ความบริสุทธิ์ และความกรุณาต่อผู้อื่น ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นที่มาของความสุขที่แท้จริงที่เกิดขึ้นในใจของผู้กระทำ
บุคคลที่ทำบุญบ่อย ๆ ย่อมมีเหตุแห่งความสุขเพิ่มพูนขึ้นเรื่อย ๆ เพราะทุกครั้งที่เขาทำความดี ความสุขจะเกิดขึ้นภายในจิตใจทันที บุญที่เขาสร้างไว้จะเป็นพลังที่คอยเกื้อหนุนให้เขาเผชิญกับเหตุการณ์ในชีวิตด้วยความราบรื่นและสงบ บุคคลที่มีบุญมากจึงไม่เพียงแต่ได้รับความสุขทางจิตใจจากการกระทำความดีเท่านั้น แต่ยังได้รับผลแห่งความสุขที่มาจากเหตุแห่งบุญที่ได้สั่งสมไว้อย่างต่อเนื่อง
บุญยังทำให้บุคคลผู้กระทำประสบกับความสำเร็จและความเจริญในชีวิต ด้วยการเกื้อกูลจากพลังแห่งความดีที่สั่งสมมา การทำบุญบ่อย ๆ จะช่วยให้เราสร้างสายสัมพันธ์ที่ดีต่อผู้อื่น และได้รับการสนับสนุนจากคนรอบข้างในยามที่ต้องการ บุญที่มากขึ้นย่อมทำให้ผู้กระทำมีโอกาสและปัจจัยที่นำไปสู่ความสุขในหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นสุขภาพดี ความสัมพันธ์ที่ดี หรือความสำเร็จในการงาน
ดังนั้น ความสุขของบุคคลผู้ทำบุญบ่อย ๆ จึงย่อมมีมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะเขามีเหตุแห่งความสุขที่มั่นคงจากการสั่งสมบุญไว้ เมื่อบุญเป็นพลังที่นำพาชีวิตไปสู่สิ่งที่ดีงามและความสุขที่ยั่งยืน จิตใจของผู้ทำบุญบ่อย ๆ จึงมีความปีติ ความสงบ และความสุขที่สมบูรณ์ ไม่ว่าชีวิตจะเผชิญกับปัญหาหรืออุปสรรคใด บุญที่สร้างไว้จะช่วยให้เขาสามารถผ่านพ้นไปได้ด้วยใจที่มั่นคง นอกจากบุญจะเป็นเหตุสร้างความสุขให้แก่ผู้กระทำในโลกนี้แล้ว ตราบใดที่ยังไม่เข้าถึงพระนิพพาน บุญที่เขาทำไว้ยังตามไปอำนวยประโยชน์ให้แก่บุคคลนั้น ๆ ในภพหน้าชาติหน้าด้วย สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่มาในอังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ว่า
ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ.
บุญเป็นที่พึ่งของสัตว์ทั้งหลายในโลกหน้า.
การทำบุญถือเป็นการสะสมทรัพย์ที่สำคัญยิ่งกว่าทรัพย์ภายนอก เพราะบุญเป็นทรัพย์ที่ไม่สูญสลายไปตามกาลเวลา ไม่ว่าจะอยู่ในภพนี้หรือภพหน้า บุญจะคงอยู่ติดตามผู้กระทำเสมอไป ทรัพย์สมบัติทางโลกที่เราสะสมไว้อาจสูญเสียได้เมื่อชีวิตสิ้นสุดลง แต่บุญที่เราได้ทำไว้เป็นการสะสมทรัพย์ภายใน ซึ่งจะติดตามเราไปในทุกภพทุกชาติ เมื่อเราทำบุญมากขึ้น ก็เหมือนกับการสะสมทรัพย์ทางจิตใจที่ไม่มีวันหมดสิ้น
เมื่อบุคคลตายจากโลกนี้ไปแล้ว สิ่งที่ติดตามไปไม่ได้คือทรัพย์สินเงินทอง ชื่อเสียง หรือสถานะทางสังคม สิ่งเดียวที่จะติดตามเขาไปในภพหน้า คือบุญและบาปที่เขาได้ทำไว้ในชีวิตนี้ การทำบุญนั้นเปรียบเสมือนการสะสมกำลังแห่งความดีที่เมื่อถึงคราวสิ้นสุดชีวิตในโลกนี้ บุญเหล่านี้จะเป็นพลังที่นำทางไปสู่ความสุขและความเจริญในภพต่อไป บุญที่ได้ทำไว้นี้จะเป็นตัวสนับสนุนให้ผู้กระทำได้รับสิ่งที่ดีในภพหน้า
บุญยังถือเป็นที่พึ่งทางจิตใจทั้งในชีวิตนี้และชีวิตหน้า เพราะบุญที่ได้ทำไว้นั้นจะเป็นเครื่องคุ้มครองและสนับสนุนเราในภพหน้า การทำบุญจึงเป็นเหมือนกับการลงทุนในอนาคตที่แน่นอนและปลอดภัยที่สุด เมื่อเราทำบุญสะสมไว้มากเท่าใด เราก็จะมีทรัพย์ภายในที่พร้อมจะอำนวยประโยชน์สุขในทุกภพทุกชาติ
ดังนั้น การทำบุญจึงเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดในการเตรียมพร้อมสำหรับชีวิตหลังความตาย บุญเป็นทรัพย์ที่เราจะนำติดตัวไปได้ในภพหน้า บุญที่ได้ทำไว้นั้นจะเป็นแสงสว่างที่นำทางให้เราไปสู่ภพภูมิที่ดี บุญจะเป็นที่พึ่งให้เรา และจะอำนวยความสุข ความสงบ และความเจริญให้เราในภพหน้าที่เราไปเกิด
สรุปความว่า การสะสมบุญเป็นสิ่งที่ควรทำอย่างยิ่ง เพราะบุญเป็นพลังแห่งความดีที่ไม่เพียงแต่อำนวยความสุข ความสงบ และความเจริญให้เราในภพนี้เท่านั้น แต่ยังเป็นทรัพย์ภายในที่สามารถติดตามเราไปในภพหน้าได้ด้วย การสั่งสมบุญจึงถือเป็นการลงทุนในอนาคตที่มั่นคงที่สุด ที่จะนำพาเราไปสู่ความสุขและความเจริญในทุกภพทุกชาติ สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ยกขึ้นเป็นนิกเขปบท ณ เบื้องตนว่า
สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย.
การสั่งสมซึ่งบุญ นำสุขมาให้.
ซึ่งมีอรรถาธิบายดังได้บรรยายมาแล้ว ด้วยประการฉะนี้.