ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฐา โหนฺติ ปาณินํ.
บุญเป็นที่พึ่งของสัตว์ทั้งหลายในโลกเบื้องหน้า
สํ. ส. ๑๕/๒๖ องฺ ปญฺจก. ๒๒/๔๔
แต่งอธิบายให้สมเหตุสมผล โดยอ้างสุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดให้จำนวน ๓ สุภาษิตนี้ มาประกอบ ๑ สุภาษิต และสุภาษิตที่อ้างมานั้น ควรอธิบายเรียงเชื่อมความให้ติดต่อสมเรื่องกับกระทู้ตั้ง ในชั้นนี้ กำหนดให้เขียนลงในใบตอบ ตั้งแต่ ๒ หน้า (เว้นบรรทัด) ขึ้นไป
สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดให้
ปาปานํ อกรณํ สุขํ.
การไม่ทำบาป นำสุขมาให้.
ที่มา สุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธัมมบท
กมฺมุนา วตฺตตี โลโก.
สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม.
ที่มา สุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธัมมบท
ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหรํ.
บุญอันโจรนำไปไม่ได้.
ที่มา สุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธัมมบท
เว็บไซต์ สถานีธรรม แต่งเป็นตัวอย่าง
ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฐา โหนฺติ ปาณินํ.
บุญเป็นที่พึ่งของสัตว์ทั้งหลายในโลกเบื้องหน้า
บัดนี้ จักได้อธิบายขยายเนื้อความแห่งกระทู้ธรรมภาษิตที่ได้ลิขิตไว้ ณ เบื้องต้น พอเป็นแนวทางแห่งการศึกษาและประพฤติปฏิบัติ สำหรับผู้สนใจในทางธรรมเป็นลำดับสืบต่อไป
บุญหมายถึงการกระทำที่ดีและมีคุณธรรม ซึ่งจะเป็นพลังที่ส่งผลให้ผู้กระทำได้รับความสุขและความเจริญในชีวิตทั้งในขณะมีชีวิตอยู่และหลังจากตายไปแล้ว บุญที่สั่งสมจากการกระทำดีในชีวิตนี้จะเป็นพลังที่พาให้สัตว์ทั้งหลายไปสู่สถานที่ที่ดีในโลกหน้า เมื่อถึงเวลาที่ชีวิตต้องจบลง
การสั่งสมบุญนั้นไม่ใช่เพียงแค่การทำบุญบริจาคทรัพย์สิน แต่ยังรวมถึงการกระทำที่มีเมตตา การให้ความช่วยเหลือผู้อื่น การรักษาศีล และการปฏิบัติธรรม บุญที่เกิดจากการกระทำเหล่านี้จะเป็นพลังที่เกื้อหนุนให้ผู้กระทำได้รับผลดีในภพภูมิถัดไป หากในชีวิตนี้เราได้สร้างบุญมากมาย โลกหน้าของเราจะเต็มไปด้วยความสุขและความเจริญ
นอกจากบุญจะเป็นที่พึ่งสำหรับโลกหน้าแล้ว ยังเป็นเครื่องมือในการทำให้ชีวิตปัจจุบันดีขึ้นอีกด้วย ผู้ที่ทำบุญมักจะได้รับความสุขใจ ความสงบ และความสำเร็จในชีวิต บุญยังเป็นสิ่งที่ช่วยให้เรามีความมั่นใจและกำลังใจในการทำความดีต่อไป การที่เรารู้สึกว่ามีบุญเป็นที่พึ่ง ทำให้เรามีกำลังใจที่จะทำความดีอย่างต่อเนื่อง และละเว้นจากการทำบาปทั้งหลาย เมื่อเราทำแต่สิ่งที่เป็นบุญ ไม่ทำสิ่งที่เป็นบาป ความสุขความเจริญย่อมเกิดขึ้นแก่เราเป็นอันมาก เพราะนอกจากการทำบุญแล้ว การไม่ทำบาปก็เป็นเหตุนำมาซึ่งความสุขเช่นกัน สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่มาในสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธัมมบท ว่า
ปาปานํ อกรณํ สุขํ.
การไม่ทำบาป นำสุขมาให้.
การไม่ทำบาปทุกประการเป็นหลักการสำคัญในทางพุทธศาสนาที่เน้นถึงการละเว้นจากการกระทำที่สร้างความเดือดร้อนต่อตนเองและผู้อื่น บาปคือการกระทำที่เกิดจากความโลภ โกรธ และหลง ซึ่งจะนำมาซึ่งความทุกข์และผลกรรมที่ไม่ดี เมื่อเราเลือกที่จะไม่ทำบาป เราจะสามารถหลีกเลี่ยงผลกรรมที่ไม่ดีและสร้างสภาพแวดล้อมที่มีแต่ความดีงามในสังคมได้
การละเว้นจากการทำบาปส่งผลให้เรามีความสุขในชีวิตประจำวัน เมื่อไม่มีการกระทำที่ทำให้เรารู้สึกผิดหรือมีความกังวลใจ เราจะรู้สึกเบาใจและมีความสงบในจิตใจ ความสงบภายในจิตเป็นพื้นฐานสำคัญในการมีชีวิตที่มีคุณภาพ เพราะมันทำให้เราสามารถเผชิญหน้ากับความยากลำบากและความท้าทายในชีวิตได้อย่างมีสติและปัญญา
นอกจากความสุขที่เกิดขึ้นแก่ตัวเราเอง การไม่ทำบาปยังส่งผลให้สังคมที่เราอยู่นั้นมีความสงบสุขและร่มเย็น สังคมที่ปราศจากการกระทำบาปเป็นสังคมที่เต็มไปด้วยความเมตตา ความเข้าใจ และความร่วมมือกัน จึงเป็นสังคมที่มีแต่ความสุข ไม่มีความทุกข์ความเดือดร้อน
การไม่ทำบาปจึงเป็นสิ่งที่ดีทั้งสำหรับตัวเราเองและสำหรับสังคมที่เราอาศัยอยู่ การปฏิบัติตามหลักการนี้จะนำไปสู่การสร้างชีวิตที่มีคุณค่าและมีความสุขอย่างยั่งยืน และสร้างสังคมที่เต็มไปด้วยความสงบสุข ความเข้าใจ และความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ทั้งนี้เป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถทำได้โดยเริ่มจากการสำรวจและปรับปรุงพฤติกรรมของตนเอง
สรุปความว่า การหมั่นสั่งสมบุญกุศล และละเว้นจากการทำบาปทั้งปวง เป็นสิ่งที่ทุกคนในสังคมพึงกระทำ เพราะการละบาปบำเพ็ญบุญนั้นเป็นสาเหตุแห่งความสุขความเจริญและความสงบร่มเย็นของตนเองและคนอื่น ๆ ในสังคมด้วย บุญนั้นนอกจากจะเป็นสิ่งที่นำความสุขมาให้ในโลกนี้แล้ว ยังสามารถเป็นที่พึ่งให้สรรพสัตว์ทั้งหลายเมื่อตายไปแล้วด้วย สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ยกขึ้นเป็นนิกเขปบท ณ เบื้องต้นว่า
ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฐา โหนฺติ ปาณินํ.
บุญเป็นที่พึ่งของสัตว์ทั้งหลายในโลกเบื้องหน้า
ซึ่งมีอรรถาธิบายดังได้บรรยายมาแล้ว ด้วยประการฉะนี้.