ธรรมวิภาค

ฤทธิ์ 2 ประการ
1. อามิสฤทธิ์ ความสำเร็จหรือความรุ่งเรืองทางวัตถุ
2. ธรรมฤทธิ์ ความสำเร็จหรือความรุ่งเรืองทางธรรม

ภาวนา 2 ประการ
1. สมถภาวนา การฝึกอบรมจิตให้เกิดความสงบ
2. วิปัสสนาภาวนา การฝึกอบรมปัญญาให้เกิดความรู้แจ้งตามความเป็นจริง

ปัจจัยให้เกิดสัมมาทิฏฐิ 2 ประการ
1. ปรโตโฆสะ เสียงจากผู้อื่น
2. โยนิโสมนสิการ การคิดพิจารณาอย่างรอบคอบ

ปธาน ความเพียรหรือความพยายามของบุคคล 2 ประการ
1. คิหิปธาน ความเพียรของคฤหัสถ์
2. ปัพพชิตปธาน ความเพียรของบรรพชิต

บัญญัติ 2 ประการ
1. ปัญญาปิยบัญญัติ บัญญัติในแง่เป็นสิ่งอันพึงให้รู้กัน
2. ปัญญาปนบัญญัติ บัญญัติในแง่เป็นเครื่องให้รู้กัน

ธุระ 2 ประการ
1. คันถธุระ ธุระฝ่ายคัมภีร์ หรือ กิจด้านการเล่าเรียน
2. วิปัสสนาธุระ ธุระฝ่ายการเจริญวิปัสสนา หรือ กิจด้านการบำเพ็ญภาวนา

อันตา 2 ประการ
1. กามสุขัลลิกานุโยค การหมกมุ่นอยู่ด้วยกามสุข
2. อัตตกิลมถานุโยค การประกอบความลำบากเดือดร้อนให้แก่ตนเอง

ทาน 2 ประการ
1. อามิสทาน การให้สิ่งของ
2. ธรรมทาน การให้ธรรมะ

กรรม 2 ประการ
1. อกุศลกรรม กรรมที่เป็นอกุศล
2. กุศลกรรม กรรมที่เป็นกุศล

สุทธิ 2 ประการ
1. ปริยายสุทธิ คือ ความบริสุทธิ์บางส่วน
2. นิปปริยายสุทธิ คือ ความบริสุทธิ์อย่างสิ้นเชิง

ทุกข์ 2 ประการ
1. กายิกทุกข์ คือ ทุกข์ทางกาย
2. เจตสิกทุกข์ คือ ทุกข์ทางใจ

สุข 2 ประการ
1. กายิกสุข ความสุขที่ได้รับทางกาย
2. เจตสิกสุข ความสุขที่ได้รับทางใจ

สมาธิ 2 ประการ
1. อุปจารสมาธิ สมาธิเฉียด ๆ สมาธิจวนจะแน่วแน่
2. อัปปนาสมาธิ สมาธิอันแน่วแน่ สมาธิแนบสนิท

สังขาร หมายถึง สภาพที่ปัจจัยทั้งหลายปรุงแต่งขึ้น หรือสิ่งที่เกิดจากเหตุปัจจัย 2 อย่าง
1. อุปาทินนกสังขาร สังขารมีใจครอง
2. อนุปาทินนกสังขาร สังขารไม่มีใจครอง

วิมุตติ ภาวะที่จิตหลุดพ้นจากกิเลสอาสวะ 2 อย่าง
1. เจโตวิมุตติ การหลุดพ้นด้วยอำนาจแห่งจิต
2. ปัญญาวิมุตติ การหลุดพ้นด้วยอำนาจแห่งปัญญา

รูป 2
1. มหาภูตรูป สภาวะอันปรากฏได้เป็นใหญ่ ๆ โต ๆ หรือเป็นต่าง ๆ ได้มากมาย
2. อุปาทายรูป รูปอาศัย รูปที่เป็นไปโดยอาศัยมหาภูตรูป

ปาพจน์ 2 ประการ
1. ธรรม คำสอนแสดงหลักความจริงที่ควรรู้
2. วินัย ข้อบัญญัติที่วางไว้เป็นหลักกำกับความประพฤติให้เป็นระเบียบเรียบร้อยเสมอกัน

ปริเยสนา 2 ประการ
1. อริยปริเยสนา การแสวงหาอย่างประเสริฐ
2. อนริยปริเยสนา การแสวงหาที่ไม่ประเสริฐ