ปธาน 2

ปธาน แปลว่า ความเพียร หมายเอาความเพียรหรือความพยายามที่ทำได้ยาก แบ่งตามประเภทของบุคคลผู้ทำความเพียรเป็น 2 ประการ คือ

1. คิหิปธาน ความเพียรของคฤหัสถ์
2. ปัพพชิตปธาน ความเพียรของบรรพชิต

คิหิปธาน

คิหิปธาน คือ ความเพียรของคฤหัสถ์ หมายเอาความเพียรในด้านที่จะอำนวยปัจจัยสี่แก่บรรพชิต เนื่องจากคฤหัสถ์นั้นมีภารกิจที่จะต้องหาเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง อีกทั้งต้องจุนเจือครอบครัว เรียกได้ว่าต้องดิ้นรนเป็นอันมากอยู่แล้ว

เมื่อจะต้องคอยอำนวยปัจจัยสี่แก่บรรพชิตซึ่งมิใช่ญาติแล้ว ยิ่งต้องมีความเพียรมากขึ้นอีก ผู้นั้นต้องเป็นผู้ที่ประกอบด้วยศรัทธาปสาทะอย่างแรงกล้า จึงจะจำเพ็ญคิหิปธานนี้ได้

อีกอย่างหนึ่ง คิหิปธาน หมายถึง ความเพียรของบุคคลผู้ครองเรือน มุ่งเน้นไปที่การดำเนินชีวิตอย่างมีศีลธรรม ควบคู่ไปกับการประกอบอาชีพ เลี้ยงดูครอบครัว และทำหน้าที่ในสังคมอย่างสมดุล

ปัพพชิตปธาน

ปัพพชิตปธาน คือ ความเพียรของบรรพชิต หมายเอาความเพียรในการปฏิบัติขัดเกลาตนเพื่อไถ่ถอนกองกิเลส คือการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานเพื่อทำลายกองกิเลสให้สิ้นเชิง อันเป็นกิจที่บรรพชิตจะพึงทำ เพื่อประโยชน์สูงสุดของตนในการกระทำที่สุดแห่งทุกย์อย่างหนึ่ง เพื่อประโยชน์สูงสุดคืออานิสงส์ที่จะเกิดแก่คฤหัสถ์ผู้คอยอำนวยปัจจัยสี่ให้อย่างหนึ่ง

ความสำคัญของปธาน 2

• ช่วยให้ชีวิตดำเนินไปอย่างราบรื่น มีความสุข
• พัฒนาตนเองทั้งด้านศีล สมาธิ ปัญญา
• นำไปสู่ความสำเร็จในเป้าหมายชีวิต
• เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตที่ดีงาม
• ส่งเสริมให้สังคมมีความสงบสุข

ปธาน 2 ประการ เปรียบเสมือนเข็มทิศนำทางชีวิต ช่วยให้ทั้งคฤหัสถ์และบรรพชิตดำเนินชีวิตอย่างมีเป้าหมาย เข้าใจบทบาทหน้าที่ของตนและกระทำหน้าที่ของตนได้อย่างสมบูรณ์ พัฒนาตนเอง และสร้างประโยชน์สุขต่อสังคม