อันตา 2

อันตา คือ ที่สุด หรือ ทางสุดโต่ง หมายถึง ข้อปฏิบัติ แนวคิด หรือการดำเนินชีวิตที่สุดโต่ง เอียงไปข้างสุด ไม่พอดี ผิดไปจากทางที่ถูกต้อง ขัดกับหลักมัชฌิมาปฏิปทา มี 2 ประเภท คือ

1. กามสุขัลลิกานุโยค การหมกมุ่นอยู่ด้วยกามสุข
2. อัตตกิลมถานุโยค การประกอบความลำบากเดือดร้อนให้แก่ตนเอง

กามสุขัลลิกานุโยค

กามสุขัลลิกานุโยค คือ การหมกมุ่นอยู่ด้วยกามสุข หมายถึง การใช้ชีวิตอย่างสุขสบายจนเกินพอดี ปรนเปรอตนเองด้วยกามคุณทั้งห้า บำรุงบำเรอตนให้สุขสบายจนเกินพอดี เป็นการดำเนินชีวิตที่ผิดทาง ถือเป็นทางสุดโต่งข้างหนึ่ง ไม่เป็นไปเพื่อการพ้นทุกข์

อัตตกิลมถานุโยค

อัตตกิลมถานุโยค คือ การประกอบความลำบากเดือดร้อนให้แก่ตนเอง หรือ การบีบคั้นทรมานตนเองให้เดือดร้อน ถือเป็นขอปฏิบัติที่สุดโต่งอีกข้อหนึ่ง เพราะไม่เป็นไปด้วยความพอดี ไม่เป็นไปเพื่อการพ้นทุกข์

ข้อปฏิบัติทั้ง 2 ประเภทข้างต้นนั้น เรียกว่า ทางสุดโต่ง เป็นการปฏิบัติที่ขัดกับหลักมัชฌิมาปฏิปทา เพราะไม่มีความพอดี หนักไปข้างติดสุขเกินไปและทรมานตนเองเกินไป ไม่เป็นไปเพื่อความพ้นทุกข์ พระพุทธเจ้าไม่สรรเสริญ ไม่ควรยึดถือปฏิบัติ เพราะปฏิบัติไปแล้วไม่เกิดผลดี และไม่เป็นไปเพื่อการบรรลุธรรมกระทำที่สุดแห่งทุกข์