ทุกข์ 2

ทุกข์ 2

ทุกข์ 2

ทุกข์ แปลตรงตัวว่า ความทุกข์ หรือ สภาพที่ทนได้ยาก ความไม่สบาย แบ่งเป็น 2 หมวด คือ หมวดความทุกข์ที่เป็นเหตุ และ หมวดความทุกข์ที่เป็นผล หมวดความทุกข์ที่เป็นผลมี 2 ประการ คือ

  1. กายิกทุกข์ ทุกข์ทางกาย
  2. เจตสิกทุกข์ ทุกข์ทางใจ

กายิกทุกข์

กายิกทุกข์ คือ ทุกข์ทางกาย หรือ ความทุกข์ที่เกิดขึ้นทางกาย เช่น ความที่ร่างกายทุพพลภาพ ทุกข์ที่เกิดจากการที่ร่างกายถูกโรคภัยเบียดเบียน ความเหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้า ความเจ็บปวด เป็นต้น

เจตสิกทุกข์

เจตสิกทุกข์ คือ ทุกข์ทางใจ หรือ ความทุกข์ที่เกิดขึ้นทางจิตใจ เช่น ความเดือดร้อนใจ ความไม่สบายใจ ความกระวนกระวายใจ ความเสียใจ หรือภาวะที่จิตใจถูกกิเลสตัณหาครอบงำ เช่น ถูกความโกรธครอบงำ ถูกความโลภครอบงำ ถูกความหลงครอบงำ เป็นต้น ล้วนเป็นเจตสิกทุกข์ทั้งสิ้น

ทุกข์ 2 อีกหมวดหนึ่ง

ทุกข์ 2

ทุกข์ 2 ในหมวดนี้ ได้แก่หมวดทุกข์ที่เป็นเหตุ มี 2 ประการ คือ

  1. สามิสทุกข์ ทุกข์อิงอามิส
  2. นิรามิสทุกข์ ทุกข์ที่ไม่อิงอามิส

สามิสทุกข์

สามิสทุกข์ คือ ทุกข์อิงอามิส หมายถึง ทุกข์ที่อิงกามคุณ 5 คือทุกข์ที่เกิดจากการประสบกับอารมณ์คือ รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ที่ไม่น่าปรารถนา ไม่น่าใคร่ ไม่น่าพอใจ เช่น

  • เห็นรูปที่ไม่สวยไม่งามแล้วไม่พอใจ
  • ได้ยินเสียงที่ไม่ไพเราะไม่น่าฟังแล้วไม่พอใจ
  • ได้กลิ่นที่เหม็นแล้วไม่พอใจ
  • ได้กินอาหารที่ไม่อร่อยแล้วไม่พอใจ
  • ได้รับสัมผัสที่ไม่นุ่มนวลแล้วไม่พอใจ

นิรามิสทุกข์

นิรามิสทุกข์ คือ ทุกข์ที่ไม่อิงอามิส หมายถึง ทุกข์ที่ไม่เกี่ยวข้องกับกามคุณ 5 ไม่เกี่ยวข้องกับความยึดมั่นถือมั่น แต่เป็นความทุกข์ที่มีอยู่ประจำสังขาร ได้แก่ ชาติทุกข์ ทุกข์ที่เกิดจากการเกิด ชราทุกข์ ทุกข์ที่เกิดจากความแก่ พยาธิทุกข์ ทุกข์ที่เกิดจากความเจ็บไข้ได้ป่วย และ มรณทุกข์ ทุกข์ที่เกิดจากความตาย ซึ่งเป็นความทุกข์ที่เกิดจากความไม่เที่ยงแท้แน่นอนของสังขาร