กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ.
ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว.
สํ. ส. ๑๕/๓๓๓. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๔.
แต่งอธิบายให้สมเหตุสมผล อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบด้วย ๑ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย สุภาษิตที่อ้างมานั้น ต้องเรียงเชื่อมความให้ติดต่อสมเรื่องกับกระทู้ตั้ง.
ชั้นนี้ กำหนดให้เขียนลงในใบตอบ ตั้งแต่ ๒ หน้า (เว้นบรรทัด) ขึ้นไป
เว็บไซต์ สถานีธรรม แต่งเป็นตัวอย่าง
กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ.
ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว.
บัดนี้ จักได้อธิบายขยายเนื้อความแห่งกระทู้ธรรมภาษิตที่ได้ลิขิตไว้ ณ เบื้องต้น พอเป็นแนวทางแห่งการศึกษาและประพฤติปฏิบัติ สำหรับผู้สนใจในทางธรรมเป็นลำดับสืบต่อไป
การกระทำความดีไม่ว่าจะเป็นการช่วยเหลือผู้อื่น การทำหน้าที่ของตนเองให้ดีที่สุด หรือการดำเนินชีวิตอย่างซื่อสัตย์สุจริต สิ่งเหล่านี้จะนำมาซึ่งผลดี ไม่ว่าจะเป็นความสุข ความสงบใจ หรือความสำเร็จในชีวิต ผลดีที่เกิดขึ้นนั้นอาจจะมาทันทีหรืออาจจะมาช้ากว่าเวลาที่เราคาดหวัง แต่ในที่สุดแล้วการทำดีก็จะให้ผลดีอย่างแน่นอน
ในทางกลับกัน การกระทำที่ไม่ดี ไม่ว่าจะเป็นการทำร้ายผู้อื่น การโกง หรือการประพฤติตนไม่เหมาะสม สิ่งเหล่านี้จะนำมาซึ่งผลร้าย ไม่ว่าจะเป็นความทุกข์ ความไม่สงบใจ หรือการถูกลงโทษ ผลร้ายที่เกิดขึ้นจากการทำชั่วอาจจะมาในรูปแบบต่าง ๆ และอาจจะไม่เกิดขึ้นทันที แต่ในที่สุดแล้วการทำชั่วก็จะให้ผลชั่วตามมา
ไม่มีใครสามารถหนีพ้นจากผลของกรรมได้ ไม่ว่าจะเป็นผู้มีอำนาจหรือผู้ที่ไม่มีสิทธิ์เสียงในสังคม กรรมเป็นเรื่องของธรรมชาติที่ไม่เลือกที่รักผลักที่ชัง การยอมรับในความเป็นธรรมของกรรมทำให้เราต้องระมัดระวังในการกระทำของตนเองและพยายามทำดีให้มากที่สุด หลีกเลี่ยงกรรมที่ทำแล้วจะทำให้เกิดความเดือดร้อน สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่มาในสังยุตตนิกาย สคาถวรรค ว่า
ตญฺจ กมฺมํ กตํ สาธุ ยํ กตฺวา นานุตปฺปติ.
ทำกรรมใดแล้วไม่เดือดร้อนใจภายหลัง กรรมที่ทำแล้วนั้นแล เป็นดี.
กรรมที่ทำแล้วไม่ทำให้เดือดร้อนใจในภายหลังนั้น เป็นการกระทำที่เป็นไปในทางบวกและไม่สร้างผลเสียให้กับตนเองหรือผู้อื่น นี่คือสิ่งที่เรียกว่ากรรมดี การทำกรรมดีไม่เพียงแต่ช่วยให้เราไม่ต้องเผชิญกับความรู้สึกผิดหรือความเสียใจ แต่ยังเป็นการเสริมสร้างสภาพจิตใจที่ดี และทำให้ชีวิตเราดำเนินไปในทิศทางที่ถูกต้อง
การกระทำกรรมดีนั้นมีหลายรูปแบบ อาจเป็นการช่วยเหลือผู้อื่น การทำงานด้วยความซื่อสัตย์ หรือแม้กระทั่งการแสดงความเมตตาต่อคนรอบข้าง กรรมดีเหล่านี้ส่งผลต่อความสุขและความสงบในใจของเราเอง เมื่อเราทำกรรมดี เราจะมีความมั่นใจในตนเองและรู้สึกว่าชีวิตมีความหมายมากขึ้น
บุคคลควรทำแต่กรรมที่เป็นกรรมดีเพราะมันเป็นทางเดียวที่จะทำให้เราได้ประสบกับความสุขและความเจริญ การทำกรรมดีเป็นการลงทุนในอนาคตที่ไม่เพียงแต่ให้ผลตอบแทนในรูปแบบของความสุขที่แท้จริง แต่ยังช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างเราและผู้อื่น เมื่อเราทำกรรมดี คนรอบข้างก็จะรู้สึกดีต่อเรา และนั่นจะนำไปสู่การสร้างสังคมที่มีความปรองดองและเป็นมิตร
การทำกรรมดีจะทำให้เราได้ประสบกับความสุขและความเจริญในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นในด้านของสุขภาพจิต ความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง หรือแม้กระทั่งความสำเร็จในหน้าที่การงาน การเลือกทำกรรมดีอย่างสม่ำเสมอจะทำให้เราสามารถสร้างชีวิตที่มีคุณภาพและความสุขอย่างยั่งยืนได้
สรุปความว่า กรรมทั้งหลายที่เราทำไว้ในปัจจุบัน ย่อมจะให้ผลในอนาคตอย่างแน่นอน อาจจะช้างบ้างเร็วบ้างแตกต่างกันไป บุคคลที่ทำกรรมดีไว้จะได้รับผลที่ดี ส่วนบุคคลที่ทำกรรมชั่วไว้ก็จะได้รับผลชั่วตอบแทนเช่นกัน ดังนั้น พึงใช้ปัญญาในการเลือกกระทำเฉพาะกรรมที่ดีที่ทำแล้วไม่สร้างความเดือดร้อนใจให้ในภายหลังเท่านั้น สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ยกขึ้นเป็นนิกเขปบท ณ เบื้องต้นว่า
กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ.
ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว.
ซึ่งมีอรรถาธิบายดังได้บรรยายมาแล้ว ด้วยประการฉะนี้.