โกโธ สตฺถมลํ โลเก.
“ความโกรธ เป็นดังสนิมศัสตราในโลก”
(สํ.ส. 15/60)
ปัญญา เป็นสิ่งสำคัญที่สุดของมนุษย์ เปรียบเสมือน “มีดที่คม” ที่ใช้ตัดปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ให้ขาดออกจากกันได้ เมื่อมีปัญญา เราสามารถหาทางออกที่ถูกต้องต่อเหตุการณ์ต่าง ๆ ในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นปัญหาการทำงาน ความสัมพันธ์ หรือการดำเนินชีวิตทั่วไป
มีดที่คม ย่อมตัดสิ่งของได้อย่างรวดเร็วและสะดวกฉันใด ปัญญาที่เฉียบแหลมก็สามารถแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้อย่างถูกจุดและรวดเร็วฉันนั้น การมีปัญญาทำให้ไม่หลงทาง และช่วยป้องกันการสร้างปัญหาใหม่เพิ่มขึ้น
ในทางตรงกันข้าม ความโกรธกลับเป็นเหมือน “สนิม” ที่เกาะกินมีด เมื่อสนิมจับมีดเข้า ความคมก็ถูกบดบังลง การใช้งานก็ไม่สะดวก ไม่เฉียบคม และหากปล่อยทิ้งไว้นาน สนิมก็จะกัดกร่อนจนมีดหมดสภาพใช้การไม่ได้เลย
เมื่อความโกรธเกิดขึ้น ก็เหมือนสนิมเกาะปัญญา ความสามารถในการคิดและการตัดสินใจย่อมลดลงทันที คนที่ถูกครอบงำด้วยความโกรธมักมองไม่เห็นเหตุผลชัดเจน คิดอะไรไม่ออก และบางครั้งก็เผลอทำสิ่งที่ผิดพลาดจนแก้ไขได้ยาก
ความโกรธเป็นตัวการบดบังแสงสว่างของปัญญา ทำให้เราตัดสินใจโดยใช้อารมณ์แทนเหตุผล เมื่อโกรธขึ้นมา การยั้งคิดย่อมลดลง คำพูดและการกระทำที่เกิดขึ้นจากอำนาจความโกรธจึงมักทำให้เกิดผลเสียตามมาอย่างมากมาย
ในชีวิตประจำวัน เรามักพบตัวอย่างมากมายที่แสดงให้เห็นว่า เมื่อใครก็ตามตัดสินใจด้วยความโกรธ มักทำให้เกิดผลลัพธ์ที่เสียหาย ไม่ว่าจะเป็นการพูดรุนแรงใส่กัน การใช้กำลัง หรือการตัดสินใจผิดพลาดในเรื่องใหญ่ ๆ ของชีวิต
ดังนั้น หากไม่อยากให้ปัญญาถูกบดบัง เราจำเป็นต้องฝึกบรรเทาความโกรธ รู้จักสังเกตใจตนเองเมื่อเริ่มโกรธ และหาวิธีระงับ เช่น การหายใจลึก ๆ การนั่งนิ่ง ๆ หรือการเว้นระยะห่างจากเหตุการณ์ที่ทำให้ขุ่นเคือง
เมื่อเราสามารถลดความโกรธลงได้ ปัญญาก็จะเปล่งประกายอย่างเต็มที่ เราจะคิดได้ชัดเจนขึ้น ตัดสินใจได้รอบคอบ และแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้อง โดยไม่สร้างบาดแผลให้กับตนเองหรือคนรอบข้าง
การกำจัดความโกรธออกจากใจให้ได้มากที่สุด จึงเป็นการรักษาความสงบสุข และยังเป็นการเปิดทางให้ปัญญาทำงานอย่างเต็มกำลัง นำพาชีวิตไปสู่ความราบรื่น ความสำเร็จ และความสุขที่แท้จริง.