น หิ สาธุ โกโธ.
“ความโกรธ ไม่ดีเลย”
(ขุ.ชา.ฉกฺก. 27/188)
“น หิ สาธุ โกโธ” เป็นพุทธศาสนสุภาษิตที่สั้นและกระชับ แต่แฝงไว้ด้วยข้อคิดที่ลึกซึ้งและทรงพลัง หมายความว่า “ความโกรธไม่ดีเลย” สุภาษิตนี้เตือนให้เราตระหนักว่า ความโกรธไม่เคยนำสิ่งดีใด ๆ มาสู่ชีวิต มีแต่จะทำให้จิตใจหม่นหมองและสร้างความพินาศในที่สุด
ความโกรธ คือ ความขุ่นเคือง ความกราดเกรี้ยวที่เกิดขึ้นกับจิตใจ ทำให้เราเกิดความหงุดหงิด กระวนกระวาย และหาความสงบมิได้ ความโกรธแม้เพียงเล็กน้อยก็รบกวนใจ ทำให้เสียสมาธิในการทำงานและการดำเนินชีวิตได้อย่างมหาศาล
เมื่อความโกรธเกิดขึ้น ไม่เพียงแต่ทำร้ายจิตใจของผู้โกรธเองเท่านั้น แต่ยังแผ่ขยายไปสู่คนรอบข้างด้วย คำพูดหรือการกระทำที่เกิดจากความโกรธ มักสร้างความบาดหมางและรอยร้าวในความสัมพันธ์ ทั้งกับเพื่อน ครอบครัว หรือแม้แต่คนอื่น ๆ ที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อนเลย
เราจะเห็นได้ชัดว่า เหตุแห่งการฆ่าฟันกัน การทะเลาะวิวาท การด่าทอ ล้วนมีรากฐานมาจากความโกรธทั้งสิ้น ความโกรธเป็นตัวการสำคัญที่ผลักดันให้มนุษย์สูญเสียสติ จนก่อความเสียหายทั้งทางร่างกายและจิตใจให้กับตนเองและผู้อื่น
ในบางครั้ง ความโกรธรุนแรงถึงขั้นทำให้คนหนึ่งกล้าฆ่าผู้อื่น กล้าทำร้ายตัวเอง หรือแม้กระทั่งฆ่าพ่อแม่ผู้มีพระคุณได้ ความโกรธจึงเป็นภัยร้ายแรงที่สามารถทำลายทุกสิ่ง ไม่ว่าจะเป็นบุญคุณ ความรัก หรือแม้แต่ชีวิต
ดังนั้น จึงกล่าวได้อย่างเต็มปากว่า ความโกรธไม่ใช่สิ่งดีเลย หากเปรียบชีวิตเป็นเรือ ความโกรธก็เหมือนก้อนหินใหญ่ที่ถ่วงให้จมลงเรื่อย ๆ ยิ่งแบกไว้ก็ยิ่งหนัก และสุดท้ายก็ทำลายชีวิตให้ดิ่งสู่หายนะ
พระพุทธองค์ตรัสสอนไว้ว่า หากคิดอยากจะฆ่าอะไรสักอย่างในชีวิต ก็ควร “ฆ่าความโกรธ” เพราะเมื่อฆ่าความโกรธได้แล้ว เราก็จะไม่ต้องเผลอไปทำกรรมไม่ดีทั้งหลายที่เกิดจากอำนาจของความโกรธ
การฆ่าความโกรธ หมายถึงการฝึกสติ รู้เท่าทันอารมณ์ รู้จักระงับใจเมื่อความโกรธเกิดขึ้น อาจใช้วิธีหายใจลึก ๆ คิดถึงผลเสียที่จะตามมา หรือแผ่เมตตาให้แก่ผู้อื่นเมื่อเกิดความโกรธ
เมื่อสามารถขจัดความโกรธออกไปจากใจได้แล้ว เราก็จะไม่ก่อกรรมชั่ว ไม่พูดทำร้ายคนอื่น ไม่สร้างความทุกข์ให้ตนเองหรือผู้อื่น ชีวิตย่อมสงบเย็น เป็นสุข และดำเนินไปอย่างมีคุณค่า
ดังนั้น สุภาษิต “น หิ สาธุ โกโธ” จึงเป็นเครื่องเตือนใจเราทุกคนว่า ความโกรธไม่มีคุณค่าเลย มีแต่โทษ หากเราฝึกใจให้สงบ อดทน และละความโกรธได้ ชีวิตย่อมพบกับความสุขแท้จริงที่ไม่มีสิ่งใดทำลายได้.