โกธสมฺมทสมฺมตฺโต อายสกฺยํ นิคจฺฉติ.
“ผู้มึนเมาด้วยความโกรธ ย่อมถึงความไร้ยศศักดิ์”
(องฺ.สตฺตก. 23/98)
ความโกรธเป็นอารมณ์ที่รุนแรง เมื่อเกิดขึ้นแล้วย่อมครอบงำสติปัญญา ทำให้คนเรามืดบอด ไม่สามารถคิดไตร่ตรองด้วยเหตุผลได้ เมื่อปล่อยให้ความโกรธครอบงำบ่อยครั้ง จิตใจก็เหมือนตกอยู่ในสภาพ “มึนเมา” ไม่ต่างอะไรกับผู้ดื่มสุราแล้วเสียการควบคุมตนเอง
ผู้มึนเมาด้วยความโกรธ มักพูดหรือทำในสิ่งที่ไม่สมควร กระทำไปตามแรงอารมณ์โดยไม่คำนึงถึงผลลัพธ์ ไม่ว่าจะเป็นการพูดจาหยาบคาย ดูถูกผู้อื่น หรือการกระทำที่ละเมิดศีลธรรมและกฎหมาย สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นเหตุให้เสียเกียรติและชื่อเสียง
ยศศักดิ์หรือเกียรติยศนั้นเกิดจากความประพฤติที่ดีงาม หากคนใดเคยได้รับการยกย่อง แต่กลับแสดงพฤติกรรมหยาบโลนเพราะความโกรธ ย่อมทำให้ผู้คนเสื่อมศรัทธา และไม่อาจรักษายศศักดิ์นั้นไว้ได้
ความโกรธจึงไม่เพียงทำลายใจให้ร้อนรุ่ม แต่ยังทำลายเกียรติที่สั่งสมมาเป็นเวลานานด้วย คนที่เคยได้รับความเคารพยกย่อง อาจถูกมองด้วยสายตาดูแคลน เพียงเพราะแสดงกิริยาโกรธเกรี้ยวเพียงครั้งเดียว
เมื่อความโกรธนำหน้า เหตุผลย่อมตามหลัง ผู้มึนเมาด้วยโทสะจึงพร้อมที่จะทำลายความสัมพันธ์อันดี ทำลายความน่าเชื่อถือ และทำลายเกียรติยศของตนเองโดยไม่รู้ตัว จนบางครั้งยากที่จะกู้คืนกลับมาได้
ตรงกันข้าม ผู้ที่ควบคุมความโกรธได้ ย่อมเป็นที่รักและเคารพของผู้คน เพราะสามารถรักษามารยาท พูดจาด้วยความนุ่มนวล และประพฤติปฏิบัติอย่างมีเหตุผล สิ่งเหล่านี้ทำให้เกียรติยศมั่นคง ไม่ถูกทำลายโดยอารมณ์ชั่ววูบ
ดังนั้น การป้องกันตนเองไม่ให้ตกอยู่ในอำนาจของความโกรธ คือการรักษายศศักดิ์และเกียรติของตนเอง การมีสติ ขันติ และเมตตาธรรมคอยกำกับใจ จะช่วยให้ไม่พูดหรือทำสิ่งใดที่ทำลายชื่อเสียงของเรา
กล่าวโดยสรุป ผู้มึนเมาด้วยความโกรธ ย่อมถึงความไร้ยศศักดิ์ เพราะความโกรธเป็นไฟที่เผาผลาญเกียรติและศักดิ์ศรีให้มอดไหม้ แต่ผู้ที่ฝึกใจให้สงบเย็น รู้จักอดทนและให้อภัย ย่อมรักษาเกียรติไว้ได้ และยังเพิ่มพูนความน่าเคารพยิ่งขึ้นอีกด้วย.