สุข 2

สุข แปลตรงตัวว่า ความสุข หรือ ความสบาย ความสำราญ มี 2 หมวด คือ หมวดความสุขที่เป็นเหตุ กับหมวดความสุขที่เป็นผล หมวดความสุขที่เป็นผลมี 2 ประการ คือ

1. กายิกสุข ความสุขที่ได้รับทางกาย
2. เจตสิกสุข ความสุขที่ได้รับทางใจ

กายิกสุข

กายิกสุข คือ ความสุขที่ได้รับทางกาย หรือ ความสุขที่เกิดขึ้นทางกาย หมายถึง ความสุขที่รับรู้ได้ทางกาย ได้แก่ การที่ร่างกายไม่มีทุกข์ ไม่มีโรคภัยใด ๆ เบียดเบียน มีความสะดวกสบายในอิริยาบถต่าง ๆ เช่น ยืน เดิน นั่ง นอน คล่องแคล่วกระฉับกระเฉง สะดวกสบาย ไม่ติดขัด ไม่เจ็บไม่ปวด เป็นต้น

เจตสิกสุข

เจตสิกสุข คือ ความสุขที่ได้รับทางใจ หรือ ความสุขที่เกิดขึ้นทางใจ หมายถึง อาการที่จิตใจไม่มีความทุกข์ ความเดือดร้อน หรืออารมณ์ที่ขุ่นมัว มากระทบ ทำให้จิตเบิกบาน แช่มชื่น รื่นเริง ไม่เศร้าหมอง เป็นจิตที่ประกอบไปด้วยปีติโสมนัส หมายเอาจิตที่ไม่มีกิเลสคือราคะ โทสะ และโมหะ มาเบียดเบียนครอบงำ

ชีวิตคนเรานั้นประกอบไปด้วยกายและจิต ดังนั้น จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ควรทำให้เกิดมีความสุขทั้งทางกายและทางจิตใจ

ความสุขทางกายนั้นสามารถทำให้เกิดขึ้นมาได้ด้วยการบริหารร่างกายให้มีสุขภาพที่ดี ปราศจากโรคภัย เช่น การทานอาหารที่มีคุณค่า การออกกำลังกาย การบริหารร่างกายด้วยวิธีต่าง ๆ ให้สุขภาพร่างกายสมบูรณ์แข็งแรง คือดูแลสุขภาพกายให้ดีนั่นเอง เมื่อทำได้ดังนี้ กายิกสุข คือ ความสุขทางกายก็จะเกิดขึ้นได้

ความสุขทางใจนั้น สามารถทำให้เกิดขึ้นได้ด้วยการดูแลสุขภาพใจ โดยการปฏิบัติธรรมชำระจิตใจให้ผ่องใสปราศจากราคะ โทสะ โมหะ การดูแลสุขภาพจิตใจนี้ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องพึ่งธรรมะ เพราะผู้ที่มีธรรมะคุ้มครองจิตใจ จะมีสุขภาพจิตที่แข็งแรง ไม่เป็นทุกข์เพราะอารมณ์ทางโลกง่าย ๆ หรืออารมณ์ภายนอกไม่สามารถทำลายสุขภาพจิตใจได้ เมื่อเป็นเช่นนี้ เจตสิกสุข คือ ความสุขทางใจ ย่อมจะเกิดขึ้นมาได้

เมื่อสุขภาพกายดี สุขภาพจิตดี ชีวิตก็มีคุณภาพ