สังคหะ แปลว่า การสงเคราะห์ หมายถึง การช่วยเหลือเกื้อกูลกัน แบ่งตามสิ่งที่ใช้ในการสงเคราะห์ มี 2 ประเภท คือ
- อามิสสังคหะ การสงเคราะห์ด้วยอามิส
- ธัมมสังคหะ การสงเคราะห์ด้วยธรรม
อามิสสังคหะ
อามิสสังคหะ คือ การสงเคราะห์ด้วยอามิส หมายถึง การสงเคราะห์หรือการช่วยเหลือกันด้วยวัตถุสิ่งของ เช่น ให้ข้าวให้น้ำ แบ่งสิ่งของให้ใช้ ให้เงิน เป็นต้น หรือสงเคราะห์ด้วยวัตถุหรือทรัพย์สินอย่างอื่น ๆ ที่พอจะเอื้อเฟื้อแบ่งปันกันได้
ตัวอย่างของอามิสสังคหะ เช่น
- บริจาคอาหาร ยารักษาโรค เสื้อผ้า เงินทุนการศึกษา
- ช่วยเหลือผู้ประสบภัยต่างๆ เช่น อุทกภัย อัคคีภัย วาตภัย
- สนับสนุนงานการกุศล
ธัมมสังคหะ
ธัมมสังคหะ คือ การสงเคราะห์ด้วยธรรม หมายถึง การสงเคราะห์หรือช่วยเหลือด้วยการให้ธรรมะ ให้ความรู้ ให้คำแนะนำ หรือชี้ทางสว่างให้ เป็นต้น เช่น มีเพื่อนบ้านประสบปัญหาชีวิต หาหนทางออกไม่ได้ หาวิธีแก้ปัญหาไม่ได้ เราช่วยปลอบประโลม ให้ธรรมะที่สามารถเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจได้ หรือชี้ทางออกที่ดีให้ อย่างนี้เรียกว่า สงเคราะห์ด้วยธรรม
ตัวอย่างของธัมมสังคหะ เช่น
- สอนศีลธรรม จริยธรรม
- แนะนำวิธีการแก้ปัญหา
- ช่วยให้ผู้อื่นเข้าใจหลักธรรมะ
สังคหะหรือการสงเคราะห์ช่วยเหลือกันนั้น เป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถทำได้ ไม่จำเป็นต้องร่ำรวยหรือมีการศึกษาสูง เพียงแค่มีใจเมตตาปรารถนาดีต่อผู้อื่นก็สามารถช่วยเหลือกันและกันได้
อานิสงส์ของสังคหะมีดังนี้
- ผู้ให้มีความสุขใจ อิ่มเอมใจ
- ผู้รับได้รับความช่วยเหลือ บรรเทาทุกข์
- เกิดความสามัคคีในสังคม
- สังคมมีความสงบสุขและร่วมเย็น
