พาลสงฺคตจารี หิ ทีฆมทฺธาน โสจติ “ผู้เที่ยวสมาคมกับคนพาล ย่อมเศร้าโศกสิ้นกาลนาน”
คนที่คบค้าสมาคมกับคนชั่ว ย่อมจะถูกชักชวนให้ทำแต่ความชั่วเช่นเดียวกัน เมื่อเป็นเช่นนี้ คนที่สมาคมกับคนชั่ว ย่อมจะกลายเป็นคนชั่วไปด้วยโดยปริยาย
พุทธศาสนสุภาษิต
พุทธศาสนสุภาษิต คำสอนของพระพุทธศาสนาที่รวบรวมไว้เป็นบทสั้น ๆ ความหมายกว้างขวาง ครอบคลุมทุกแง่มุมของชีวิต มีทั้งคติเตือนใจ แนวทางการดำเนินชีวิต หลักธรรมะ และปรัชญาที่ลึกซึ้ง เข้าใจง่าย จดจำง่าย สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ เพื่อความสุขสงบและเจริญรุ่งเรืองอย่างผู้มีปัญญาและมีธรรมะรักษาใจ
น ปาปชนสํเสวี อจฺจนฺตสุขเมธติ “ผู้ไม่คบหาคนชั่ว ย่อมได้รับความสุขส่วนเดียว”
ผู้ที่คบค้าสมาคมกับคนชั่ว ย่อมหาประโยชน์ใด ๆ จากการคบกับคนชั่วนั้นไม่ได้เลย มีแต่จะก่อทุกข์ก่อโทษ สร้างความเสื่อมประโยชน์ให้ตนเองเท่านั้น
น สงฺคโม ปาปชเนน เสยฺโย “สมาคมกับคนชั่ว ไม่ดีเลย”
คนที่สมาคมกับคนชั่ว ย่อมจะถูกคนชั่วชักจูงไปในทางที่ไม่ดี เมื่อเป็นเช่นนี้ เขาย่อมจะกลายเป็นคนชั่วไปด้วยโดยปริยาย เพราะถูกคนชั่วชักจูง
ทุกฺโข พาเลหิ สงฺคโม “สมาคมกับคนพาล นำทุกข์มาให้”
การคบกับคนพาลนั้น สร้างแต่ทุกข์โทษให้ผู้คบหา การคบกับคนพาลเป็นเรื่องที่หาประโยชน์มิได้เลย มีแต่จะเสื่อมเสียชื่อเสียง เสียประโยชน์
นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี “ผู้คบคนเลว ย่อมเลวลง”
คนที่คบคนเลวหรือคลุกคลีกับคนเลว ย่อมจะได้รับอิทธิพลด้านความคิด การกระทำ และการพูดจา ในทางที่ไม่ดีจากคนเลว และทำตัวเหมือนคนเลวเข้าไปทุกขณะ
สุโข หเว สปฺปุริเสน สงฺคโม “สมาคมกับสัตบุรุษ นำสุขมาให้”
สัตบุรุษ เมื่อใครคบค้าสมาคมด้วยแล้ว ย่อมจะได้รับคำแนะนำที่ดีมีประโยชน์ เพราะสัตบุรุษนั้นเป็นผู้มีความประพฤติดี และย่อมแนะนำในทางที่ดี
ธีโร จ สุขสํวาโส ญาตีนํว สมาคโม “อยู่ร่วมกับปราชญ์ นำสุขมาให้ เหมือนสมาคมกับญาติ”
การที่ได้คบค้าสมาคมกับผู้เป็นปราชญ์นั้น ถือเป็นมงคลอย่างหนึ่งของชีวิต เพราะการคบกับปราชญ์หรือบัญฑิตนั้น เป็นมงคลชีวิต
ทุกฺโข พาเลหิ สํวาโส อมิตฺเตเนว สพฺพทา “อยู่ร่วมกับพวกพาล นำทุกข์มาให้เสมอไป เหมือนอยู่ร่วมกับศรัตรู”
การอยู่ร่วมกับคนพาลนั้น ก็ไม่ต่างอะไรกับการอยู่ร่วมกับศรัตรูคู่อาฆาต เพราะคนพาลย่อมจะนำแต่ความเดือดร้อนฉิบหายมาให้ไม่รู้จบ
เอกตฺตํ ทฺวิรตฺตํ วา ทุกฺขํ วสติ เวริสุ “อยู่ในพวกไพรีคืนเดียวหรือสองคืน ก็เป็นทุกข์”
การอยู่ในกลุ่มชนที่มีเวรต่อเรา หรืออยู่ในสมาคมของคนที่จองล้างจองผลาญ ไม่มีความปรารถนาดีให้กับเรา ย่อมจะหาความสุขมิได้
มาสฺสุ พาเลน สงฺคจฺฉิ อมิตฺเตเนว สพฺพทา “อย่าสมาคมกับคนพาลซึ่งเป็นดังศัตรูทุกเมื่อ”
คนพาล ก็ไม่ต่างจากศัตรู เพราะคนพาลนั้นจะสร้างแต่ความฉิบหายไร้ประโยชน์ให้คนรอบข้าง ใครใกล้คนพาลคนนั้นก็ฉิบหาย
น สนฺถวํ กาปุริเสน กยิรา “ไม่ควรทำความสนิทสนมกับคนชั่ว”
การคบกับคนชั่วหรือสนิทสนมกับคนชั่วนั้นถือว่าเป็นมลทินของชีวิต ถึงแม้ว่าเราเองจะไม่ได้ทำความชั่วอะไร แต่ถ้าไปคลุกคลีอยู่กับคนชั่วแล้ว
อเปตจิตฺเตน น สมฺภเชยฺย “ไม่ควรคบกับคนสิ้นคิด”
เมื่อการกระทำเป็นไปตามความคิดที่ไม่ก่อประโยชน์แก่ตนเองและสังคม ก็เป็นที่แน่นอนว่า ความเสื่อมเสีย ความฉิบหาย จะตามมาอย่างไม่ต้องสังสัย
อติสนฺเตปิ นาสฺมเส “ไม่ควรไว้ใจคนที่แกล้งทำสงบเสงี่ยม”
จะเชื่อใจใครต้องคิดพิจารณาให้ถี่ถ้วน ต้องดูให้รอบคอบ ถ้าไม่รู้จักมักคุ้นหรือได้เรียนรู้นิสัยกันมานานจนรู้อย่างชัดเจนว่าใครเป็นคนอย่างไร
นาสฺมเส อตฺตตฺถปญฺญมฺหิ “ไม่ควรไว้วางใจคนเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัว”
คนเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตน เป็นบุคคลที่คบไม่ได้ ไว้ใจไม่ได้ เพราะเขาจะไม่คำนึงถึงคนอื่น คิดแต่จะได้ คิดแต่จะกอบโกยเอาประโยชน์ของตนอย่างเดียว
สพฺภิเรว สมาเสถ สพฺภิ กุพฺเพถ สนฺถวํ สตํ สทฺธมฺมมญฺญาย สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจติ.
พึงสมาคมกับสัตบุรุษ พึงทำความสนิทสนมกับสัตบุรุษ ผู้นั้นรู้ทั่วถึงสัทธรรมของสัตบุรุษแล้ว ย่อมหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวง.
ภเช ภชนฺตํ ปุริสํ อภชนฺตํ น ภชฺชเย อสปฺปุริสธมฺโม โส โย ภชนฺตํ น ภชฺชติ.
ควรคบกับคนที่คบตน ไม่ควรคบคนที่ไม่คบตน ผู้ใดไม่คบคนที่คบตน ผู้นั้นชื่อว่า ไม่มีธรรมของสัตบุรุษ.
ปิสุเณน จ โกเธน มจฺฉรินา จ วิภูตินนฺทินา สขิตํ น กเรยฺย ปณฺฑิโต ปาโป กาปุริเสน สงฺคโม.
บัณฑิตไม่ควรทำความเป็นเพื่อนกับคนส่อเสียด คนมักโกรธ คนตระหนี่ และคนเพลิดเพลินในสมบัติ เพราะการสมาคมกับคนชั่วเป็นความเลวทราม.
ปสนฺนเมว เสเวยฺย อปฺปสนฺนํ วิวชฺชเย ปสนฺนํ ปยิรุปาเสยฺย รหทํวุทกตฺถิโก.
บุคคลควรคบผู้เลื่อมใสเท่านั้น ควรเว้นผู้ไม่เลื่อมใส ควรเข้าไปนั่งใกล้ผู้เลื่อมใส เหมือนผู้ต้องการน้ำเข้าไปหาห้วงน้ำฉะนั้น.