น เหตมตฺถํ มหตีปิ เสนา สราชิกา ยุชฺฌมานา ลเภถ ยํ ขนฺติมา สปฺปุริโส ลเภถ ขนฺติผลสฺสูปสมนฺติ เวรา.

น เหตมตฺถํ มหตีปิ เสนา
สราชิกา ยุชฺฌมานา ลเภถ
ยํ ขนฺติมา สปฺปุริโส ลเภถ
ขนฺติผลสฺสูปสมนฺติ เวรา.

เสนาแม้หมู่ใหญ่ พร้อมด้วยพระราชา รบอยู่ ไม่พึงได้ประโยชน์ที่สัตบุรุษผู้มีขันติพึงได้ (เพราะว่า) เวรทั้งหลายของผู้มีขันติเป็นกำลัง ย่อมสงบระงับ.

(โพธิสตฺต) ขุ.ชา.จตฺตาฬีส. 27/538.

เวร หมายถึง ความแค้นเคือง ความปองร้าย หรือความคิดที่จะทำร้ายตอบแทนกัน เมื่อมีเวรเกิดขึ้นในใจ ย่อมทำให้บุคคลไม่ยอมปล่อยวาง คอยจองล้างจองผลาญกันไม่รู้จบ ความคิดเช่นนี้นำไปสู่การทะเลาะวิวาท การเข่นฆ่า และความเดือดร้อนในสังคม

ผู้ที่มีเวรมักคิดว่าการแก้แค้นหรือการทำร้ายตอบจะทำให้เวรนั้นสงบลง แต่ความจริงกลับตรงกันข้าม การจองเวรยิ่งเป็นการต่อเชื้อไฟให้ลุกลาม ทำให้ความแค้นไม่สิ้นสุด เพราะการตอบโต้ไม่เคยทำให้ใจสงบลงได้เลย

แท้จริงแล้ว เวรย่อมสงบได้ด้วยการเลิกจองเวร ไม่คิดตอบโต้ ไม่คิดเอาคืน การตัดวงจรแห่งเวรด้วยการให้อภัยและการอดทน จึงเป็นหนทางเดียวที่จะทำให้ความแค้นค่อย ๆ คลายลงและดับไปในที่สุด

การเลิกจองเวรไม่ใช่เรื่องง่าย แต่สามารถทำได้ด้วยการอาศัยขันติ หรือความอดทนเป็นกำลังสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือความอดทนต่อความเจ็บใจ และความอดทนต่ออำนาจของกิเลสที่คอยกระตุ้นให้ตอบโต้

เพราะโดยพื้นฐานแล้ว เวรทั้งหลายมักเกิดขึ้นจากความเจ็บใจ เช่น ถูกด่าด้วยถ้อยคำรุนแรง ถูกดูหมิ่นเหยียดหยาม หรือถูกทำให้เสียผลประโยชน์ ความเจ็บใจเหล่านี้หากไม่ถูกควบคุมก็จะกลายเป็นเชื้อเพลิงให้เกิดเวรขึ้นมา

เมื่อเวรเกิดขึ้น สิ่งที่ตามมาคือการคิดจองเวร หาทางเอาคืน ไม่ว่าจะด้วยคำพูดหรือการกระทำ จนก่อให้เกิดการทำร้ายกัน การทะเลาะเบาะแว้ง หรือแม้แต่การเข่นฆ่ากัน สุดท้ายแล้วต่างฝ่ายต่างก็ไม่ชนะ แต่กลับพากันตกอยู่ในทุกข์

บุคคลผู้มีขันติ ย่อมสามารถยับยั้งใจไม่ให้ความโกรธครอบงำ เมื่อถูกกระทบด้วยอารมณ์ที่ไม่น่าพอใจ แม้จะเจ็บใจมากเพียงใด ก็สามารถอดกลั้นไม่ให้เผลอตอบโต้ ความอดทนเช่นนี้เองที่ทำให้เวรไม่เกิดขึ้นอีกต่อไป

นอกจากนี้ ขันติยังทำหน้าที่เป็นปราการด่านแรก ป้องกันไม่ให้กิเลสเข้าครอบงำจิตใจ หากใจไม่ถูกชักนำโดยโทสะ ความคิดจองเวรย่อมไม่อุบัติขึ้น และแม้จะถูกยั่วยุเพียงใด ใจก็ยังคงสงบเย็นได้ ไม่เผลอไปทำกรรมชั่วตามการยั่วยุของกิเลส

ดังนั้น เวรจึงสงบได้ด้วยการไม่จองเวร และการไม่จองเวรย่อมเกิดขึ้นได้ด้วยการฝึกขันติ เมื่อบุคคลสามารถอดทน อดกลั้นต่อความเจ็บใจ และไม่ปล่อยให้กิเลสผลักดันให้จองล้างจองผลาญ เวรย่อมสิ้นสุดลงได้อย่างแท้จริง

สรุปได้ว่า เวรไม่อาจระงับด้วยการจองเวร แต่เวรระงับได้ด้วยการให้อภัย ความเมตตา และความอดทน ขันติจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้บุคคลพ้นจากวงจรแห่งความแค้น และเป็นหนทางสู่ความสงบสุขทั้งแก่ตนเองและแก่สังคมโดยรอบ.