แนวข้อสอบนักธรรมและธรรมศึกษา รวมข้อสอบเก่านักธรรมและธรรมศึกษา พร้อมเฉลยทุกระดับ ทั้งนักธรรมชั้นตรี โท และเอก และธรรมศึกษาชั้นตรี โท เอก สำหรับอ่านทบทวนความรู้ ศึกษาแนวข้อสอบ ก่อนสอบธรรมสนามหลวงทุกระดับชั้น
ยถา วาริวหา ปูรา ปริปูเรนฺติ สาครํเอวเมว อิโต ทินฺนํ เปตานํ อุปกปฺปติ. ห้วงน้ำที่เต็ม ย่อมยังสาครให้เต็มได้ ฉันใดทานที่ให้แต่โลกนี้ ย่อมสำเร็จแก่ผู้ละไปแล้ว ฉันนั้น. (พุทฺธ) ขุ. ขุ. ๒๕/๑๐ แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้ จำนวณ ๕…
ปรวชฺชานุปสฺสิสฺส นิจฺจํ อุชฺฌานสญฺญิโนอาสวา ตสฺส วฑฺฒนฺติ อารา โส อาสวกฺขยา. คนที่เห็นแต่โทษผู้อื่น คอยแต่เพ่งโทษนั้น อาสวะก็เพิ่มพูนเขายังไกลจากความสิ้นอาสวะ. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕/๔๙ ให้นักเรียนแต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยอ้างสุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดให้จำนวณ ๕ สุภาษิตนี้ มาประกอบ ๒ สุภาษิต…
อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเยอถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต. บัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน สอนผู้อื่นภายหลัง จึงไม่มัวหมอง. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕/๓๖ ให้นักเรียนแต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยอ้างสุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดให้จำนวณ ๕ สุภาษิตนี้ มาประกอบ ๒ สุภาษิต ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน…
ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวาปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก. ผู้มีขันติ นับว่ามีเมตตา มีลาภ มียศ และมีสุขเสมอผู้มีขันติ เป็นที่รักที่ชอบใจของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย. ส. ม. ๒๒๒. ให้นักเรียนแต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยอ้างสุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดให้จำนวณ ๕ สุภาษิตนี้…
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยาปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ. ถึงสิ้นทรัพย์ ผู้มีปัญญาก็เป็นอยู่ได้แต่อับปัญญา แม้มีทรัพย์ก็เป็นอยู่ไม่ได้. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน…
เสโล ยถา เอกฆโน วาเตน น สมีรติเอวํ นินฺทาปสํสาสุ น สมิ ญฺชนฺติ ปณฺฑิตา. ภูเขาหินแท่งทึบ ไม่สั่นสะเทือนเพราะลม ฉันใดบัณฑิตย่อมไม่หวั่นไหวในนินทาและสรรเสริญ ฉันนั้น. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕/๒๕ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…
ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ ลภเต ผลํกลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ. บุคคลหว่านพืชเช่นใด ย่อมได้ผลเช่นนั้นผู้ทํากรรมดี ย่อมได้ผลดี ผู้ทํากรรมชั่ว ย่อมได้ผลชั่ว. (พุทฺธ) สํ. ส. ๑๕ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…
ปาปมิตฺเต วิวชฺเชตฺวา ภเชยฺยุตฺตมปุคฺคเลโอวาเท จสฺส ติฏฺเฐยฺย ปตฺเถนฺโต อจลํ สุขํ. ผู้ปรารถนาความสุขที่มั่นคง พึงเว้นมิตรชั่วเสียคบแต่บุคคลสูงสุด (คนดี) และพึงตั้งอยู่ในโอวาทของท่าน. (วิมลเถร) ขุ. เถร. ๒๖ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน…
เสโล ยถา เอกฆโน วาเตน น สมีรติเอวํ นินฺทาปสํสาสุ น สมิ ญฺชนฺติ ปณฺฑิตา. ภูเขาหินแท่งทึบ ไม่สั่นสะเทือนเพราะลม ฉันใดบัณฑิตย่อมไม่หวั่นไหวในนินทาและสรรเสริญ ฉันนั้น. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕/๒๕ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…
อคฺคทายี วรทายี เสฏฺฐทายี จ โย นโรทีฆายุ ยสวา โหติ ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชติ. ผู้ให้สิ่งที่เลิศ ให้สิ่งที่ดี ให้สิ่งที่ประเสริฐ ย่อมเป็นผู้มีอายุยืน มียศในภพที่ตนเกิด. (พุทฺธ) ขุ. ขุ. ๒๕/๑๐ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…
ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ ลภเต ผลํกลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ. บุคคลหว่านพืชเช่นใด ย่อมได้ผลเช่นนั้นผู้ทํากรรมดี ย่อมได้ผลดี ผู้ทํากรรมชั่ว ย่อมได้ผลชั่ว. (พุทฺธ) สํ. ส. ๑๕/๓๓๓ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…
สทฺเธน จ เปสเลน จปญฺญวตา พหุสฺสุเตน จสขิต หิ กเรยฺย ปณฺฑิโตภทฺโท สปฺปุริเสหิ สงฺคโม. บัณฑิต พึงทำความเป็นเพื่อนกับคนมีศรัทธา มีศีลเป็นที่รักมีปัญญาและเป็นพหูสูต เพราะการสมาคมกับคนดี เป็นความเจริญ. (อานนฺทเถร) ขุ. เถร. ๒๖…
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยาปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ. ถึงสิ้นทรัพย์ ผูมี้ปัญญาก็เป็นอยู่ได้ แต่อับปัญญาแม้มีทรัพย์ ก็เป็นอยู่ไม่ได้. (มหากปฺปินเถร) ขุ.เถร. ๒๖/๓๕๐ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน…
สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติอตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ. สัตว์ทั้งหลาย ย่อมต้องการความสุข ผู้ใดแสวงหาสุขเพื่อตนเบียดเบียนเขาด้วยอาชญา ผู้นั้นละไปแล้ว ย่อมไม่ได้สุข (พุทฺธ) ขุ.ธ. ๒๕ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…
อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเยอถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต. บัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อนสอนผู้อื่นภายหลัง จึงไม่มัวหมอง. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน แต่จะซ้ำคัมภีร์ได้ ไม่ห้าม สุภาษิตที่อ้างมานั้น…
อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโตอสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ. บัณฑิตไม่พึงคบอสัตบุรุษ พึงคบสัตบุรุษเพราะอสัตบุรุษย่อมนำไปสู่นรก สัตบุรุษย่อมให้ถึงสุคติ. (โพธิสตฺต) ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๓๗ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒ ข้อ…
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ มนุพุชฺฌติอตฺถา ตสฺส ปวฑฺฒนฺติ เย โหนฺติ ปภิปตฺถิตา. ผู้ใด อันผู้อื่นทำความดี ทำประโยชน์ให้ในกาลก่อน ย่อมสำนึก(คุณของเขา) ได้ ประโยชน์ที่ผู้นั้นปรารถนา ย่อมเจริญ. (ทฬฺหธมฺมโพธิสตฺต) ขุ. ชา. สตฺต. ๒๗/๒๒๘…
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํจเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ. ผู้มีปัญญามองเห็นสุขอันไพบูลย์ เพราะสละสุขส่วนน้อยได้ก็ควรสละสุขส่วนน้อยเสีย (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕/๕๓ แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒ ข้อ และบอกชื่อคัมภีร์ที่มาแห่งสุภาษิตนั้นด้วย ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน…