แนวข้อสอบนักธรรมและธรรมศึกษา รวมข้อสอบเก่านักธรรมและธรรมศึกษา พร้อมเฉลยทุกระดับ ทั้งนักธรรมชั้นตรี โท และเอก และธรรมศึกษาชั้นตรี โท เอก สำหรับอ่านทบทวนความรู้ ศึกษาแนวข้อสอบ ก่อนสอบธรรมสนามหลวงทุกระดับชั้น
กระทู้ธรรม ธรรมศึกษาชั้นเอก สอบในสนามหลวง วันศุกร์ ที่ ๑๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๓ สพฺพปาปสฺส อกรณํ กสลสฺสูปสมฺปทาสจิตฺตปริโยทปนํ เอตํ พุทฺธานสาสนํ การไม่ทำบาปทั้งปวง การยังกุศลให้ถึงพร้อม การทำจิตของตนให้ผ่องแผ้ว๓ ข้อนี้ เป็นคำสั่งสอนของท่านผู้รู้ทั้งหลาย. ขุ. ธ. ๒๕…
๑. อุโบสถศีล บัญญัติขึ้นด้วยวัตถุประสงค์ใด ? ๒. อุโบสถศีล บัญญัติขึ้นเพื่อบุคคลกลุ่มใด ? ๓. ธรรมเนียมการรักษาอุโบสถ ถือปฏิบัติกันมาตั้งแต่เมื่อไร ? ๔. ข้อใด เป็นวิธีรักษาอุโบสถแบบดั้งเดิม ? ๕. ข้อใด พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติเพิ่มจากวิธีรักษาอุโบสถแบบดั้งเดิม ?…
๑. อุโบสถศีลปลูกฝังให้ผู้ปฏิบัติมีชีวิตเช่นไร ? ๒. ข้อปฏิบัติใด ตรงกับอุโบสถก่อนพุทธกาล ? ๓. พระพุทธเจ้าทรงให้ชาวพุทธประชุมกันในวันพระ เพื่อประโยชน์ใด ? ๔. ข้อใด ไม่มีในการรักษาอุโบสถก่อนพุทธกาล ? ๕. การรักษาอุโบสถ เป็นการสั่งสมบุญกุศลของใคร ? ๖.…
๑. นักเรียนฝึกตนตามข้อใด จึงจะมีชีวิตแบบเรียบง่าย ? ๒. ข้อใด ควบคุมกายวาจาและขัดเกลากิเลสให้เบาบางลง ? ๓. ในคังคมาลชาดก ลูกจ้างเศรษฐีได้เกิดเป็นพระราชกุมารด้วยสาเหตุใด ? ๔. สิ่งควรเคารพบูชาสูงสุดในพระพุทธศาสนา คือข้อใด ? ๕. การรักษาอุโบสถศีลเกี่ยวข้องกับข้อใด ? ๖.…
๑. พระพุทธเจ้าทรงเปรียบบุคคลมีปัญญาไว้หลายระดับ ว่าเหมือนอะไร ? ๒. ผู้เข้าใจธรรมะได้ฉับพลัน เปรียบเหมือนบัวพ้นน้ำ ได้แก่บุคคลใด ? ๓. เนยยะ คือผู้ที่เข้าใจธรรมะเมื่อได้รับการฝึกฝน เปรียบเหมือนอะไร ? ๔. เมื่อแรกตรัสรู้ พระองค์เสด็จไปป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เพื่อโปรดใคร ? ๕.…
๑. ปิปผลิ เป็นชื่อเดิมของพระเถระใด ? ๒. บิดาของปิปผลิมาณพ เกิดในวรรณะใด ? ๓. ปิปผลิมาณพแต่งงานขณะมีอายุกี่ปี ? ๔. ปิปผลิมาณพแต่งงานแล้ว ไม่ยินดีในเรื่องใด ? ๕. ปิปผลิมาณพได้พบเห็นอะไร จึงเกิดความเลื่อมใสในพระพุทธเจ้า ? ๖.…
๑. หลังตรัสรู้ พระพุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุขสัปดาห์ที่ ๑ ใต้ต้นไม้ใด ? ๒. สัปดาห์ที่ ๓ สถานที่พระพุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุข เรียกว่าอะไร ? ๓. สัปดาห์ที่ ๕ พระพุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุขใต้ต้นไม้ใด ? ๔. ต้นมุจลินท์ คือต้นอะไร…
๑. การเวียนว่ายตายเกิดของสัตว์ทั้งหลาย เรียกว่าอะไร ? ๒. พระพุทธพจน์ว่า “จิตเต อะสังกิลิฏเ สุคะติ ปาฏิกังขา” ยืนยันเรื่องใด ? ๓. ข้อใด จัดเป็นทุคติ ? ๔. เทวทูต มิได้หมายถึงใคร ?…
๑. ปิฎก หมายถึงอะไร ? ๒. อาคาริยวินัย หมายถึงวินัยของใคร ? ๓. ปิฎกใด ที่ยกบุคคลขึ้นแสดงเป็นตัวอย่างเพื่อให้เข้าใจง่าย ? ๔. พระพุทธเจ้าทรงบำเพ็ญพุทธจริยา ๓ ประการ เป็นเวลากี่ปี ? ๕. พระพุทธองค์ทรงบำเพ็ญโลกัตถจริยาด้วยวิธีใด…
๑. วิธีการทำบุญในพระพุทธศาสนา เรียกว่าอะไร ? ๒. ชาวพุทธควรบำเพ็ญธรรมใด เพื่อให้เกิดบุญคือความสุข ? ๓. บริจาคทรัพย์สิ่งของช่วยผู้ประสบอุทกภัย จัดเป็นบุญกิริยาวัตถุใด ? ๔. ไม่นอกใจสามีภรรยาของตน จัดเป็นบุญกิริยาวัตถุใด ? ๕. บันได ๓ ขั้นในการทำบุญ…
ตเมว วาจํ ภาเสยฺย ยายตฺตานํ น ตาปเยปเร จ น วิหึเสยฺย สา เว วาจา สุภาสิตา. บุคคลพึงกล่าววาจาที่ไม่เป็นเหตุยังตนให้เดือดร้อนและไม่เป็นเหตุเบียดเบียนผู้อื่น วาจานั้นแล เป็นสุภาษิต. คัมภีร์ที่มา : ขุททกนิกาย สุตตนิบาต แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้…
อปฺปเกนปิ เมธาวี ปาภเฏน วิจกฺขโณสมุฏฺฐาเปติ อตฺตานํ อณุํ อคฺคึว สนฺธมํ. ผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด ย่อมตั้งตนด้วยต้นทุนแม้น้อยเหมือนคนก่อไฟน้อยขึ้นฉะนั้น. คัมภีร์ที่มา : ขุททกนิกาย ชาดก เอกนิบาต แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้ จำนวณ ๕ สุภาษิตข้างล่างนี้ มาประกอบอ้างอิง ๒…
สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย. ความสั่งสมซึ่งบุญ นำสุขมาให้. คัมภีร์ที่มา : ขุททกนิกาย ธรรมบท แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้ จำนวณ ๕ สุภาษิตข้างล่างนี้ มาประกอบอ้างอิง ๒ สุภาษิต ห้ามอ้างสุภาษิตซ้ำข้อกัน และสุภาษิตที่อ้างมานั้น ควรอธิบายเชื่อมความให้สมกับเรื่องในกระทู้ตั้ง…
อาทิ สีลํ ปติฏฺฐา จ กลฺยาณานญฺจ มาตุกํปมุขํ สพฺพธมฺมานํ ตสฺมา สีลํ วิโสธเย. ศีลเป็นที่พึ่งเบื้องต้น เป็นมารดาของกัลยาณธรรมทั้งหลายเป็นประมุขของธรรมทั้งปวง เพราะฉะนั้น ควรชำระศีลให้บริสุทธิ์. คัมภีร์ที่มา : ขุททกนิกาย เถรคาถา แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้ จำนวณ ๕…
อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเยอตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา. บุคคล ไม่ควรพร่าประโยชน์ของตน เพราะประโยชน์ของผู้อื่นแม้มากรู้จักประโยชน์ของตนแล้ว พึงขวนขวายในประโยชน์ของตน. คัมภีร์ที่มา : ขุททกนิกาย ธรรมบท แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้ จำนวณ ๕ สุภาษิตข้างล่างนี้ มาประกอบอ้างอิง ๒…
อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโตอสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ. บัณฑิตไม่พึงคบอสัตบุรุษ พึงคบสัตบุรุษเพราะอสัตบุรุษย่อมนำไปสู่นรก สัตบุรุษย่อมให้ถึงสุคติ. คัมภีร์ที่มา : ขุททกนิกาย วีสตินิบาต แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้ จำนวณ ๕ สุภาษิตข้างล่างนี้…
ยถา อคารํ ทุจฺฉนฺนํ วุฏฺฐี สมติวิชฺฌติเอวํ อภาวิตํ จิตฺตํ ราโค สมติวิชฺฌติ. ฝนย่อมรั่วรดเรือนที่มุงไม่ดี ฉันใด ราคะ (ความกำหนัด)ย่อมรั่วรดจิตที่ไม่ได้อบรม ฉันนั้น. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕/๑๖ แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้ จำนวณ ๕…
ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโนอตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ. คนมีปัญญาทราม ได้ยศแล้ว ย่อมประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่ตนย่อมปฏิบัติเพื่อเบียดเบียนทั้งตนและผู้อื่น. (หตฺถาจริย) ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๐ แต่งอธิบายให้สมเหตุผล โดยใช้สุภาษิตที่สนามหลวงแผนกธรรมกำหนดมาให้ จำนวณ ๕…