โย ปุพฺเพ กรณียานิ ปจฺฉา โส กาตุมิจฺฉติ
วรุณกฏฺฐํ ภญฺโชว ส ปจฺฉา อนุตปฺปติ.ผู้ใด ปรารถนาทำกิจที่ควรทำก่อนในภายหลัง ผู้นั้น ย่อมเดือดร้อนในภายหลัง ดุจมาณพ (ผู้ประมาทแล้วรีบ) หักไม้กุ่มฉะนั้น.
(โพธิสตฺต) ขุ.ชา.เอก. 27/23.
การทำกิจการงานทั้งหลาย จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องรู้จักการจัดลำดับความสำคัญ เพราะงานที่เข้ามามักมีหลากหลายประเภท ทั้งงานที่จำเป็นเร่งด่วน งานสำคัญมาก และงานที่สามารถรอได้ การรู้จักแยกแยะว่างานใดควรทำก่อนงานใดควรทำทีหลัง จะช่วยให้การทำงานเป็นระบบระเบียบและบรรลุผลสำเร็จได้ง่ายขึ้น การทำงานทีละอย่างตามลำดับความสำคัญเช่นนี้ เป็นการใช้เวลาและพลังงานอย่างคุ้มค่า
ผู้ที่ไม่รู้จักการจัดลำดับความสำคัญของงาน หรือแม้จะรู้แต่ไม่ใส่ใจ ย่อมมีความเสี่ยงที่จะทำให้งานล่าช้า ไม่เสร็จตามกำหนด หรือขาดคุณภาพ บางครั้งอาจทำให้งานสำคัญถูกละเลยเพราะมัวแต่ทำงานเล็กน้อยที่ไม่จำเป็นเร่งด่วน ทำให้เกิดความเสียหายหรือพลาดโอกาสสำคัญได้
ในการทำงานทางโลก หากผู้ใดไม่มีทักษะการจัดลำดับความสำคัญ กระบวนการคิดของเขาย่อมไม่เอื้อต่อความก้าวหน้าในอาชีพ เพราะไม่สามารถบริหารเวลาและทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพ คนลักษณะนี้มักต้องรอคำสั่งจากผู้อื่น ไม่สามารถริเริ่มหรือตัดสินใจด้วยตนเอง จึงยากที่จะก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งสูงกว่าเดิม
ในทางตรงกันข้าม ผู้ที่รู้จักจัดลำดับความสำคัญของงาน และมีกระบวนการคิด วิเคราะห์ แยกแยะอย่างเป็นระบบ จะสามารถทำงานได้อย่างมีคุณภาพและตรงเวลา คนเช่นนี้มักเป็นที่ต้องการขององค์กร และมีโอกาสได้รับความไว้วางใจให้รับผิดชอบงานสำคัญ รวมถึงมีแนวโน้มก้าวหน้าในหน้าที่การงานและเป็นผู้นำได้
การรู้จักจัดลำดับความสำคัญไม่ได้หมายถึงการเลือกทำเฉพาะงานง่าย ๆ ก่อน แต่เป็นการวิเคราะห์อย่างรอบคอบว่างานใดมีผลกระทบมากที่สุด งานใดต้องการเวลาเตรียมตัวมาก และงานใดเป็นเงื่อนไขให้งานอื่นดำเนินต่อได้ การมีทักษะเช่นนี้จะช่วยให้ผลงานโดยรวมมีคุณภาพและต่อเนื่อง
เมื่อพูดถึงการงานทางธรรม เช่น การปฏิบัติกรรมฐาน หลักการก็ไม่ต่างจากการทำงานทางโลก เพราะต้องดำเนินไปตามลำดับขั้นตอน ไม่สามารถข้ามขั้นได้ เหมือนการเดินขึ้นบันไดที่ต้องก้าวทีละขั้น การเร่งรีบหรือโลภอยากข้ามขั้น อาจทำให้ขาดความมั่นคงทางจิตใจและพลาดจากเป้าหมายที่ตั้งไว้
การปฏิบัติกรรมฐานต้องเริ่มจากพื้นฐานที่ถูกต้อง เช่น การรักษาศีล การฝึกสติ การตั้งจิตให้มั่นคง ก่อนจะพัฒนาสู่ขั้นสมาธิและปัญญา หากข้ามขั้นตอนเหล่านี้ไป ย่อมเสี่ยงต่อการเกิดความฟุ้งซ่านหรือหลงทาง ไม่สามารถบรรลุผลทางธรรมได้อย่างแท้จริง
ผู้ปฏิบัติที่มีความอดทนและค่อย ๆ ก้าวตามลำดับขั้น จะได้รับผลที่มั่นคงและยั่งยืนกว่า เพราะพื้นฐานที่แข็งแรงจะเป็นรากฐานให้การพัฒนาจิตสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และนำไปสู่ความสงบเย็นในที่สุด
ดังนั้น ไม่ว่าจะทำงานทางโลกหรือทางธรรม การรู้จักจัดลำดับความสำคัญและทำไปตามลำดับขั้นตอนอย่างถูกต้อง คือปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่ความสำเร็จ การทำงานโดยไม่มีการวางแผนหรือจัดลำดับเพียงเพราะอยากทำตามใจ อาจทำให้เสียเวลา เสียแรง และเสียโอกาส
ผู้ทำหน้าที่การงานทางโลกจึงควรฝึกวิเคราะห์ความสำคัญและความเร่งด่วนของงาน เพื่อจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ งานที่สำคัญและจำกัดเวลาควรทำก่อน ส่วนงานที่มีเวลามากหรือผลกระทบน้อยสามารถจัดทำภายหลังได้
ผู้ทำงานทางธรรมก็เช่นเดียวกัน ต้องยึดหลักความเป็นลำดับขั้น อย่าลัดขั้นตอน เพราะการปฏิบัติธรรมต้องอาศัยความมั่นคงของจิตและการฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง หากพื้นฐานไม่แน่น การเดินทางสู่จุดหมายย่อมเป็นไปได้ยาก
การจัดลำดับความสำคัญและดำเนินการตามขั้นตอนอย่างรอบคอบ เป็นทั้งศิลปะและวินัยที่ต้องฝึกฝน หากทำได้ทั้งในงานทางโลกและงานทางธรรม ชีวิตก็จะดำเนินไปอย่างมีระเบียบ มีคุณภาพ และนำไปสู่ความสำเร็จได้อย่างแท้จริง.