แนวข้อสอบนักธรรม

โลโภ โทโส จ โมโห จ     ปุริสํ ปาปเจตสํหึสนฺติ อตฺตสมฺภูตา     ตจสารํว สมฺผลํ. โลภะ โทสะ โมหะ เกิดจากตัวเอง ย่อมเบียดเบียนผู้มีใจชั่วดุจขุยไผ่ฆ่าต้นไผ่ฉะนั้น. (พุทฺธ) ขุ. อิติ. ๒๕ ขุ. มหา. ๒๙…

สุขกามานิ ภูตานิ     โย ทณฺเฑน วิหึสติอตฺตโน สุขเมสาโน     เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ. สัตว์ทั้งหลาย ย่อมต้องการความสุข ผู้ใดแสวงหาสุขเพื่อตนเบียดเบียนเขาด้วยอาชญา ผู้นั้นละไปแล้ว ย่อมไม่ได้สุข (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า…

อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา     ยถญฺญมนุสาสติสุทนฺโต วต ทเมถ     อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม. ถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น ผู้ฝึกตนดีแล้ว ควรฝึกผู้อื่นได้ยินว่า ตนแลฝึกได้ยาก. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…

อคฺคทายี วรทายี     เสฏฺฐทายี จ โย นโรทีฆายุ ยสวา โหติ     ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชติ. ผู้ให้สิ่งที่เลิศ ให้สิ่งที่ดี ให้สิ่งที่ประเสริฐย่อมเป็นผู้มีอายุยืน มียศ ในภพที่ตนเกิด. (พุทฺธ) องฺ. ปญฺจก. ๒๒         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…

มธุวา มญฺญตี พาโล     ยาว ปาปํ น ปจฺจติยทา จ ปจฺจตี ปาปํ     อถ ทุกฺขํ นิคจฺฉติ. ตราบเท่าที่บาปยังไม่ให้ผล คนเขลายังเข้าใจว่ามีรสหวานแต่บาปให้ผลเมื่อใด คนเขลาย่อมประสบทุกข์เมื่อนั้น. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๖         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า…

อาทิ สีลํ ปติฏฺฐา จ     กลฺยาณานญฺจ มาตุกํปมุขํ สพฺพธมฺมานํ     ตสฺมา สีลํ วิโสธเย. ศีลเป็นที่พึ่งเบื้องต้น เป็นมารดาของกัลยาณธรรมทั้งหลายเป็นประมุขของธรรมทั้งปวง เพราะฉะนั้น ควรชำระศีลให้บริสุทธิ์. (สีลวตฺเถร) ขุ. เถร. ๒๖         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒ ข้อ…

เอโกปิ สทฺโธ เมธาวี     อสฺสทฺธานํ จ ญาตินํธมฺมฏฺโฐ สีลสมฺปนฺโน     โหติ อตฺถาย พนฺธุนํ. ผู้มีศรัทธา มีปัญญา ตั้งในธรรม ถึงพร้อมด้วยศีล แม้คนเดียวย่อมเป็นประโยชน์แก่ญาติและพวกพ้องผู้ไม่มีศรัทธา. (ปสฺสิกเถร) ขุ. เถร. ๒๖         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…

อจฺจยนฺติ อโหรตตฺา     ชีวิตํ อุปรุชฺฌติอายุ ขียติ มจฺจานํ     กุนฺนทีนํว โอทกํ. วันคืนย่อมล่วงไป ชีวิตย่อมหมดเข้าไป อายุของสัตว์ย่อมสิ้นไปเหมือนน้ำแห่งแม่น้ำน้อย ๆ ฉะนั้น. (พุทฺธ) สํ. ส. ๑๕/๑๕๙ ขุ. มหา. ๒๙/๑๔๔         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า…

อวณฺณญฺจ อกิตฺติญฺจ     ทุสฺสีโล ลภเต นโรวณฺณํ กิตฺตึ ปสํสญฺจ     สทา ลภติ สีลวา. คนผู้ทุศีล ย่อมได้รับความติเตียน และความเสียชื่อเสียงส่วนผู้มีศีล ย่อมได้รับชื่อเสียง และความยกย่องสรรเสริญทุกเมื่อ. (สีลวตฺเถร) ขุ. เถร. ๒๖         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…

โย จ วสฺสสตํ ชีเว     ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโตเอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย     ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน. ผู้ใดมีปัญญาทราม มีใจไม่มั่นคง พึงเป็นอยู่ตั้งร้อยปี,ส่วนผู้มีปัญญาเพ่งพินิจ มีชีวิตอยู่เพียงวันเดียว ดีกว่า. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒…

มธุวา มญฺญตี พาโล     ยาว ปาปํ น ปจฺจติยทา จ ปจฺจตี ปาปํ     อถ ทุกฺขํ นิคจฺฉติ. ตราบเท่าที่บาปยังไม่ให้ผล คนเขลายังเข้าใจว่ามีรสหวาน,แต่บาปให้ผลเมื่อใด คนเขลาย่อมประสบทุกข์เมื่อนั้น. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า…

อุทพินฺทุนิปาเตน     อุทกุมฺโภปิ ปูรติอาปูรติ พาโล ปาปสฺส     โถกํ โถกํปิ อาจินํ. แม้หม้อน้ำยังเต็มด้วยหยาดน้ำ ฉันใดคนเขลาสั่งสมบาป แม้ทีละน้อย ๆ ก็เต็มด้วยบาป ฉันนั้น. (พุทฺธ) ขุ. ธ. ๒๕         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า ๒ ข้อ…

อคฺคสฺมึ ทานํ ททตํ     อคฺคํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติอคฺคํ อายุ จ วณฺโณ จ     ยโส กิตฺติ สุขํ พลํ. เมื่อให้ทานในวัตถุอันเลิศ บุญอันเลิศอายุ วรรณะ ยศ เกียรติ สุข และกำลังอันเลิศ ก็เจริญ.…

กลฺยาณิเมว มุญฺเจยฺย     น หิ มุญฺเจยฺย ปาปิกํโมกฺโข กลฺยาณิยา สาธุ     มุตฺวา ตปฺปติ ปาปิกํ. พึงเปล่งวาจางามเท่านั้น ไม่พึงเปล่งวาจาชั่วเลย คนเปล่งวาจางามยังประโยชน์ให้สำเร็จ คนเปล่งวาจาชั่วย่อมเดือดร้อน. (พุทฺธ) ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘         แต่งอธิบายเป็นทำนองเทศนาโวหาร อ้างสุภาษิตอื่นมาประกอบไม่น้อยกว่า…

กระทู้ธรรม นักธรรมชั้นโท สอบในสนามหลวง วันพุธ ที่ ๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ อวณฺณญฺจ อกิตฺติญฺจ     ทุสฺสีโล ลภเต นโรวณฺณํ กิตฺตึ ปสํสญฺจ     สทา ลภติ สีลวา. คนผู้ทุศีล ย่อมได้รับความติเตียนและความเสียชื่อเสียงส่วนผู้มีศีล ย่อมได้รับชื่อเสียงและความยกย่องสรรเสริญทุกเมื่อ.…

กระทู้ธรรม นักธรรมชั้นโท สอบในสนามหลวง วันศุกร์ ที่ ๒๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑ ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี     ยสสฺสี สุขสีลวาปิโย เทวมนุสฺสานํ     มนาโป โหติ ขนฺติโก. ผู้มีขันตินับว่ามีเมตตา มีลาภ มียศ และมีสุขเสมอ,ผู้มีขันติเป็นที่รัก…