สาธุ ปาเปน ทุกฺกรํ.
“ความดี อันคนชั่วทำยาก”
(วิ.จุล. 7/195, ขุ.อุ. 25/167)
“คนชั่ว” หมายถึงผู้ที่ปล่อยใจให้คุ้นชินกับการคิดร้าย พูดร้าย และทำในสิ่งที่เบียดเบียนผู้อื่นจนเป็นเรื่องปกติ เมื่อความเห็นแก่ตัวถูกหล่อหลอมจนกลายเป็นตัวตน การจะให้หันมาสร้างสรรค์สิ่งที่ดีงามจึงกลายเป็นเรื่องที่ฝืนธรรมชาติและทำได้ยากยิ่ง
พฤติกรรมของมนุษย์ล้วนเป็นผลมาจากการสั่งสม ยิ่งเราปล่อยตัวปล่อยใจให้ทำสิ่งที่ผิดศีลธรรมซ้ำแล้วซ้ำเล่า จิตใจจะยิ่งหยาบกระด้างและมืดบอด สนิมแห่งความชั่วร้ายจะค่อยๆ กัดกินมโนธรรมในใจ ทำให้มองเห็นความดีเป็นเรื่องน่าขบขันหรือเป็นภาระที่หนักอึ้งเกินกว่าจะแบกรับไว้ได้
การพยายามทำความดีสำหรับคนที่คุ้นชินกับความชั่ว เปรียบเสมือนการว่ายน้ำทวนกระแสน้ำเชี่ยวกราก ทุกการกระทำที่ต้องเสียสละหรือแบ่งปันจะสร้างความรู้สึกอึดอัด ขัดเคือง และเจ็บปวด เพราะมันขัดแย้งกับสัญชาตญาณความเห็นแก่ตัวที่ฝังรากลึกอยู่ภายในจิตใจมาอย่างยาวนาน
ความน่ากลัวของการทำผิดจนเป็นนิสัย คือการหลงผิดคิดว่าความชั่วร้ายเป็นความฉลาดหรือเป็นหนทางแห่งความสำเร็จ รสชาติอันหอมหวานจอมปลอมของการได้เปรียบผู้อื่น ทำให้จิตใจถูกปิดกั้นจากแสงสว่างแห่งความดีงาม จนไม่อาจสัมผัสได้ถึงความสุขที่แท้จริงซึ่งเกิดจากการเป็นผู้ให้ได้อย่างบริสุทธิ์ใจ
ดังนั้น เราควรหมั่นสำรวจตรวจสอบพฤติกรรมของตนเองอยู่เสมอ อย่าปล่อยให้ความมักง่ายหรือความเห็นแก่ตัวเพียงเล็กน้อยมาก่อตัวเป็นนิสัยถาวร การมีสติตระหนักรู้และรีบตัดไฟแต่ต้นลม จะช่วยป้องกันไม่ให้เรากลายเป็นคนที่ทำความดีได้ยากลำบากในอนาคต
หากรู้ตัวว่ากำลังก้าวพลาดหลงเข้าไปในวังวนของการกระทำที่ไม่ดี การจะดึงตัวเองกลับมาสู่เส้นทางแห่งความสว่างต้องอาศัยความกล้าหาญอย่างมหาศาล การฝืนใจทำสิ่งที่ถูกต้องในระยะแรกย่อมเต็มไปด้วยความอึดอัด แต่ความเจ็บปวดจากการดัดนิสัยตนเองนี้คือราคาที่ต้องจ่ายเพื่อแลกกับอิสรภาพของชีวิตที่แท้จริง
พลังแห่งความดีแม้จะจุดติดได้ยากในใจที่มืดมิด แต่ก็ไม่ใช่สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ การเริ่มต้นเอาชนะใจตัวเองด้วยการละเว้นความผิดทีละน้อย และฝืนใจทำดีแม้จะไม่เต็มใจในตอนแรก จะค่อยๆ กะเทาะเปลือกความเห็นแก่ตัวออกไป เปิดทางให้ความเมตตาได้กลับมาหยั่งรากในใจอีกครั้ง
สรุปได้ว่า การที่ผู้คุ้นชินกับความชั่วทำความดีได้ยากนั้น เป็นเพราะใจถูกพันธนาการไว้ด้วยความเห็นแก่ตัวจนกลายเป็นความเคยชิน การทำดีจึงเหมือนการขัดขืนตัวตนเดิมอย่างรุนแรง แต่หากเราเริ่มต้นมีสติและกล้าที่จะฝืนใจตนเองตั้งแต่วันนี้ ความดีที่เคยทำยากก็จะกลับกลายเป็นวิถีชีวิตที่นำพาสันติสุขมาให้เราในที่สุด.