ปทุฏฺฐจิตฺตสฺส น ผาติ โหติ
น จาปิ นํ เทวตา ปูชยนฺติ
โย ภาตรํ เปตฺติกํ สาปเตยฺยํ
อวญฺจยี ทุกฺกฏกมฺมการี.ผู้ใดทำกรรมชั่ว ล่อลวงเอาทรัพย์สมบัติพี่น้องพ่อแม่ ผู้นั้น มีจิตชั่วร้าย ย่อมไม่มีความเจริญ แม้เทวดาก็ไม่บูชาเขา.
(นทีเทวตา) ขุ.ชา.ติก. 27/120.
การถือเอาทรัพย์สินของผู้อื่นโดยที่เจ้าของไม่ได้ให้และไม่ยินยอม เป็นการละเมิดศีลข้อที่ 2 เรียกว่า อทินนาทาน ซึ่งรวมถึงการขโมย ฉ้อโกง ฉกชิง ปล้น หรือพฤติกรรมใด ๆ ที่ได้มาซึ่งทรัพย์สินของผู้อื่นโดยมิชอบ ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นความชั่วที่พึงละเว้น
ต้นเหตุสำคัญของการกระทำอทินนาทานมาจาก อภิชฌา คือความเพ่งเล็งอยากได้ คือความโลภที่จ้องจะครอบครองของผู้อื่น ใจที่ถูกอภิชฌาครอบงำจะยินดีและใฝ่หาแต่การได้มาโดยไม่คำนึงถึงศีลธรรมและผลร้ายที่จะเกิดขึ้น
ผู้ที่ถูกอภิชฌาครอบงำ ย่อมมีความเสี่ยงสูงที่จะกระทำการลักขโมยหรือฉ้อโกงในรูปแบบต่าง ๆ อาจเริ่มจากเล็กน้อยแล้วมากขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็นนิสัย และในที่สุดแม้แต่ญาติพี่น้องก็อาจถูกล่อลวงหรือหลอกเอาทรัพย์ได้
การยึดมั่นในความต้องการมีทรัพย์สินของผู้อื่นโดยไม่ชอบ เป็นการทำลายความสัมพันธ์ สร้างความแตกแยกและความทุกข์แก่ผู้ถูกกระทำและผู้กระทำเอง ผู้ใดทำเช่นนี้ย่อมไม่ได้รับการสรรเสริญจากสังคม และยากที่จะเจริญรุ่งเรืองในทางที่ดี
ผลจากอทินนาทานไม่ได้จำกัดเพียงโทษทางโลกเท่านั้น เช่น การถูกจับดำเนินคดี การถูกสังคมรังเกียจ แต่กรรมจากการฉ้อฉลหรือขโมยยังจะตามไปให้ผลในภพหน้า อันเป็นเหตุให้ต้องประสบผลทุกข์ในสัมปรายภพด้วย
เพราะฉะนั้น การกำจัดอภิชฌาจากใจจึงเป็นเรื่องจำเป็นยิ่ง ผู้ปฏิบัติพึงพยายามสังเกตและรู้เท่าทันความอยากที่เกิดขึ้น เมื่อตระหนักได้ก็ให้ละทิ้ง ไม่ตามใจ ไม่เพ่งเล็งอยากได้สิ่งของที่เป็นของผู้อื่น
แนวทางปฏิบัติหนึ่งที่ช่วยขจัดอภิชฌาได้คือการฝึกใจให้ยินดีในการให้ทาน ฝึกความเอื้อเฟื้อ เผื่อแผ่ ลดความยึดติดในทรัพย์สิน และฝึกเจริญศีลทำให้กาย วาจา ใจ สะอาด ป้องกันไม่ให้พฤติกรรมอทินนาทานเกิดขึ้น
นอกจากนี้ การอบรมปัญญาด้วยการฟังธรรม พิจารณากฎไตรลักษณ์ และเจริญภาวนา จะทำให้เห็นความจริงของทรัพย์สินว่ามิใช่สิ่งเที่ยงแท้ และลดแรงดึงดูดจากความอยาก อภิชฌาจะค่อย ๆ อ่อนแรงลงเมื่อปัญญาเพิ่มพูน
ผู้ใดยอมให้อภิชฌาควบคุมจิตใจ ย่อมถูกบงการไปสู่การกระทำอันเป็นทางสู่ความพินาศ ทั้งต่อตนเองและผู้อื่น ดังนั้นจงอย่าให้จิตเป็นทาสของความอยาก แต่จงฝึกละ ใช้ศีลและปัญญาเป็นเครื่องคุ้มครองตน
การละอทินนาทานและกำจัดอภิชฌาเป็นการรักษาชีวิตให้ปลอดภัยทั้งทางโลกและทางธรรม ผู้ใดละความเพ่งเล็งอยากได้ของผู้อื่นได้ ย่อมไม่ต้องจมอยู่กับผลกรรมและความฉิบหายทั้งปวง จะประสบความสุขสงบทั้งชาตินี้และชาติหน้า.