นานตฺถกามสฺส กเรยฺย อตฺถํ “ไม่พึงทำประโยชน์แก่ผู้มุ่งความพินาศ”

นานตฺถกามสฺส กเรยฺย อตฺถํ.

“ไม่พึงทำประโยชน์แก่ผู้มุ่งความพินาศ”

(ขุ.ชา.ทสก. 27/84)

บนโลกใบนี้ การที่มนุษย์เกิดมาอยู่ร่วมกันในสังคม ย่อมต้องพบเจอกับผู้คนหลากหลายประเภท ทั้งผู้ที่มีความหวังดีต่อเรา และผู้ที่ไม่มีความหวังดีต่อเรา นี่เป็นเรื่องปกติของการอยู่ร่วมกันในโลก ไม่อาจคาดหวังได้ว่าทุกคนจะคิดดีกับเราเสมอไป

เมื่อเรามีชีวิตอยู่ สิ่งที่ควรกระทำคือการสร้างประโยชน์ให้เกิดขึ้นกับตนเองและสังคมให้มากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการทำงานสุจริต การช่วยเหลือผู้อื่น หรือการประพฤติปฏิบัติให้เป็นแบบอย่างที่ดีแก่คนรอบข้าง แต่ในขณะเดียวกันก็ควรใช้ปัญญาพิจารณาให้รอบคอบ ว่าใครคือผู้ที่มีเจตนาดี และใครคือผู้ที่มีเจตนาร้ายต่อเรา

การสร้างประโยชน์ให้แก่คนที่หวังดีกับเรา ถือเป็นการลงทุนทางน้ำใจที่ไม่สูญเปล่า เพราะผู้ที่หวังดีกับเราย่อมมีความตั้งใจที่จะช่วยเหลือและส่งเสริมเราเช่นกัน เมื่อเรายื่นมือช่วยเขา ก็เป็นการเกื้อกูลกันไปมา ทำให้ความดีงามเจริญงอกงามและเกิดประโยชน์ด้วยกันทั้งสองฝ่าย

การช่วยเหลือซึ่งกันและกันในหมู่ผู้มีเจตนาดี จะเสริมสร้างพลังบวกในสังคม เกิดความร่วมมือ เกิดความสามัคคี และสามารถสร้างผลงานหรือคุณประโยชน์ได้มากกว่าที่คนเพียงคนเดียวจะทำได้ การเกื้อกูลเช่นนี้เป็นพลังที่ต่อยอดไปได้อย่างไม่มีที่สิ้นสุด

ในทางตรงกันข้าม บุคคลที่มุ่งความพินาศต่อเรา ต่อสังคม หรือแม้กระทั่งต่อประเทศชาติ เป็นบุคคลที่ไม่ควรสนับสนุนหรือช่วยเหลือ เพราะการช่วยเหลือเช่นนั้นเท่ากับเป็นการร่วมมือให้ความพินาศเกิดขึ้นเร็วยิ่งขึ้น ซึ่งจะย้อนกลับมาสร้างโทษทั้งแก่ผู้อื่นและตัวเราเอง

แม้การช่วยเหลือผู้อื่นจะเป็นความดีในหลักทั่วไป แต่ความดีนั้นจะบริสุทธิ์และสมบูรณ์ก็ต่อเมื่อเราช่วยเหลือผู้ที่กระทำสิ่งที่ถูกต้อง หรืออย่างน้อยก็ไม่ทำความชั่ว เพราะถ้าช่วยเหลือคนที่ทำความชั่ว ผลของความชั่วนั้นย่อมมีส่วนกระทบถึงตัวเราด้วย ไม่ต่างจากการเป็นผู้ร่วมกระทำ

ดังนั้น การช่วยเหลือผู้อื่นต้องประกอบด้วยปัญญาในการเลือกช่วย เลือกสนับสนุนเฉพาะผู้ที่มีเจตนาดีและมีการกระทำที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม การช่วยเหลือนั้นจึงจะเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างแท้จริง

การใช้วิจารณญาณอย่างรอบคอบก่อนช่วยเหลือใคร จึงเป็นการใช้เมตตาอย่างมีปัญญา เพราะเมตตาที่ปราศจากปัญญา อาจกลายเป็นการสนับสนุนคนชั่วโดยไม่ตั้งใจ

เป็นอันสรุปว่า การช่วยเหลือที่ดี ต้องเป็นการเกื้อกูลในทางที่ถูกต้อง สนับสนุนเฉพาะสิ่งที่นำไปสู่ความดีงาม ปฏิเสธสิ่งที่จะก่อความพินาศทั้งแก่ตนและผู้อื่น เพราะความเมตตาที่ประกอบด้วยปัญญาจึงจะสร้างคุณประโยชน์ได้อย่างแท้จริง.