โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ นาวพุชฺฌติ
อตฺถา ตสฺส ปลุชฺชนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา.ผู้ใด อันผู้อื่นทำความดี ทำประโยชน์ให้ในกาลก่อน แต่ไม่รู้สึก (คุณของเขา) ประโยชน์ที่ผู้นั้นปรารถนาย่อมฉิบหาย.
(ทฬฺหธมฺมโพธิสตฺต) ขุ.ชา.สตฺตก. 27/228.
ความกตัญญูถือเป็นคุณธรรมสำคัญที่หล่อหลอมจิตใจของมนุษย์ให้มีความดีงาม เป็นรากฐานของการอยู่ร่วมกันในครอบครัวและสังคม แต่หากบุคคลใดไร้ซึ่งความกตัญญู ไม่รู้จักบุญคุณของบุพการีหรือผู้ที่มีพระคุณ ย่อมถูกเรียกว่าเป็น “คนอกตัญญู” หรือ “คนเนรคุณ”
บุคคลที่ไม่มีความกตัญญู มักไม่ตระหนักถึงความเสียสละของบุคคลที่เคยช่วยเหลือตน ไม่เห็นคุณค่าของการได้รับความช่วยเหลือ แม้จะเคยได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือช่วยเหลือเกื้อกูลอย่างใด ก็กลับเมินเฉย ไม่ระลึกถึงและไม่คิดตอบแทน การกระทำเช่นนี้จึงทำให้เขาถูกมองว่าเป็นคนเนรคุณ ซึ่งเป็นลักษณะที่สังคมไม่ยอมรับ
ในสังคมทั่วไป ไม่มีใครอยากคบหาหรือยื่นมือเข้าช่วยเหลือคนอกตัญญู เพราะต่างหวั่นเกรงว่าจะถูกทรยศหักหลัง หรือไม่ได้รับความจริงใจตอบแทน จึงทำให้บุคคลประเภทนี้ถูกตัดขาดจากเครือข่ายทางสังคมไปโดยปริยาย
เมื่อถูกสังคมเมินเฉย ผลที่ตามมาคือการดำเนินชีวิตในด้านธุรกิจหรือการงานย่อมไม่ราบรื่น ขาดผู้สนับสนุนและผู้ช่วยเหลือเกื้อกูล ทำให้โอกาสประสบความสำเร็จลดน้อยลง หรือยากที่จะก้าวหน้าได้
คนอกตัญญูจึงเสียประโยชน์ในทางโลกโดยตรง เพราะสังคมส่วนใหญ่มักจะช่วยเหลือและสนับสนุนคนที่รู้คุณคนมากกว่าคนที่อกตัญญูไม่รู้คุณคน
นอกจากจะเสียประโยชน์ในทางโลกแล้ว ประโยชน์ทางธรรมก็เสื่อมด้วยเช่นกัน เพราะบุคคลผู้ไร้ความกตัญญูไม่อาจพัฒนาคุณธรรมอื่น ๆ ให้เจริญก้าวหน้าได้ เนื่องจากขาดพื้นฐานทางใจที่ดี
บุคคลผู้ที่จะปฏิบัติธรรมให้บรรลุผลได้ ต้องมีความกตัญญูรู้คุณคนเป็นพื้นฐาน หากขาดความกตัญญูเสียแล้ว บุคคลนั้นย่อมขาดคุณธรรมพื้นฐานของความเป็นคนดี การที่จะปฏิบัติธรรมให้บรรลุคุณธรรมขั้นสูงจึงเป็นไปไม่ได้
บุคคลผู้อกตัญญูจึงเหมือนผู้ปิดกั้นตนเองจากเส้นทางแห่งการพัฒนาจิตใจ ไม่สามารถพัฒนาจิตใจให้เข้าถึงคุณธรรมที่สูงขึ้นได้
เมื่อเป็นเช่นนี้ เขาจึงเสื่อมจากประโยชน์ในทางธรรม ขาดโอกาสบรรลุความดีในด้านอื่น ๆ การจะประพฤติธรรมเพื่อกระทำที่สุดแห่งทุกข์ยิ่งเป็นไปไม่ได้
กล่าวได้ว่าความอกตัญญูเป็นต้นเหตุให้บุคคลสูญเสียทั้งความเจริญทางโลกและความเจริญทางธรรม เป็นเหมือนกำแพงที่ปิดกั้นความเจริญทั้งปวงที่เขาสร้างขึ้นมาด้วยตนเอง
ตรงกันข้าม บุคคลผู้มีความกตัญญูย่อมได้รับการยกย่อง ได้รับความไว้วางใจ และมีผู้พร้อมช่วยเหลือเกื้อกูลทั้งในยามสุขและยามทุกข์ ย่อมมีโอกาสเจริญก้าวหน้าในการดำเนินชีวิตประกอบกิจการงานทั้งหลาย และสามารถพัฒนาด้านคุณธรรมได้อย่างต่อเนื่อง
เป็นอันสรุปว่า คนอกตัญญูย่อมเสื่อมจากประโยชน์ทั้งทางโลกและทางธรรม ความอกตัญญูคือความพินาศของชีวิต ขณะที่ความกตัญญูคือรากฐานแห่งความสำเร็จและความเจริญในทุกมิติของการดำเนินชีวิต.