ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  ธรรมศึกษาชั้นตรี พ.ศ. ๒๕๔๗

๑. ธรรมข้อใด อุดหนุนมิให้คนทำอะไรผิดพลาด ?

1. หิริ โอตตัปปะ
2. ขันติ โสรัจจะ
3. กตัญญูกตเวที
4. สติ สัมปชัญญะ

๒. ข้อใด เป็นความหมายของสัมปชัญญะ ?

1. ความระลึกได้
2. ความรู้ตัว
3. ความรอบรู้
4. ความรู้จริง

๓. ระลึกได้ว่าวันนี้ต้องไปทำงาน เป็นลักษณะของธรรมข้อใด ?

1. หิริ
2. โอตตัปปะ
3. สติ
4. สัมปชัญญะ

๔. ธรรมที่เป็นข้าศึกของสติ ได้แก่อะไร ?

1. ความประมาท
2. ความโกรธ
3. ความละอาย
4. ความโลภ

๕. ผู้มีหิริอยู่ในใจ ชื่อว่าไม่ทำความชั่ว เพราะสาเหตุใด ?

1. กลัวคนเห็น
2. กลัวติดคุก
3. ละอายคนอื่น
4. ละอายใจ

๖. ธรรมสำหรับทำคนให้เป็นเทวดา คืออะไร ?

1. ขันติ โสรัจจะ
2. หิริ โอตตัปปะ
3. เมตตา กรุณา
4. อโลภะ อโมหะ

๗. ธรรมข้อใด ทำคนให้มีความงามโดยมิต้องเสริมแต่ง ?

1. ขันติ โสรัจจะ
2. สติ สัมปชัญญะ
3. หิริ โอตตัปปะ
4. เมตตา กรุณา

๘. จะรู้ได้อย่างไรว่า คนที่เราคบด้วยเป็นคนดี ?

1. ตักบาตรประจำ
2. มีมนุษย์สัมพันธ์
3. ขยันทำการงาน
4. รู้จักทดแทนคุณ

๙. กตัญญูกตเวที ชื่อว่าหาได้ยาก เพราะถูกอะไรครอบงำ ?

1. อบายมุข
2. นิวรณ์
3. ความตระหนี่
4. ความโกรธ

๑๐. องค์ประกอบสำคัญของพระพุทธศาสนา คืออะไร ?

1. พระพุทธเจ้า
2. พระธรรม
3. พระสงฆ์
4. พระรัตนตรัย

๑๑. คำว่า “ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ” ตรงกับข้อใด ?

1. พระพุทธเจ้า
2. พระธรรม
3. พระสงฆ์
4. พระสาวก

๑๒. พระบริสุทธิคุณ เป็นคุณของข้อใด ?

1. พระสงฆ์
2. พระธรรม
3. พระอรหันต์
4. พระพุทธเจ้า

๑๓. การนับถือพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ เป็นที่พึ่งที่ระลึก เรียกว่าอะไร ?

1. ไตรรัตน์
2. ไตรปิฎก
3. ไตรสิกขา
4. ไตรสรณคมน์

๑๔. พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ได้ชื่อว่ารัตนะ เพราะเหตุใด ?

1. มีราคาดี
2. มีค่าน่ายินดี
3. มีความขลังดี
4. มีคนรู้จักดี

๑๕. ผู้ปฏิบัติชอบตามพระธรรมวินัยแล้วสอนผู้อื่น ตรงกับข้อใด ?

1. พุทธบริษัท
2. พระอรหันต์
3. ภิกษุณี
4. พระสงฆ์

๑๖. คำสอนที่เป็นโอวาทปาฏิโมกข์ ตรงกับข้อใด ?

1. ทาน ศีล ภาวนา
2. ศีล สมาธิ ปัญญา
3. อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา
4. ไม่ทำชั่ว ทำดี ทำใจให้ผ่องใส

๑๗. คนต้มตุ๋นหลอกลวง ชื่อว่าประพฤติวจีทุจริตข้อใด ?

1. พูดเท็จ
2. พูดส่อเสียด
3. พูดคำหยาบ
4. พูดเพ้อเจ้อ

๑๘. วจีทุจริตข้อใด เป็นเหตุให้หมู่คณะแตกร้าว ?

1. พูดเท็จ
2. พูดคำหยาบ
3. พูดเพ้อเจ้อ
4. พูดส่อเสียด

๑๙. “ ถึงบางพูดพูดดีเป็นศรีศักดิ์ มีคนรักรสถ้อยอร่อยจิต ” ตรงกับวจีสุจริตข้อใด ?

1. ไม่พูดเท็จ
2. ไม่พูดส่อเสียด
3. ไม่พูดคำหยาบ
4. ไม่พูดเพ้อเจ้อ

๒๐. การกระทำในข้อใด จัดเป็นมโนสุจริต ?

1. คิดดี
2. ทำดี
3. พูดดี
4. อวดดี

๒๑. กุศลมูลข้อใด เป็นเหตุให้คนบำเพ็ญทานเพื่อกำจัดความโลภ ?

1. อโลภะ
2. อโทสะ
3. อโมหะ
4. ถูกทุกข้อ

๒๒. คนไม่รู้จักอิ่ม ไม่รู้จักพอ ไม่รู้จักเต็ม ด้วยปัจจัย ๔ จัดเป็นคนเช่นไร ?

1. คนมีมานะ
2. คนมีโลภะ
3. คนมีโทสะ
4. คนมีโมหะ

๒๓. คนไม่รู้เหตุ ไม่รู้ผล ไม่รู้ดี ไม่รู้ชั่ว จัดเป็นคนเช่นไร ?

1. คนมีโมหะ
2. คนมีโทสะ
3. คนมีฉันทะ
4. คนมีโลภะ

๒๔. ข้อใด กล่าวไม่ถูกต้อง ?

1. ภาวนากำจัดโมหะ
2. ศีลกำจัดความหลง
3. ศีลกำจัดความโกรธ
4. ทานกำจัดความโลภ

๒๕. ผู้มีเมตตาดี ไม่มีเวรภัยแก่ใคร ไม่มักโกรธ เพราะทำบุญอะไร ?

1. ให้ทาน
2. รักษาศีล
3. เจริญภาวนา
4. วางอุเบกขา

๒๖. “ คบคนดี ฟังวจีท่าน คิดอ่านปัญหา ค้นคว้าปฏิบัติ ” คือข้อใด ?

1. วุฒิ ๔
2. จักร ๔
3. อิทธิบาท ๔
4. ปธาน ๔

๒๗.อกุศลธรรมใด เมื่อเกิดขึ้นแล้ว ทำให้เสียความยุติธรรม ?

1. พยาบาท
2. กามฉันทะ
3. วิจิกิจฉา
4. ฉันทาคติ

๒๘.คนที่รักษาความดีของตนไว้ ดุจเกลือรักษาความเค็ม ได้ชื่อว่า ปฏิบัติตนตามหลักของปธานธรรมข้อใด ?

1. เพียรระวังบาปไม่ให้เกิด
2. เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว
3. เพียรให้กุศลเกิดขึ้น
4. เพียรรักษากุศลไม่ให้เสื่อม

๒๙. สภาพเศรษฐกิจที่วิกฤติ ทำให้คนเป็นจำนวนมากหดหู่ ท้อแท้ เพราะอำนาจของนิวรณ์ข้อใด ?

1. กามฉันทะ
2. พยาบาท
3. ถีนมิทธะ
4. วิจิกิจฉา

๓๐. คนที่ได้รับความสำเร็จในชีวิต เนื่องมาจากธรรมหมวดใด ?

1. ปธาน ๔
2. จักร ๔
3. วุฒิ ๔
4. อิทธิบาท ๔

๓๑. การให้รางวัลแก่นักกีฬาที่ได้เหรียญทอง เป็นพรหมวิหารข้อใด ?

1. เมตตา
2. กรุณา
3. มุทิตา
4. อุเบกขา

๓๒. ความไม่สบายกาย ไม่สบายใจ เรียกว่าอะไรในอริยสัจ ๔ ?

1. ทุกข์
2. สมุทัย
3. นิโรธ
4. มรรค

๓๓. สำนวนว่า “ รู้สิ่งใดไม่สู้รู้วิชา ภายหน้าเติบใหญ่ได้งานทำ ” จัดเข้าในคารวะข้อใด ?

1. พระพุทธเจ้า
2. การศึกษา
3. พระธรรม
4. การต้อนรับ

๓๔. การรู้จักปรับตัวให้เข้ากับสังคม ตรงกับสัปปุริสธรรมข้อใด ?

1. รู้จักเหตุ
2. รู้จักผล
3. รู้จักบุคคล
4. รู้จักชุมชน

๓๕. สำนวนว่า “ น้ำขึ้นให้รีบตัก ” หมายถึงสัปปุริสธรรมข้อใด ?

1. ธัมมัญญุตา
2. อัตถัญญุตา
3. กาลัญญุตา
4. อัตตัญญุตา

๓๖. เมื่อประสบโลกธรรม ควรปฏิบัติตนอย่างไร ?

1. แสวงหาความถูกต้อง
2. ทำจิตมิให้ยินดียินร้าย
3. ทำพิธีสะเดาะเคราะห์
4. อ่านหนังสือธรรมะ

๓๗. “ มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท อย่าให้ขาดสิ่งของต้องประสงค์ ” ตรงกับทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ข้อใด ?

1. อุฏฐานสัมปทา
2. อารักขสัมปทา
3. กัลยาณมิตตตา
4. สมชีวิตา

๓๘. การใช้จ่ายทรัพย์เกินฐานะของตน ตรงกับคำพังเพยใด ?

1. นกน้อยทำรังแต่พอตัว
2. เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน
3. เห็นกงจักรเป็นดอกบัว
4. เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง

๓๙.เพื่อนที่คิดเอาแต่ได้ฝ่ายเดียว จัดเข้าในมิตรเทียมข้อใด ?

1. คนปอกลอก
2. คนหัวประจบ
3. คนดีแต่พูด
4. คนชวนทำชั่ว

๔๐. เพื่อนที่ออกปากพึ่งมิได้ เป็นลักษณะของมิตรเทียมข้อใด ?

1. คนดีแต่พูด
2. คนปอกลอก
3. คนหัวประจบ
4. คนชวนให้ฉิบหาย

๔๑. ตัวเองติดยาเสพติด จึงชักชวนเพื่อนๆ ให้ร่วมทดลองเสพด้วยจัดเป็นมิตรประเภทใด ?

1. มิตรมีอุปการะ
2. มิตรร่วมสุขร่วมทุกข์
3. มิตรมีความรักใคร่
4. มิตรชักชวนในทางฉิบหาย

๔๒. อยากเป็นคนดีของสังคม ควรคบมิตรประเภทใด ?

1. มิตรมีอุปการะ
2. มิตรร่วมสุขร่วมทุกข์
3. มิตรแนะประโยชน์
4. มิตรมีความรักใคร่

๔๓. “ วางตนเหมาะสม ” ตรงกับสังคหวัตถุข้อใด ?

1. ทาน
2. ปิยวาจา
3. สมานัตตตา
4. อัตถจริยา

๔๔. หลักการครองเรือนข้อใด สอนให้รู้จักข่มใจเมื่อรู้สึกโกรธ ?

1. สัจจะ
2. ทมะ
3. ขันติ
4. จาคะ

๔๕. ผู้ที่ชอบช่วยเหลือคนตกทุกข์ได้ยาก ชื่อว่าปฏิบัติตนตามหลักของฆราวาสธรรมข้อใด ?

1. สัจจะ
2. ทมะ
3. ขันติ
4. จาคะ

๔๖. การค้าขายชนิดใด ไม่เป็นข้อห้ามสำหรับอุบาสกอุบาสิกา ?

1. ค้าขายเครื่องประหาร
2. ค้าขายเครื่องประดับ
3. ค้าขายสัตว์เป็นอาหาร
4. ค้าขายมนุษย์

๔๗. ใครมักจะอ้างว่า “ หนาวนัก ร้อนนัก ” แล้วไม่ทำการงาน ?

1. คนป่วย
2. คนเกียจคร้าน
3. คนอดนอน
4. คนขยันเรียน

๔๘. “ ห้ามไม่ให้ทำความชั่ว ให้ตั้งอยู่ในความดี มอบทรัพย์มรดกให้ ” เป็นหน้าที่ของใครในเรื่องทิศ ๖ ?

1. มารดาบิดา
2. ครู อาจารย์
3. บุตรภรรยา
4. สมณพราหมณ์

๔๙. “ เป็นที่หมิ่นประมาทของเพื่อน ” เป็นลักษณะของอบายมุขข้อใด ?

1. เที่ยวกลางคืน
2. ดื่มน้ำเมา
3. เล่นการพนัน
4. เที่ยวดูการเล่น

๕๐. “ ไม่รู้จักอาย ” เป็นลักษณะของอบายมุขข้อใด ?

1. ดื่มน้ำเมา
2. เที่ยวกลางคืน
3. คบคนชั่ว
4. เล่นการพนัน