อุปัญญาตธรรม 2

อุปัญญาตธรรม คือ ธรรมที่พระพุทธเจ้าได้ทรงปฏิบัติเห็นคุณประจักษ์กับพระองค์เอง คือ พระองค์ได้อาศัยธรรม 2 ข้อนี้ดำเนินอริยมรรคาจนบรรลุจุดหมายสูงสุด คือพระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ ธรรม 2 ข้อนั้นคือ

1. อสนฺตุฏฺฐิตา กุสเลสุ ธมฺเมสุ ความไม่สันโดษในกุศลธรรม
2. อปฺปฏิวาณิตา ปธานสฺมึ ความไม่ระย่อในการพากเพียร

อสนฺตุฏฺฐิตา กุสเลสุ ธมฺเมสุ

อสนฺตุฏฺฐิตา กุสเลสุ ธมฺเมสุ ความไม่สันโดษในกุศลธรรม ความไม่รู้อิ่มไม่รู้พอในการสร้างความดีและสิ่งที่ดี คือพระพุทธเจ้าทรงบำเพ็ญอริยมรรคอันเป็นทางสู่การบรรลุพระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญานอย่างไม่หยุดหย่อน ไม่หยุดโดยคิดว่าแค่นี้พอ แต่ทรงบำเพ็ญโดยทรงตั้งปณิธานไว้ว่า ถ้าไม่สำเร็จจะไม่หยุดไม่พอ

โดยความหมายก็คือ ไม่หยุดนิ่งอยู่แค่เพียงกุศลธรรมที่ตนมีอยู่ แต่ใฝ่หาที่จะพัฒนาและเพิ่มพูนกุศลธรรมให้มากยิ่งขึ้น

ประโยชน์ที่จะได้รับจากความไม่สันโดษในกุศลธรรม คือ

• ช่วยให้ไม่หยุดนิ่งอยู่กับที่ พัฒนาตนเองอยู่เสมอ
• ช่วยให้เพิ่มพูนบุญกุศลยิ่ง ๆ ขึ้นไป
• ช่วยให้เกิดความสุขที่แท้จริง

อปฺปฏิวาณิตา ปธานสฺมึ

อปฺปฏิวาณิตา ปธานสฺมึ ความไม่ระย่อในการพากเพียร การเพียรพยายามก้าวหน้าเรื่อยไปไม่ยอมถอยหลัง คือการที่พระพุทธเจ้าทรงใช้ความเพียรอย่างยิ่งยวด ในการบำเพ็ญอริยมรรคเพื่อการบรรลุพระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ โดยไม่ย่นระย่อต่ออุปสรรคทั้งหลายทั้งปวงที่มาขัดขวาง ไม่ท้อถอย ไม่ถอดใจ จนในที่สุดพระองค์ก็ได้บรรลุจุดหมายสูงสุดคือพระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ

ประโยชน์ที่จะได้รับจากความไม่ระย่อในการพากเพียร คือ

• ช่วยให้เอาชนะอุปสรรคต่างๆ ได้
• ช่วยให้บรรลุเป้าหมายที่หวังไว้
• ช่วยให้เกิดความอดทน